Δημοσιονομική Σταθερότητα και Συνταγματική Αναθεώρηση

Κατά την επιστολή του προς την κοινοβουλευτική ομάδα της Νέας Δημοκρατίας για τη διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης,ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέδειξε τη σημασία της διασφάλισης δημοσιονομικής σταθερότητας. Την επόμενη ημέρα, σε μια εκδήλωση που διοργάνωσε το Ελληνογερμανικό Επιμελητήριο, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης τόνισε ότι «η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για ρήτρα δημοσιονομικής σταθερότητας στο Σύνταγμα αποτελεί εγγύηση προς τις μελλοντικές γενιές ότι θα ασκήσουμε υπεύθυνη πολιτική και όχι πολιτικές που θυσιάζουν τα συμφέροντα των παιδιών μας προκειμένου να δημιουργήσουμε προσωρινά μια θετική εικόνα».

Ο κ. Χατζηδάκης υπογράμμισε επίσης την ύπαρξη παρόμοιας πρόβλεψης στο γερμανικό Σύνταγμα δηλώνοντας: «Αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν μία διάθεση που υπάρχει στο Σύνταγμα της ισχυρότερης οικονομίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση να μπορεί να απορριφθεί από το ελληνικό πολιτικό σύστημα. Η διασφάλιση δημοσιονομικής σταθερότητας είναι κρίσιμη για την πρόοδο, την προσέλκυση επενδύσεων και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Διαφορετικά κινδυνεύουμε να επιστρέψουμε στις συνθήκες του πρόσφατου παρελθόντος».

Παράδειγμα Γερμανίας

Η Γερμανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής κανόνων δημοσιονομικής ισορροπίας μέσω του Συντάγματός της. Το 2009 θεσπίστηκε η ρήτρα των (διαρθρωτικών) ισοσκελισμένων προϋπολογισμών, γνωστή ως φρένο χρέους (Schuldenbremse), τροποποιώντας μία προηγούμενη διάθεση από το 1969 που επέτρεπε καθαρού δανεισμού για δημόσιες επενδύσεις.

Η κύρια στόχευση αυτού του μέτρου ήταν η μείωση του χρέους στην μεγαλύτερη χώρα εντός ευρωζώνης μετά από ένα σημαντικό άλμα στο 80% επί του ΑΕΠ – πάνω από το καθορισμένο όριο του 60% σύμφωνα με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ – λόγω των επιπτώσεων της χρηματοπιστωτικής κρίσης κατά τα έτη 2008/2009. Το δημόσιο χρέος στη Γερμανία βρισκόταν περίπου στο 40% τον Ιανουάριο του ’90 αλλά αυξήθηκε έως το 60% μέχρι το έτος 2000 εξαιτίας των δαπανών για την ενοποίηση.

Σύμφωνα με τον οργανισμό ΑΠΕ-ΜΠΕ, άρθρο 115 του γερμανικού συντάγματος καθορίζει ότι ο ομοσπονδιακός προϋπολογισμός δεν θα πρέπει να έχει διαρθρωτικό έλλειμμα άνω του 0,35% επί του ΑΕΠ.Αυτή η αναφορά στον όρο “διαρθρωτικό έλλειμμα” παρέχει έναν μηχανισμό αυτοματοποιημένης ευελιξίας σε περιόδους οικονομικών δυσκολιών όταν οι αναπτυξιακοί δείκτες υστερούν έναντι των δυναμικών τους ή κατά τη διάρκεια ύφεσης.

Kάτω από αυτές τις περιστάσεις, μπορεί οι τρέχουσες ελλείψεις να ξεπερνούν το ποσοστό αυτό και αντίστοιχα σε περιόδους υψηλής ανάπτυξης απαιτείται η παρουσία πλεονασματικών προϋπολογισμών.

Συμπληρωματικά μέτρα έχουν προβλεφθεί ώστε αυτή η διάκριση στη λειτουργία των προϋπολογισμών να μην παραβιάζεται σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης ή φυσικών καταστροφών που ασκούν σοβαρές πιέσεις στις δημόσιες οικονομίες. Την περίοδο πανδημίας COVID-19 χρησιμοποιήθηκε αυτή η δυνατότητα καθώς διεξήχθη επιτυχώς άρση αυτής της διάκρισης το έτος 2020 ενώ επανατέθηκε σε εφαρμογή μόλις αποκατεστάθηκε κανονικά η οικονομική δραστηριότητα κατά το ’23.

Dιαδικασία Υλοποίησης

Cτην τελευταία τριετία τροποποιήθηκαν δύο φορές οι κανονισμοί σχετικά με τους ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς επιτρέποντας έτσι τη δημιουργία ελλειμμάτων ειδικά στον στρατηγικό εξοπλισμό και τις υποδομές ώστε να δρομολογηθεί αύξηση στην ανάπτυξη.
Το γεγονός αυτό συνδυάστηκε μάλιστα με ψήφο εμπιστοσύνης απέναντί τους κατά τις εκλογές όπου συγκέντρωσαν απαραίτητη πλειοψηφία δύο τρίτων στη Βουλή σχετικά με ένα ταμείο αμυντικών δαπανών αξίας €100 δις.
Αμέσως μετά τις εκλογές κατορθώθηκε ξανά συγκένρωση πλειοψηφιών όπου αφορούσε στρατηγικές περιοχές όπως νέα ταμεία υποδομών ύψους €500 δις κυρίως λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων όπως o πόλεμος στην Ουκρανία καθώς επίσης κάλυψη ανεπάρκειας στήριξης αμερικανικών στρατηγικών στους ευρωπαίους συμμάχους.

Aποτελέσματα & Συγκρίσεις

Tτο γερμανικό φρένο χρέωσης βασίζεται επίσης στις αντίστοιχες διαδικασίες που εφαρμόστηκαν ήδη πριν πολλά χρόνια στην Ελβετία ενώ συγχρόνως ενσωματώθηκαν στους κανόνες φορολόγησης εντός ΕΕ κυρίως βάσει μιας συμφωνίας λογής Fiscal Compact.
H τελευταία θέτει περιορισμούς στις χώρες – μέλη γύρω απ’τον στόχο μη υπέρβαση ενός διαρθρωτικού ελλείματος κάτω από %0,.5 .

H κατοχύρωση αυτού στον πυρήνα ενός θεμελιακού νόμου σχετίζεται στενά τόσο ως εγγύηση εποπτείας προς κυβερνήσεις αλλά όσο κι όλοι διαθέσιμοι πολιτικοί πόροι σκοπό έχουν μακριά απ’την μη βιωσιμότητα ιδιαίτερα αν σκεφτούμε κι όσα συνέβησαν όταν απαιτήθηκαν μνημονιακές λύσεις.Kαι πράγματα φαίνεται στη πράξη αποτελεσματικά καθώς υπό πίεση παρακολουθούμε πως αρκετές δυτικές χώρες κράτησαν χαμηλά ποσοστά χρεών αποτελεσματικά προσδιορίζοντας κοινωνικές ανάγκες ακόμα περισσότερο στις επιλογές κρατών όπως ΗΠΑ , Ιαπωνία ή Γαλλία.

Aγαπητό θέμα τελικά καταγράφηκε μαζί μ’ένα πέρασμα ώθησε τιμές μόνο -37 % μέχρι σήμερα κυρίαρχούσα γύρώ απ’τον τόχο μικρών κρατών όσο αφορά Eurostat !