Ιλαρά: Ο ΕΟΔΥ Επισημαίνει τους Κινδύνους Σοβαρών Επιπλοκών και Θανάτων, τονίζοντας την Ανάγκη Εμβολιασμού

Η ιλαρά εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή απειλή στηv Ευρώπη, προσβάλλοντας κυρίως άτομα που δεν έχουν εμβολιαστεί ή έχουν λάβει ατελή εμβολιαστική προστασία. Παρόλο που παρατηρήθηκε μείωση των κρουσμάτων το 2025 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, η νόσος παραμένει ενεργή, οδηγώντας σε σοβαρές επιπλοκές και δυστυχώς, σε θανάτους. Δεδομένης της αυξημένης εποχικής κυκλοφορίας του ιού στα τέλη του χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) και ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) απευθύνουν έκκληση σε όλους τους πολίτες να ελέγξουν άμεσα την κατάσταση του εμβολιασμού τους και να διασφαλίσουν την πλήρη προστασία τους.

Ιδιαίτερα ευάλωτα παραμένουν τα βρέφη και τα μικρά παιδιά που δεν έχουν προλάβει να ολοκληρώσουν το πρόγραμμα εμβολιασμού τους. Η διατήρηση υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης στον γενικό πληθυσμό, με την ολοκλήρωση δύο δόσεων του εμβολίου MMR, είναι το κλειδί για την αποτροπή νέων εξάρσεων και την προστασία των ευάλωτων ομάδων, όπως τονίζει ο ΕΟΔΥ.

Κρούσματα Ιλαράς σε 30 Ευρωπαϊκές Χώρες

Σύμφωνα με την τελευταία μηνιαία αναφορά του ECDC, κατά τη διάρκεια του 2025, καταγράφηκαν 7.655 περιστατικά ιλαράς σε 30 χώρες της Ευρώπης, με οκτώ καταγεγραμμένους θανάτους (τέσσερις στη Γαλλία, τρεις στη Ρουμανία και έναν στις Κάτω Χώρες). Αν και ο αριθμός αυτός είναι σημαντικά χαμηλότερος από τα πάνω από 35.000 κρούσματα και τους 23 θανάτους που σημειώθηκαν το 2024, είναι σχεδόν διπλάσιος από τα περιστατικά του 2023. Όπως και το 2024, η συντριπτική πλειονότητα των νοσούντων –περίπου οκτώ στους δέκα– ήταν ανεμβολίαστοι, γεγονός που υπογραμμίζει τον ζωτικό ρόλο του πλήρους εμβολιασμού με δύο δόσεις του MMR για την πρόληψη της νόσησης και τη διασφάλιση υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης (≥95%) για την επίτευξη ανοσίας της αγέλης.

Ευάλωτα Βρέφη και Παιδιά

Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι περίπου το 30% των ασθενών με ιλαρά εμφανίζει τουλάχιστον μία σοβαρή επιπλοκή, ενώ τουλάχιστον ένας στους τέσσερις χρειάζεται νοσηλεία. Τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, ειδικά εκείνα κάτω των πέντε ετών (που αποτελούσαν περίπου το 40% των κρουσμάτων το 2025), παραμένουν εξαιρετικά ευάλωτα. Τα βρέφη κάτω του ενός έτους, μη έχοντας ακόμη τη δυνατότητα εμβολιασμού, διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρές επιπλοκές. Ωστόσο, η ιλαρά επηρεάζει όλες τις ηλικιακές ομάδες. Σύμφωνα με στοιχεία του ECDC για τον Δεκέμβριο 2025, η κατανομή των περιστατικών ανά ηλικία ήταν:

• Βρέφη κάτω του 1 έτους: 4%
• Παιδιά 1-4 ετών: 22%
• Παιδιά 5-9 ετών: 7%
• Παιδιά 10-14 ετών: 5%
• Έφηβοι 15-19 ετών: 4%
• Ενήλικες 20-29 ετών: 26%
• Ενήλικες άνω των 30 ετών: 32%

Επικαιροποιημένα Δεδομένα για την Ελλάδα

Κατά το 2024, στην Ελλάδα δηλώθηκαν 38 κρούσματα ιλαράς, χωρίς καταγεγραμμένο θάνατο. Στη συντριπτική τους πλειονότητα (72%), τα κρούσματα αφορούσαν άτομα ελληνικής υπηκοότητας. Οι πιο συχνές ηλικιακές ομάδες ήταν οι 45-64 ετών (13 κρούσματα) και οι 25-44 ετών (11 κρούσματα), ενώ το 25% των κρουσμάτων ήταν παιδιά και έφηβοι. Σημειώνεται ότι 30% των κρουσμάτων ήταν εργαζόμενοι σε δομές υγείας (ανεμβολίαστοι ή ατελώς εμβολιασμένοι) και 19% Ρομά. Το 50% των κρουσμάτων ήταν ενδημικά, ενώ τα υπόλοιπα ήταν εισαγόμενα ή είχαν επαφή με εισαγόμενο κρούσμα.

