«Γιοζεφίνε η αοιδός» του Κάφκα: Ένα μουσικοθεατρικό ταξίδι στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ
Το τελευταίο διήγημα του Φραντς Κάφκα «Γιοζεφίνε η αοιδός» ή Ο λαός των ποντικιών (1924) μετατρέπεται σε παράσταση μουσικού θεάτρου μέσα από μια νέα, φιλόδοξη παραγωγή της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ. Τη μουσική υπογράφει ο διακεκριμένος συνθέτης Χαράλαμπος Γωγιός, ενώ τη σκηνοθεσία ο Σάββας Στρούμπος, που διακρίνεται για τη βαθιά θεατρική του γλώσσα και την
Η Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής παρουσιάζει μια νέα, φιλόδοξη παραγωγή εμπνευσμένη από το τελευταίο διήγημα του Φραντς Κάφκα, «Γιοζεφίνε η αοιδός» ή «Ο λαός των ποντικιών» (1924), σε μορφή μουσικού θεάτρου. Η παράσταση, που έκανε πρεμιέρα στις 27 Μαρτίου και θα διαρκέσει έως τις 4 Απριλίου 2026 στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ, φέρει την υπογραφή του διακεκριμένου συνθέτη Χαράλαμπου Γωγιού για τη μουσική και του Σάββα Στρούμπου για τη σκηνοθεσία, ο οποίος είναι γνωστός για τη βαθιά θεατρική του γλώσσα και την έντονη σωματικότητα της σκηνικής του γραφής.
Το έργο, που παρουσιάζεται σε πανελλήνια πρώτη, περιλαμβάνει τη συμμετοχή ηθοποιών της Ομάδας Σημείο Μηδέν και μουσικών του συνόλου σύγχρονης μουσικής Ergon Ensemble.
Στο διήγημα «Γιοζεφίνε η αοιδός ή Ο λαός των ποντικιών», ο Κάφκα μας μεταφέρει σε έναν κόσμο όπου η νεότητα και η παιδική ηλικία σπανίζουν, καθώς η ζωή ορίζεται από τον αγώνα επιβίωσης. Σε αυτό το σκηνικό, η χαρά που πηγάζει από τη μουσική έχει χαθεί, το τραγούδι έχει εκλείψει και το σφύριγμα αποτελεί τη μοναδική μορφή έκφρασης. Η ποντικίνα Γιοζεφίνε, όμως, εισάγει ένα μαγευτικό σφύριγμα, έκφραση της δικής της έκστασης, η οποία την καθιστά ακαταμάχητη. Αυτή η παράδοξη καφκική αοιδός φέρνει το εκστατικό στοιχείο σε στιγμές μεγάλης δυσκολίας για τον λαό των ποντικιών, δημιουργώντας μέσα από την αλλόκοτη τέχνη της ένα μουσικοτρόπο κάλεσμα εξέγερσης για την επαναδιεκδίκηση της ζωής. Η παράσταση επιχειρεί να αναδείξει το ιδιόμορφο, υποδόριο και σαρκαστικό χιούμορ που διατρέχει το τραγικό όραμα του Κάφκα, αντλώντας έμπνευση από τη «χαμηλή», καρναβαλική αλλά και παραβατική, μουσικοθεατρική παράδοση του ελαφρού μουσικού θεάτρου και του βαριετέ.
, ο διακεκριμένος συνθέτης Χαράλαμπος Γωγιός αναλαμβάνει το απαιτητικό εγχείρημα της μουσικής σύνθεσης για την παράσταση «Γιοζεφίνε η αοιδός ή Ο λαός των ποντικιών», ένα έργο που έχει στον πυρήνα του την έννοια της αμουσίας. Η μουσική της παράστασης συνδυάζει «χειροποίητες», αναλογικές «λούπες» από τα όργανα, σαν ένα είδος πρωτόγονης «τέκνο», οργανωμένα θραύσματα από πραγματικές μεθόδους εκμάθησης μουσικών οργάνων, ρυθμική χορική αφήγηση και αδέξια μικρά μουσικοχορευτικά «νούμερα», διαμορφώνοντας ένα ηχητικό τοπίο ανάμεσα στη βιομηχανική αγωνία και τη ρομαντική μνήμη.</p><p>«Σκάβοντας βαθύτερα σε αυτό το γεμάτο γόνιμες αντιφάσεις και χαλκέντερο χιούμορ υλικό, με συγκίνησε πολύ η επιλογή του φυματικού και άφωνου πλέον Κάφκα να αφιερώσει, στα πρόθυρα του θανάτου, το τελευταίο του διήγημα στη φωνή και το οντολογικό της καθεστώς. Ωστόσο, αν το καλοσκεφτεί κανείς, το κείμενο αυτό, έχοντας στο κέντρο του την έννοια της αμουσίας, αποτελεί ενδεχομένως τη χειρότερη δυνατή βάση για μια μουσικοθεατρική σύνθεση: η Γιοζεφίνε, “εθνική τραγουδίστρια” του λαού των ποντικιών, δεν κάνει –το ξεκαθαρίζει ο Κάφκα– τίποτε το ξεχωριστό με τη φωνή της, καμιά υπέρβαση, καμιά δεξιοτεχνία, στον βαθμό τουλάχιστον που ένας γενικευμένα άμουσος λαός μπορεί να διακρίνει. Αυτή η εξόφθαλμη αντίφαση, μία μόνο ανάμεσα στις πολλές, παραμένει εναργής και καθοριστική για την προσέγγιση της παράστασής μας», σημειώνει ο Χαράλαμπος Γωγιός.</p><figure>
<img decoding=)
