Ευρωπαϊκή Ένωση: Νέα Εποχή για την Παραγωγή “Made in EU” με Έμφαση στο Χαμηλό Άνθρακα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια νέα νομοθετική πρόταση, τον Νόμο για τον Βιομηχανικό Επιταχυντή (IAA), με σκοπό την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής και την προώθηση τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο IAA στοχεύει στην αναζωογόνηση της μεταποίησης, στην υποστήριξη της επιχειρηματικής ανάπτυξης, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης της βιομηχανίας.

Η πρόταση εισάγει συγκεκριμένες απαιτήσεις «Made in EU» ή/και αποτύπωμα χαμηλών εκπομπών άνθρακα για τις δημόσιες συμβάσεις και τα προγράμματα δημόσιας στήριξης σε κρίσιμους τομείς, όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο, το αλουμίνιο, η αυτοκινητοβιομηχανία και οι τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών. Υπάρχει η δυνατότητα επέκτασης και σε άλλες ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπως η χημική.

Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα δημιουργήσουν μια ενιαία ψηφιακή διαδικασία αδειοδότησης («one-stop-shop») για την επιτάχυνση των βιομηχανικών επενδύσεων, ενώ θα καθιερωθούν και «Περιοχές Βιομηχανικής Επιτάχυνσης» για την ανάπτυξη οργανωμένων βιομηχανικών ζωνών καθαρής μεταποίησης.

Σύμφωνα με τον Αντιπρόεδρο της Επιτροπής για τη Βιομηχανική Στρατηγική, Στεφάν Σεζουρνέ, «Ο στόχος μας είναι σαφής: να επαναφέρουμε τη βιομηχανία στο 20% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ έως το 2035, σε σύγκριση με το 14% σήμερα». Αυτό μεταφράζεται στην υποχρέωση για εταιρείες στρατηγικών τομέων να προμηθεύονται «έναν ορισμένο αριθμό ή ποσοστό κρίσιμων συστατικών από την Ευρώπη» κατά τη λήψη δημόσιας χρηματοδότησης. «Τα χρήματα των φορολογουμένων πρέπει πρώτα και κύρια να ωφελούν την ευρωπαϊκή παραγωγή και τις θέσεις εργασίας στην Ευρώπη, και είμαστε αφοσιωμένοι στην ευρωπαϊκή προτίμηση όταν εμπλέκονται δημόσια κεφάλαια», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Συγκεκριμένα, για την αυτοκινητοβιομηχανία, τα ηλεκτρικά οχήματα που θα λάβουν δημόσιες ενισχύσεις (όπως πριμ αγοράς και επιδοτήσεις) θα πρέπει να διαθέτουν τουλάχιστον 70% τοπικά εξαρτήματα και μπαταρία ευρωπαϊκής κατασκευής. Παρόμοιες απαιτήσεις ισχύουν και για τεχνολογίες καθαρής ενέργειας (φωτοβολταϊκά, μπαταρίες, αντλίες θερμότητας, πυρηνική ενέργεια) και για τις βαριές βιομηχανίες, όπου οι κατασκευαστικές και αυτοκινητοβιομηχανίες που λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση θα πρέπει να προμηθεύονται τσιμέντο και αλουμίνιο «Made in EU». Ωστόσο, για τον χάλυβα, η απαίτηση περιορίζεται στο «χαμηλών εκπομπών άνθρακα».

Η πρόταση προωθεί επίσης την αμοιβαιότητα στις δημόσιες συμβάσεις. Χώρες που προσφέρουν στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις συγκρίσιμη πρόσβαση στην αγορά, συμπεριλαμβανομένων αυτών που είναι μέρη της Συμφωνίας Δημοσίων Συμβάσεων του ΠΟΕ ή έχουν συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου ή τελωνειακές ενώσεις με την ΕΕ, θα επωφελούνται από ίση μεταχείριση.

Για μεγάλες επενδύσεις άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ σε στρατηγικούς τομείς όπου μία μόνο τρίτη χώρα ελέγχει πάνω από το 40% της παγκόσμιας δυναμικότητας, ο IAA θέτει όρους για την εξασφάλιση υψηλής ποιότητας θέσεων εργασίας, καινοτομίας και μεταφοράς τεχνολογίας. Αυτές οι επενδύσεις θα πρέπει να διασφαλίζουν τουλάχιστον 50% ευρωπαϊκή απασχόληση και ουσιαστική μεταφορά τεχνογνωσίας.

Συνολικά, ο νόμος φιλοδοξεί να ενισχύσει την οικονομική ασφάλεια και την ανθεκτικότητα της αλυσίδας εφοδιασμού της ΕΕ. Η νομοθετική πρόταση θα υποβληθεί σε διαπραγμάτευση μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ πριν από την τελική της έγκριση και έναρξη ισχύος.