Το 2025, δηλώθηκαν τέσσερα κρούσματα ιλαράς στην Ελλάδα, χωρίς θανάτους. Τα περιστατικά αφορούσαν άτομα ηλικίας 25 έως 45 ετών. Ένα κρούσμα ήταν εισαγόμενο, ενώ τα υπόλοιπα τρία ήταν άγνωστης προέλευσης και αφορούσαν Έλληνες πολίτες. Από αυτά, τα τρία ήταν ανεμβολίαστα ή ατελώς εμβολιασμένα, ενώ το τέταρτο αφορούσε ανοσοκατεσταλμένο ασθενή με υποκείμενο νόσημα. Επιπλέον, ένα από τα περιστατικά καταγράφηκε σε εργαζόμενο σε μονάδα υγείας, επιβεβαιώνοντας την κρίσιμη σημασία του εμβολιασμού για τους επαγγελματίες υγείας.

Οδηγός Εμβολιασμού

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, συνιστώνται δύο δόσεις του εμβολίου MMR μετά τον 12ο μήνα ζωής. Η δεύτερη δόση χορηγείται μεταξύ 24 και 35 μηνών, με δυνατότητα νωρίτερης χορήγησης, εφόσον έχουν παρέλθει τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες από την πρώτη. Όσοι δεν έχουν λάβει την πλήρη δόση, πρέπει να την αναπληρώσουν άμεσα.

Άτομα γεννημένα πριν το 1970 θεωρούνται άνοσα. Για όσους γεννήθηκαν μετά το 1970, απαιτούνται δύο δόσεις MMR, εκτός αν υπάρχει αντένδειξη ή επιβεβαιωμένο ιστορικό νόσησης.

Σε περιόδους έξαρσης ή πριν από ταξίδι σε περιοχές όπου ενδημεί η ιλαρά, συνιστάται μία δόση MMR για βρέφη 6-11 μηνών, με επανεμβολιασμό δύο δόσεων μετά τον 12ο μήνα, σύμφωνα με το κανονικό πρόγραμμα.

Δεδομένου ότι η πλήρης προστασία αναπτύσσεται έως και δύο εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό, συνιστάται ο έλεγχος της εμβολιαστικής κάλυψης να γίνεται αρκετό καιρό πριν από οποιοδήποτε προγραμματισμένο ταξίδι.

Ομάδες πληθυσμού υψηλού κινδύνου, όπως εργαζόμενοι σε υγειονομικές υπηρεσίες, εκπαιδευτικοί, φοιτητές, άτομα που πρόκειται να ταξιδέψουν στο εξωτερικό και μέλη οικογενειών ατόμων με ανοσοκαταστολή, καλούνται να είναι πλήρως εμβολιασμένοι, εφόσον δεν υπάρχουν αντενδείξεις.

Στοχευμένες Δράσεις Εμβολιασμού σε Παιδιά Ρομά

Στο πλαίσιο της δεύτερης φάσης στοχευμένων εμβολιαστικών δράσεων που υλοποίησε ο ΕΟΔΥ σε καταυλισμούς και οικισμούς Ρομά σε όλη την Ελλάδα, από τις 29 Σεπτεμβρίου έως τις 24 Οκτωβρίου 2025, πραγματοποιήθηκαν πάνω από 1.100 εξετάσεις και περισσότεροι από 480 εμβολιασμοί παιδιών. Οι δράσεις εστίασαν στον παιδικό πληθυσμό και στον εμβολιασμό κατά της ιλαράς, της ερυθράς και της παρωτίτιδας (MMR), συμβάλλοντας στην ενίσχυση της εμβολιαστικής κάλυψης και στην πρόληψη νοσημάτων που μπορούν να προληφθούν μέσω εμβολιασμού.