Επιτροπή Ανταγωνισμού: Οι Προτάσεις-Κλειδιά για την Αγορά Τραπεζικών Καταθέσεων

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού, στην τελική της έκθεση για την αγορά τραπεζικών καταθέσεων, αναδεικνύει ως κεντρικά ζητήματα την υψηλή συγκέντρωση της αγοράς, την περιορισμένη μετακύλιση των αυξήσεων των επιτοκίων της ΕΚΤ στις καταθέσεις, καθώς και τη χαμηλή κινητικότητα των καταθετών.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προτείνει λύσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση του ανταγωνισμού. Αυτές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την εισαγωγή νέων παικτών στην αγορά, τη δημιουργία κρατικών καταθετικών λογαριασμών, κατά το πρότυπο της Γαλλίας, την ανάπτυξη προϊόντων με ουσιαστικά αποταμιευτικά χαρακτηριστικά, καθώς και μέτρα που θα διευκολύνουν τους καταθέτες στη σύγκριση προϊόντων και τη μετακίνησή τους μεταξύ τραπεζών.

Η έκθεση, η οποία καλύπτει την περίοδο από το 2019 έως τις αρχές του 2025, καταγράφει την ισχυρή δεσπόζουσα θέση των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, στις οποίες συγκεντρώνεται άνω του 90% των καταθέσεων. Επίσης, αναλύει τους παράγοντες που επηρεάζουν τα επιτόκια και τις επιλογές των καταθετών. Η Επιτροπή τονίζει ότι η ενίσχυση του ανταγωνισμού θα ωφελήσει άμεσα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, προσφέροντας περισσότερες επιλογές και αυξημένες αποδόσεις στις αποταμιεύσεις τους.

Ακολουθεί η πλήρης ανακοίνωση της Επιτροπή Ανταγωνισμού

Κλαδική Έρευνα στις Τραπεζικές Καταθέσεις: Δημοσίευση Τελικής Έκθεσης

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού (ΕΑ) ανακοινώνει τη δημοσίευση της Τελικής Έκθεσης της κλαδικής της έρευνας για τις Τραπεζικές Καταθέσεις, η οποία είναι διαθέσιμη εδώ. Η εν λόγω έρευνα ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2024, εστιάζοντας στη δομή του εγχώριου τραπεζικού κλάδου και στα χαμηλά επιτόκια καταθέσεων των ελληνικών τραπεζών σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στόχος της έρευνας είναι η διερεύνηση των συνθηκών ανταγωνισμού στην αγορά τραπεζικών καταθέσεων κατά την περίοδο 2019-2025, με σκοπό τον εντοπισμό τυχόν στρεβλώσεων και την υποβολή προτάσεων για την ενίσχυση του ανταγωνισμού προς όφελος των καταθετών (νοικοκυριών και επιχειρήσεων).

Για την εκπόνηση της έρευνας, η ΕΑ συνεργάστηκε με τον ειδικό εμπειρογνώμονα Καθηγητή Μάρκο Ζαχαριάδη (Professor and Chair in Financial Technology (FinTech) & Information Systems, Alliance Manchester Business School) και την εταιρία Pro Rata για τη διεξαγωγή έρευνας καταναλωτών.

Η ολοκλήρωση της έρευνας περιλάμβανε τη δημοσίευση της Ενδιάμεσης Έκθεσης τον Δεκέμβριο του 2025, η οποία ακολούθησε δημόσια διαβούλευση. Τον Φεβρουάριο του 2026, η ΕΑ διοργάνωσε ημερίδα για τη συζήτηση των ευρημάτων και των προτάσεων για ενίσχυση της διαφάνειας, της συγκρισιμότητας και της κινητικότητας των καταθετών, καθώς και για αποτελεσματικότερη μετακύλιση των μεταβολών της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ. Η Τελική Έκθεση ενσωματώνει τα σχόλια που υποβλήθηκαν κατά τη δημόσια διαβούλευση.

Η κλαδική έρευνα αναλύει την εξέλιξη των καταθέσεων (2019-2024), τις κατηγορίες προϊόντων (πρώτης ζήτησης, όψεως, ταμιευτηρίου, προθεσμιακές), τις καταναλωτικές τάσεις και το ρυθμιστικό πλαίσιο. Εξετάζει επίσης τη διαμόρφωση των επιτοκίων καταθέσεων και τους παράγοντες που τα επηρεάζουν, όπως τα επιτόκια της ΕΚΤ, το επίπεδο εισοδήματος, η κεφαλαιακή επάρκεια, η ρευστότητα, η χρηματοδότηση, η κερδοφορία, οι δείκτες αποδοτικότητας και ο πιστωτικός κίνδυνος.

