Ευλογιά των Αιγοπροβάτων: Οι Αιτίες της Έξαρσης και οι Επιπτώσεις στις Πασχαλινές Σφαγές

Η εξάπλωση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και άλλων ζωονόσων αποδίδεται σε έναν συνδυασμό παραβατικών συμπεριφορών και σημαντικών οργανωτικών ελλείψεων. Η παράνομη διακίνηση παραγωγικών ζώων, η αφαίρεση ή αντικατάσταση των ενωτίων σήμανσης, η πλημμελής εφαρμογή των υγειονομικών πρωτοκόλλων και η έλλειψη επαρκούς προσωπικού έχουν οδηγήσει σε εκτεταμένες απώλειες στον εγχώριο κτηνοτροφικό τομέα.

«Αυτές οι μετακινήσεις είναι παράνομες. Μπορεί να είναι και εσκεμμένες, με την έννοια ότι δεν τηρούνται τα μέτρα βιοασφάλειας, ή ενδεχομένως κάποιος να επιδιώκει την είσπραξη αποζημιώσεων για μολυσμένα ζώα. Ωστόσο, η νόσος μπορεί να μεταδοθεί και χωρίς να γίνεται αντιληπτή, μέσω ρούχων, παπουτσιών ή άλλων αντικειμένων που χρησιμοποιούν οι κτηνοτρόφοι, ακόμα και μέσω του κινητού τους τηλεφώνου», τονίζει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Μικροβιολογίας και Λοιμωδών Νοσημάτων των ζώων στο Τμήμα Κτηνιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Σπύρος Κρήτας.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Παραρτήματος Ηπείρου του Πανελλήνιου Κτηνιατρικού Συλλόγου, Ιωάννης Καρακούσης, επισημαίνει ότι «η παράνομη μεταφορά ζώων είναι συχνό φαινόμενο» και εξηγεί ότι «έτσι έγινε και η μεταφορά της νόσου της ευλογιάς από περιοχή σε περιοχή, μέσω αδήλωτων ζώων που δεν είχαν άδεια μετακίνησης, γεγονός που οδήγησε στην τόσο μεγάλη έξαρση».

Στο ίδιο πνεύμα, η αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων, Μήνα Μπόρη, αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «οι παράνομες μεταφορές αποτελούν έναν από τους κύριους λόγους των εξάρσεων, όχι μόνο της ευλογιάς, καθώς το ίδιο πρόβλημα είχε παρατηρηθεί και στην πανώλη».

Η κα. Μπόρη διευκρινίζει ότι οι παράνομες μετακινήσεις συμβαίνουν τόσο εντός της χώρας, από περιοχές με ισχύοντα μέτρα για την ευλογιά, όσο και από άλλες χώρες όπου η νόσος είναι ενδημική. Ως παράδειγμα αναφέρει «την αφαίρεση των ενωτίων, των ειδικών ‘σκουλαρικιών’ σήμανσης, που φέρουν τον αριθμό του ζώου και της εκτροφής. Αυτό παρατηρείται όχι μόνο σε αιγοπρόβατα αλλά και σε βοοειδή. Όταν αφαιρεθεί το ενώτιο, η πορεία του ζώου καθίσταται άγνωστη. Τα ενώτια αφαιρούνται εύκολα, καθώς είναι μαγνητικά κουμπωμένα. Ένας κτηνοτρόφος μπορεί να αφαιρέσει τα ενώτια από τα δικά του ζώα, να τα οδηγήσει στη σφαγή και να τοποθετήσει τα ίδια μέσα σήμανσης σε άλλα ζώα που προμηθεύτηκε παράνομα».

Οι πιο Ευάλωτες Περιοχές

Σύμφωνα με την κα. Μπόρη, τα σύνορα με την Τουρκία αποτελούν τα πιο ευαίσθητα σημεία για παράνομη διακίνηση ζώων από το εξωτερικό. Ως εκ τούτου, είναι άμεση ανάγκη η ενίσχυση με προσωπικό των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών του Έβρου και η επαναλειτουργία του Κέντρου Εξωτικών Νοσημάτων (ευλογιάς, πανώλης, αφθώδους πυρετού) που λειτουργούσε παλαιότερα στην περιοχή.

