Ελεύθεροι Επαγγελματίες: Εξετάζονται Σημαντικές Αλλαγές στο Σύστημα Τεκμαρτού Εισοδήματος

Ενόψει της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εστιάζει σε κρίσιμες αλλαγές που αφορούν τη φορολόγηση των ελεύθερων επαγγελματιών. Το σύστημα του τεκμαρτού εισοδήματος βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων, καθώς συνεχίζει να προκαλεί έντονες αντιδράσεις από τους επαγγελματικούς φορείς από την αρχή της εφαρμογής του.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, προανήγγειλε αλλαγές στα τεκμήρια διαβίωσης, δηλώνοντας: «Αυτό το οποίο μπορώ να πω, είναι ότι όσο μεγάλη αλήθεια είναι ότι η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής από ένα σύντομο ανέκδοτο για ολόκληρες δεκαετίες έγινε μια πολιτική που απέδωσε, ειδικά τη δεύτερη τετραετία της διακυβέρνησης Μητσοτάκη, τόσο όσο προχωρούν τα υπόλοιπα μέτρα αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής, όπως είναι τα POS, οι μεταβιβάσεις ακινήτων και όλα τα υπόλοιπα τα οποία γίνονται και αποδίδουν, για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες, πρέπει σταδιακά, με έναν τρόπο που θα επιλέξει ο πρωθυπουργός τα τεκμήρια να φύγουν. Γιατί αυτός ο οποίος συμμορφώνεται, αυτός ο οποίος υπακούει στους νόμους…».

Όσον αφορά στο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, ο κ. Μαρινάκης διευκρίνισε ότι «τα μέτρα τα οποία θα ανακοινώσει ο πρωθυπουργός θα νομοθετηθούν στον προϋπολογισμό του Δεκεμβρίου και θα εφαρμοστούν από 1/1/2027».

Ο εκπρόσωπος Τύπου του Υπουργείου Οικονομικών, Όμηρος Τσάπαλος, μιλώντας στο ΕΡΤnews, ανέφερε ότι το πακέτο μέτρων για το 2027 θα ξεπεράσει το ένα δισεκατομμύριο, εστιάζοντας στις ανακοινώσεις που αφορούν μέτρα σε βάθος τετραετίας. Ο κ. Τσάπαλος χαρακτήρισε τις ανακοινώσεις αυτές ως ένα ξεχωριστό κεφάλαιο, προσθέτοντας ότι αναμένονται σημαντικές παρεμβάσεις για την άμβλυνση αδικιών, καθώς και μεταρρυθμίσεις με στόχο την προσέλκυση επενδύσεων και τη μείωση της ανεργίας.

«Ο μικρομεσαίος επιχειρηματίας και γενικότερα το επιχειρείν, θα είναι στο επίκεντρο χωρίς να ξεχνάμε το συνταξιούχο, τον μισθωτό, τον αγρότη και κάθε νέο. ‘Ολοι θα δουν να αποτυπώνεται ο εαυτός τους στην ομιλία του πρωθυπουργού», τόνισε ο κ. Τσάπαλος. Επεσήμανε επίσης ότι «μισθωτός ή συνταξιούχος με κατώτατο μισθό πλήρωνε στο παρελθόν μεγαλύτερο φόρο από έναν ελεύθερο επαγγελματία και θέλουμε ο πολίτης να δει τη συνέπειά του να μεταφράζεται και σε φορολογική ελάφρυνση». «Όσο πιο συνεπής είναι ένας ελεύθερος επαγγελματίας στον τρόπο που συνδιαλέγεται με την εφορία τόσο μεγαλύτερη ωφέλεια θα έχει», συμπλήρωσε.

Παραθέτοντας ως παράδειγμα τα τεκμήρια, ο κ. Τσάπαλος διευκρίνισε: «΄Εχουμε φτάσει μετά από 3 χρόνια σκληρής δουλειάς και πολιτικού κόστους να μπορούμε να μειώσουμε τη φοροδιαφυγή και άρα μπορούμε να πούμε ότι το τεκμήριο μπορεί, όχι να καταργηθεί εν συνόλω, αλλά να εξορθολογιστεί».

Τι εξετάζεται για τα τεκμήρια

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Realnews, οι αλλαγές και οι διορθώσεις στο σύστημα των τεκμηρίων, που σχεδιάζεται να εφαρμοστούν από το 2027, αναμένεται να περιλαμβάνουν «μπόνους συνέπειας» για επαγγελματίες που τηρούν με ακρίβεια και συνέπεια όλες τις φορολογικές και ασφαλιστικές τους υποχρεώσεις. Βασική επιδίωξη είναι η εφαρμογή ενός νέου μοντέλου που θα διατηρεί τον βασικό μηχανισμό του τεκμαρτού συστήματος, περιορίζοντας όμως τις στρεβλώσεις και τις υπέρμετρες επιβαρύνσεις που έχουν παρατηρηθεί.

Πιθανές παρεμβάσεις περιλαμβάνουν τη συνεκτίμηση στοιχείων όπως η πλήρης διασύνδεση και χρήση των POS, η ορθή διαβίβαση δεδομένων στο myDATA, η εφαρμογή των ψηφιακών δελτίων διακίνησης, η εμπρόθεσμη καταβολή φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, καθώς και η τήρηση ενεργών ρυθμίσεων. Εφόσον η φορολογική διοίκηση διαθέτει επαρκή και αξιόπιστα στοιχεία για τα πραγματικά έσοδα και έξοδα μιας επιχείρησης, το τεκμαρτό εισόδημα θα μπορεί να μειώνεται σημαντικά ή ακόμη και να μην εφαρμόζεται στην πράξη.