Η Τελική Έκθεση εστιάζει στις συνθήκες ανταγωνισμού στον χρηματοπιστωτικό κλάδο, ο οποίος χαρακτηρίζεται από ολιγοπώλιο των τεσσάρων ελληνικών συστημικών τραπεζών. Οι τράπεζες προσφέρουν βασικά προϊόντα με παρόμοια χαρακτηριστικά, ενώ οι αγορές διαθέτουν διαφάνεια αλλά χαμηλό βαθμό καινοτομίας. Οι όροι τιμολόγησης και παροχής υπηρεσιών καθορίζονται κυρίως από τα τραπεζικά ιδρύματα, με τις συμβάσεις να είναι προδιατυπωμένες. Παράγοντες όπως η ποιότητα εξυπηρέτησης, η ποικιλία προϊόντων, η τιμολόγηση, το κύρος και η φήμη επηρεάζουν τις προτιμήσεις των καταθετών. Η έρευνα καταδεικνύει ότι άνω του 90% των καταθέσεων συγκεντρώνεται στις τέσσερις συστημικές τράπεζες, με το 89% των ιδιωτών και επιχειρήσεων να τις έχουν ως βασική ή μοναδική τράπεζα. Η πλειονότητα των πελατών επιλέγει να ανοίξει λογαριασμό στην τράπεζα με την οποία ήδη συνεργάζεται, υποδηλώνοντας υψηλό βαθμό πίστης.

Η Τελική Έκθεση

Η Τελική Έκθεση προτείνει:

1. Ενίσχυση του ανταγωνισμού μέσω νέας εισόδου/επέκτασης

Η υψηλή συγκέντρωση και η πλεονάζουσα ρευστότητα έχουν οδηγήσει σε περιορισμένη μετακύλιση των αυξήσεων επιτοκίων της ΕΚΤ στις καταθέσεις. Η εμφάνιση ικανού αριθμού ανταγωνιστών στην αγορά θα μπορούσε να πιέσει για καλύτερα επιτόκια, ωθώντας και τις συστημικές τράπεζες σε αντίστοιχες ενέργειες για τη διατήρηση της ρευστότητάς τους.

2. Δημιουργία κρατικών λογαριασμών

Η δημιουργία κρατικών καταθετικών λογαριασμών, παρόμοιων με το γαλλικό Livret A, όπου το επιτόκιο καθορίζεται από το κράτος, μπορεί να ασκήσει πιέσεις για αύξηση των επιτοκίων. Αυτοί οι λογαριασμοί, με ελεύθερη ανάληψη και προνομιακά επιτόκια (περίπου 3%-4% έως αρχές 2025), μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά με άλλα εργαλεία χρηματοδότησης του κρατικού προϋπολογισμού.

3. Προσφορά καταθετικών προϊόντων με γνήσια αποταμιευτικά χαρακτηριστικά

Προτείνεται η ανάπτυξη καταθετικών προϊόντων με πραγματικά αποταμιευτικά χαρακτηριστικά, όπως ένας «ρυθμιζόμενος» λογαριασμός ταμιευτηρίου με επιτόκιο βάσης και προνομιακό επιτόκιο πίστης. Εναλλακτικά, η δημιουργία και προώθηση προϊόντων καθαρά αποταμιευτικού χαρακτήρα με προνομιακό επιτόκιο επιβράβευσης για όσους διατηρούν προκαθορισμένο ελάχιστο χρηματικό ποσό.

4. Ενίσχυση της κινητικότητας των καταθετών μεταξύ τραπεζών

Η έλλειψη κινητικότητας των καταθετών συνδέεται με τον χρόνο, την πολυπλοκότητα και τις γραφειοκρατικές διαδικασίες που απαιτούνται για τη διερεύνηση εναλλακτικών προτάσεων. Η δημοσίευση των επιτοκίων στην ιστοσελίδα της ΤτΕ από τον Ιανουάριο του 2025, καθώς και οι ιστοσελίδες σύγκρισης επιτοκίων, μπορούν να ενισχύσουν την ενημέρωση και την κινητικότητα. Προτείνεται η υποχρέωση των τραπεζών να παρέχουν στους καταναλωτές άμεση πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες μέσω των ιστοσελίδων τους. Επίσης, οι ενώσεις καταναλωτών μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ενημέρωση του κοινού. Η φορητότητα του αριθμού λογαριασμού, ιδανικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τον ανταγωνισμό.

Για περισσότερες πληροφορίες και το πλήρες κείμενο της Τελικής Έκθεσης, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα της Επιτροπής Ανταγωνισμού: https://www.epant.gr/enimerosi/deposits.html