Από την άλλη πλευρά, ο κ. Καρακούσης επισημαίνει ότι η αύξηση του βιοτικού επιπέδου στις γειτονικές χώρες (Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Βουλγαρία, Ρουμανία) οδηγεί στην αύξηση των τιμών των ζώων και, κατ’ επέκταση, στη μείωση των περιπτώσεων παράνομης μεταφοράς προς την Ελλάδα. Ο ίδιος τονίζει τις ελλείψεις σε κτηνιατρικό και βοηθητικό προσωπικό, αναφέροντας ότι «με την ευλογιά, υπήρχε σύσταση για ψεκασμούς. Σε περιοχές, ειδικά κοντά στα σύνορα, οι ψεκασμοί των φορτηγών και των οχημάτων γίνονταν με ωράριο δημοσίου υπαλλήλου, από τις 8 το πρωί έως τις 2 το μεσημέρι. Μετά, δεν υπήρχε κανείς για να τους διενεργήσει, με αποτέλεσμα να περνούν όλα τα οχήματα ελεύθερα. Αν οι κτηνιατρικές υπηρεσίες δεν μπορούν να λειτουργήσουν, κανένα μέτρο και κανένας νόμος δεν μπορεί να εφαρμοστεί».

«Βαπτισμένα» Ζώα και Οικονομικό Όφελος

Ανατρέχοντας σε μνήμες της δεκαετίας του ’90, ο κ. Καρακούσης θυμάται: «Σε περιόδους μεγάλης ανάγκης σε αρνί, όπως πριν από το Πάσχα, όταν οι εγχώριοι παραγωγοί δεν επαρκούσαν, πολλοί είχαν επαφές με την Αλβανία. Μετέφεραν ζώα από την απέναντι πλευρά των συνόρων, με φορτηγά ή και πεζή, τα έβαζαν για λίγες μέρες στους στάβλους τους, τα ‘βάφτιζαν’ και τα έστελναν για σφαγή».

Για τις περιπτώσεις που τα ζώα διέθεταν αριθμό πιστοποίησης, σχολιάζει ότι «κάποιος που είχε πενήντα ζώα, μπορούσε να δηλώσει ότι το καθένα γέννησε άλλα δύο ή τρία, φτάνοντας τα εκατό πενήντα, ενώ στην πραγματικότητα είχε είκοσι. Τα υπόλοιπα τα προέκυψε με άλλους τρόπους».

Παρόμοια φαινόμενα παρατηρήθηκαν, σύμφωνα με τον ίδιο, και σε κτηνοτροφικά προϊόντα όπως το γάλα.

Η Απειλή του Αφθώδους Πυρετού

Όσον αφορά τις ζωονόσους, η κα. Μπόρη επισημαίνει ότι η κατάσταση γίνεται εξαιρετικά δύσκολη, καθώς υπάρχει αφθώδης πυρετός με πολλές εστίες στην Τουρκία. Η νόσος έχει περάσει και στην Κύπρο, καταστρέφοντας την κτηνοτροφική οικονομία της χώρας. Ο κ. Κρήτας περιγράφει τον αφθώδη πυρετό ως ένα νόσημα πολύ πιο μεταδοτικό, που προσβάλλει όχι μόνο τα μικρά μηρυκαστικά, αλλά και τα βοοειδή και τους χοίρους.