Η τεκμαρτή φορολόγηση δεν πρόκειται να καταργηθεί άμεσα, καθώς παραμένει ένα σημαντικό εργαλείο για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, παρά την κριτική που έχει δεχθεί και το πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση. Στόχος είναι να αποτρέπονται περιπτώσεις επαγγελματιών ή επιχειρήσεων που δηλώνουν εξαιρετικά χαμηλά εισοδήματα, δυσανάλογα προς την πραγματική τους οικονομική δραστηριότητα, ενώ ταυτόχρονα οι συνεπείς επαγγελματίες θα επωφελούνται από σταδιακές μειώσεις των επιβαρύνσεων.

Διορθώσεις και Προσαρμογές

Από το 2027, εξετάζεται επίσης η κατάργηση ή ο περιορισμός ορισμένων κριτηρίων που σήμερα μπορεί να οδηγούν σε δυσανάλογη φορολογική επιβάρυνση. Σκοπός είναι η διόρθωση των υπερβολών που παράγει το σύστημα, καθιστώντας το πιο κοινωνικά ανεκτό, ειδικά ενόψει των εκλογών, μέχρι την πλήρη μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο φορολόγησης.

Η πλήρης ενεργοποίηση όλων των ψηφιακών εργαλείων από την ΑΑΔΕ θα επιτρέψει την ακριβέστερη παρακολούθηση των πραγματικών εσόδων και εξόδων των επαγγελματιών. Ως αποτέλεσμα, το τεκμαρτό σύστημα αναμένεται να καταστεί λιγότερο αναγκαίο και να οδηγηθεί σταδιακά προς κατάργηση.

Η καθολική χρήση του myDATA, η διασύνδεση ταμειακών μηχανών με POS, η ενίσχυση ηλεκτρονικών πληρωμών, η αξιοποίηση του συστήματος IRIS, η ηλεκτρονική τιμολόγηση, το ψηφιακό δελτίο αποστολής και το ψηφιακό πελατολόγιο δημιουργούν ένα νέο πλέγμα διασταυρώσεων. Όσο περισσότερες συναλλαγές καταγράφονται σε πραγματικό χρόνο στην ΑΑΔΕ, τόσο λιγότερο θα χρειάζεται η χρήση τεκμηρίων για τον προσδιορισμό της φορολογητέας ύλης.

Χαρακτηριστικό Παράδειγμα

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση μιας επιχείρησης που εμφανίζει υψηλότερο τζίρο από τον μέσο όρο του κλάδου της ή καταβάλλει υψηλότερες αποδοχές στους εργαζομένους της. Τέτοια στοιχεία μπορούν σήμερα να αυξήσουν το τεκμαρτό εισόδημα, δημιουργώντας την εντύπωση ότι η ανάπτυξη και η συνέπεια «τιμωρούνται» αντί να επιβραβεύονται.

Στο «κάδρο» των αλλαγών εντάσσονται επίσης οι επαγγελματίες που κατοικούν και εργάζονται σε μικρούς οικισμούς ή μικρά νησιά, οι πολύτεκνοι, οι γονείς μονογονεϊκών οικογενειών, τα άτομα με αναπηρία, καθώς και κλάδοι με έντονη εποχικότητα ή περιορισμένη οικονομική δυναμική.

Σήμερα, προβλέπεται μείωση κατά 50% για συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών, όπως άτομα με αναπηρία από 67% έως 79%, επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται και κατοικούν σε οικισμούς με πληθυσμό κάτω των 500 κατοίκων ή σε μικρά νησιά, γονείς μονογονεϊκών οικογενειών με ανήλικα παιδιά ή εξαρτώμενα τέκνα με αναπηρία τουλάχιστον 67%, καθώς και πολύτεκνοι.

Επίσης, εξετάζεται η επέκταση των απαλλαγών από το τεκμήριο για νέους επαγγελματίες και για όσους δραστηριοποιούνται σε περιοχές με χαμηλό πληθυσμό, καθώς και μειώσεις στους συντελεστές προσαύξησης του ελάχιστου τεκμαρτού φορολογητέου εισοδήματος, κυρίως για τις ατομικές επιχειρήσεις.

Σήμερα, όσο αυξάνονται τα χρόνια άσκησης της δραστηριότητας, τόσο αυξάνεται και το τεκμαρτό εισόδημα, με αποτέλεσμα επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται επί πολλά χρόνια, αλλά δεν έχουν αντίστοιχα υψηλά εισοδήματα, να επιβαρύνονται δυσανάλογα. Για παράδειγμα, για επαγγελματίες χωρίς προσωπικό προβλέπεται σήμερα προσαύξηση 10% για δραστηριότητα από 7 έως 9 έτη, 20% για δραστηριότητα από 10 έως 12 έτη και 30% για περισσότερα από 12 έτη λειτουργίας.

Παράλληλα, για επιχειρήσεις που απασχολούν εργαζομένους, το ελάχιστο εισόδημα αυξάνεται κατά 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας, με ανώτατο όριο τα 15.000 ευρώ, καθώς και κατά 5% της διαφοράς μεταξύ του κύκλου εργασιών της επιχείρησης και του μέσου κύκλου εργασιών του κλάδου βάσει ΚΑΔ. Οι προσαυξήσεις αυτές θεωρείται ότι επιβαρύνουν δυσανάλογα ορισμένες επαγγελματικές ομάδες και για τον λόγο αυτόν εξετάζεται η μείωση ή ακόμη και η κατάργησή τους σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.