«Φόβοι Αρχέγονοι, Φαντασίας Επαρωγοί»: Φώτης Βάρθης στο Κέντρο Τεχνών ΜΕΤΣ με μια Συναρπαστική Έκθεση Χαρακτικής

Στις 26 Φεβρουαρίου, το Κέντρο Τεχνών ΜΕΤΣ ανοίγει τις πόρτες του για την ατομική έκθεση χαρακτικής του Φώτη Βάρθη, υπό την επιμέλεια της Στεφανίας Κερκή. Η έκθεση, με κεντρικό άξονα τον λαογραφικό τρόμο στην ελληνική παράδοση, αποτελεί το δεύτερο μέρος του ευρύτερου εικαστικού πρότζεκτ «Φόβοι αρχέγονοι, φαντασίας επαρωγοί». Πρόκειται για ένα έργο σε εξέλιξη, το οποίο εμβαθύνει στους διαχρονικούς ανθρώπινους φόβους, ξεκίνησε το 2025 από τον καλλιτέχνη και την επιμελήτρια σε συνεργασία με την ομάδα Μαυροπίνακας και θα αναπτυχθεί σε τρία διακριτά μέρη.

Μετά την επιτυχημένη περσινή παρουσίαση, φέτος το πρότζεκτ αποκτά τη μορφή μιας ολοκληρωμένης ατομικής έκθεσης χαρακτικής. Η έκθεση εμπλουτίζεται με ένα πλούσιο δημόσιο πρόγραμμα, που περιλαμβάνει ομιλίες, ξεναγήσεις και εργαστήρια, με στόχο την περαιτέρω διερεύνηση των εκφάνσεων του λαογραφικού τρόμου στην τέχνη.

Ο Φώτης Βάρθης παρουσιάζει μια εντυπωσιακή συλλογή ξυλογραφιών, φιλοτεχνημένων με την παραδοσιακή τεχνική της χάραξης σε πλάγιο ξύλο. Μέσα από αυτά τα έργα, ο καλλιτέχνης γεφυρώνει την παράδοση με τη σύγχρονη εμπειρία του τρόμου. Αντλώντας έμπνευση από τη βυζαντινή εικονογραφία και παραμένοντας πιστός στην κληρονομιά του Φώτη Κόντογλου και του Ράλλη Κοψίδη, ο Βάρθης εμβαθύνει στη σύντηξη της νεοελληνικής χαρακτικής και της λαογραφικής παράδοσης. Η νέα αυτή σειρά έργων αναδεικνύει αρχετυπικές μορφές τρόμου, όπως αυτές αποτυπώνονται στη λαϊκή φαντασία, δημιουργώντας μια οπτική γλώσσα που συνδυάζει το ιερό και το μακάβριο, το φως και το σκοτάδι.

Στη νέα του αυτή σειρά, ο Βάρθης συνεχίζει την ενασχόλησή του με την ελληνική παράδοση, αναδεικνύοντας πώς οι αρχέγονοι φόβοι του συλλογικού ασυνειδήτου μετασχηματίζονται, αντανακλώντας τις αγωνίες του παρόντος. Εμπνεόμενος από δημοτικά τραγούδια και παραμύθια της ελληνικής λαϊκής παράδοσης, όπου κυριαρχεί το μεταφυσικό στοιχείο, ο καλλιτέχνης διερευνά τη διαχρονική σημασία του τρόμου στην ανθρώπινη εμπειρία. Οι αρχετυπικοί φόβοι που ξεπηδούν από την παράδοση δεν αποτελούν απλώς φαντασιακά απομεινάρια του παρελθόντος, αλλά μετουσιώσεις της ανθρώπινης υπαρξιακής αγωνίας, με ισχυρό συμβολικό αποτύπωμα.

Στη σύγχρονη εποχή της «απομάγευσης», η ανάγκη επαφής με το ανοίκειο και το υπερφυσικό εντείνεται, λειτουργώντας ως μοχλός κατανόησης ενός κόσμου που μοιάζει να βρίσκεται σε κρίση. Η έκθεση αυτή μας υπενθυμίζει τη δύναμη της αφήγησης και της φαντασίας, ως εργαλεία για να αντιμετωπίσουμε το παράλογο της ύπαρξης. Σε έναν κόσμο που απομακρύνεται από τον μύθο, γιατί η αναζήτηση του υπερφυσικού μοιάζει πιο επιτακτική από ποτέ; Ποιοι φόβοι αντέχουν στο χρόνο και τι αποκαλύπτουν για τη σύγχρονη ανθρώπινη κατάσταση;

Διάρκεια έκθεσης: 26.02-21.03.2026

Ώρες λειτουργίας:

• Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή – 17:00-20:30
• Τετάρτη, Σάββατο – 11:00-15:00
• Κυριακή, Δευτέρα – κλειστά

Δημόσιο πρόγραμμα

Πέμπτη 05 Μαρτίου

19:00 | Στον κόσμο κάποιων «αντικανονικών» δημοτικών τραγουδιών

Ομιλητής: Παντελής Μπουκάλας, συγγραφέας και μελετητής της δημοτικής ποίησης

Συντονισμός: Παναγιώτα Ανδριανοπούλου, Λαογράφος-Εθνολόγος, Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού

Μετά το πέρας της ομιλίας θα ακολουθήσει σύντομη μουσική ενότητα με την Μαρία Μελαχροινού με επιλεγμένα παραδοσιακά τραγούδια.