Πώς Μπορεί να Βελτιωθεί η Κατάσταση

Η κα. Μπόρη υποστηρίζει ότι η ηλεκτρονική σήμανση των παραγωγικών ζώων είναι απαραίτητη για τη μείωση των παράνομων μετακινήσεων και την πάταξη των παράνομων επιδοτήσεων, που προκύπτουν από τη μετακίνηση ζώων μεταξύ εκτροφών και την αφαίρεση/επανατοποθέτηση ενωτίων.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο κ. Καρακούσης δηλώνει: «Κάθε ενήλικο ζώο στην παραγωγή στην Ελλάδα θα έπρεπε κανονικά να είναι καταγεγραμμένο. Δηλαδή, να είναι ταυτοποιημένο, να φέρει ένα ενώτιο ή ένα ηλεκτρονικό βώλο, να έχει καταγραφεί στο βιβλίο της εκτροφής, το οποίο περιλαμβάνει πληροφορίες για φάρμακα, γεννήσεις, θεραπείες, σφαγές, πωλήσεις. Είναι σαν ‘διαβατήριο’ του ζώου. Στα βοοειδή υπάρχουν κανονικά διαβατήρια, και σε κάποια αιγοπρόβατα υψηλής παραγωγής από το εξωτερικό παρέχονται επίσης διαβατήρια. Αυτός ο έλεγχος ταυτότητας μας επιτρέπει να γνωρίζουμε κάθε ζώο και τι θα συμβεί με τη μετακίνησή του».

Παράλληλα, η κα. Μπόρη τονίζει την ανάγκη για ένα αυστηρότερο νομοθετικό πλαίσιο σχετικά με τις παράνομες μετακινήσεις και για ενισχυμένη εποπτεία από τις αστυνομικές αρχές, σε συνεργασία με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες.

Τι θα Συμβεί με τις Σφαγές το Πάσχα

Ενόψει του Πάσχα, η κα. Μπόρη θέτει τα ζητήματα του κινδύνου παράνομων σφαγών, της επάρκειας των εργαστηρίων για τις εξετάσεις σάλιου με rapid PCR, ώστε τα ζώα να μπορούν να οδηγηθούν στη σφαγή, και της οικονομικής βιωσιμότητας των κτηνοτρόφων.

«Το Πάσχα οι σφαγές αυξάνονται, και η οικονομική βιωσιμότητα των κτηνοτρόφων εξαρτάται από αυτές. Τα αιγοπρόβατα, λόγω ευλογιάς, στις απαγορευμένες ζώνες παραμένουν κλειστά, χωρίς έξω βόσκηση, με αποτέλεσμα να μεγαλώνουν μέσα σε αυξημένο κόστος ζωοτροφών. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος παράνομων σφαγών, καθώς κάποιοι θα αναζητήσουν λύση λόγω της ζήτησης. Το θέμα της ευζωίας των ζώων είναι επίσης κρίσιμο, καθώς μεγάλος πληθυσμός ζώων βρίσκεται σε περιορισμένο χώρο. Για όλα αυτά, υπάρχει απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ορίζει ότι για να οδηγηθούν τα ζώα σε άμεση σφαγή, απαιτούνται εξετάσεις σάλιου με rapid PCR για την ανίχνευση του ιού της ευλογιάς», εξηγεί η κα. Μπόρη.

Ωστόσο, όπως προσθέτει, από τα εργαστήρια που ανακοινώθηκε ότι θα εξυπηρετήσουν τους κτηνοτρόφους, «εκτός από αυτό της Λάρισας, υπάρχουν άλλα τέσσερα: στο πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ο ΕΛΓΟ και το ΕΚΕΤΑ. Κανένα από αυτά τα τέσσερα δεν λειτουργεί. Το πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης επικαλείται διάφορους λόγους, ο ΕΛΓΟ δεν διαθέτει αντιδραστήρια, και ενώ το ΕΚΕΤΑ έχει στείλει αίτημα για πιστοποίηση, η πιστοποίηση του εργαστηρίου της Θεσσαλίας, που είναι απαραίτητη, καθυστερεί».

«Για προϊόν που δεν είναι ελεγμένο, η υγιεινή του κατάσταση τίθεται εν αγνοία. Στις παράνομες σφαγές, το προϊόν δεν είναι υγειονομικά ελεγμένο για ευλογιά, πανώλη ή αφθώδη πυρετό», τονίζει. Παρ’ όλα αυτά, επαναλαμβάνει ότι αυτά τα νοσήματα δεν επηρεάζουν τον άνθρωπο και την υγεία του.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