Σάββατο 07 Μαρτίου

12:00 | Ξενάγηση από την επιμελήτρια και τον καλλιτέχνη

Τρίτη 10 Μαρτίου

19:00 | Παραμύθια που στοιχειώνουν: Ο λαογραφικός τρόμος από την παράδοση στην σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία

Ομιλητές: Εμμανουέλα Κατρινάκη, Ερευνήτρια στο Κέντρο Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών & Χρυσόστομος Τσαπραΐλης, συγγραφέας

Συντονισμός: Ασημένια Τσαλή, συνιδρύτρια & καλλιτεχνική διευθύντρια του Torvas Athens

Σάββατο 14 Μαρτίου

12:00 | Ξενάγηση από την επιμελήτρια & παρέμβαση της Μαρίας Βάρα, μέλος ΕΕΠ – Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης της ΑΣΚΤ

13:00 | Ανοίκεια Πλάσματα: Συνθέτοντας Σύγχρονο Λαογραφικό Τρόμο – Εργαστήριο Δημιουργικής Γραφής του Torvas Athens (Ασημένια Τσαλή, Έλλη Βουγιούκα)

Κράτηση θέσης με σειρά προτεραιότητας κατόπιν δήλωσης ενδιαφέροντος στο [email protected]. Οι ενδιαφερόμενοι θα λάβουν email επιβεβαίωσης της συμμετοχής τους.

Πέμπτη 19 Μαρτίου

19:00 | Όψεις του λαογραφικού τρόμου στον κινηματογράφο: Από το δυτικό ανοίκειο στην ελληνική παραλογή

Ομιλητές: Βαρβάρα Κοντονή, κριτικός κινηματογράφου & Γιάννης Καντέα-Παπαδόπουλος, κριτικός κινηματογράφου (Κλικ)

21:00 | Προβολή της ταινία «Άλυτη» του Μίνωα Νικολακάκη

Προλογίζει ο Δημήτρης Λογοθέτης, αρχαιολόγος και μεταφραστής

Λόγω περιορισμένων θέσεων, θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

Συντονισμός: Χρήστος Δερμεντζόπουλος, Καθηγητής πολιτισμικών και κινηματογραφικών σπουδών, Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Συντελεστές έκθεσης:

• Εικαστικό έργο: Φώτης Βάρθης
• Καλλιτεχνική επιμέλεια/ έρευνα: Στεφανία Κερκή
• Επιστημονικοί σύμβουλοι: Μαρία Βάρα, Παντελής Μπουκάλας, Χρήστος Τριανταφύλλου
• Γραφιστικός σχεδιασμός: Δημήτρης Μαλλιός
• Οργάνωση Παραγωγής: Μαυροπίνακας ΑΜΚΕ

Βιογραφικό

Ο Φώτης Βάρθης (Αθήνα, 1983) αποφοίτησε το 2015 από το Α’ Εργαστήριο Χαρακτικής της ΑΣΚΤ με καθηγητή τον Γ. Γουρζή, έχοντας παρακολουθήσει επίσης το Γ’ Εργαστήριο Ζωγραφικής με καθηγητή τον Μ. Σπηλιόπουλο. Έχει παρουσιάσει το έργο του σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έργα του φιλοξενούνται σε ιδιωτικές συλλογές (Κολιαλή, Μοσχανδρέου, Ι. Παπακωνσταντίνου κ.ά.) και σε συλλογές πινακοθηκών (Δημ. Πινακοθήκη Κέρκυρας, Μαλάμου, Βαρδή κ.ά.) και τραπεζών (Alpha Bank). Έχει συνεργαστεί με μουσικούς (Villagers of Ioannina City, Μαρία Μελαχροινού – Palimpsesto Trio, κ.ά.), δημιουργώντας αυθεντικά χαρακτικά έργα για εξώφυλλα δίσκων, καθώς και με εκδοτικούς οίκους και εφημερίδες για τη φιλοτέχνηση εξωφύλλων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Καθημερινή κ.ό.κ.). Από τις εκδόσεις Αντίποδες κυκλοφορούν τα βιβλία του: Η Ρομφαία της Αυγής (2015), ένα παραμύθι βασισμένο σε 14 χαρακτικά, και Γυναίκες που επιστρέφουν (2020, σε κείμενα Χρυσόστομου Τσαπραΐλη), μια σειρά χαρακτικών & διηγημάτων με θέμα τη γυναίκα στα παραδοσιακά δημοτικά τραγούδια των παραλογών.

Η Στεφανία Κερκή γεννήθηκε στην Αθήνα το 1990 με καταγωγή από τα Άγραφα και την Ήπειρο. Σπούδασε Νομική στο ΑΠΘ και Πολιτιστική Διαχείριση στο Πάντειο. Έχει συνεργαστεί με φορείς και δίκτυα πολιτισμού για το σχεδιασμό, την εξεύρεση πόρων και την υλοποίηση πολιτιστικών και εκπαιδευτικών προγραμμάτων και καλλιτεχνικών παραγωγών. Άρθρα και λογοτεχνικά κείμενά της έχουν δημοσιευθεί σε έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά. Σήμερα εργάζεται στο χώρο της οπτικοακουστικής παραγωγής και συνεχίζει τις μεταπτυχιακές σπουδές της στο Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης της ΑΣΚΤ. Το πρώτο της βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Σατόρ», θα κυκλοφορήσει τον Μάρτιο από τις εκδόσεις Σμίλη.