«Γυναίκα»: Μια Συμφωνική Ωδή στη Δημιουργικότητα και το Πάθος στο Θέατρο Ολύμπια

Η Συμφωνική Ορχήστρα Δήμου Αθηναίων τιμά την πολυδιάστατη παρουσία της γυναίκας στη μουσική, μέσα από τη συναυλία «Γυναίκα», η οποία θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 10 Μαρτίου στο Ολύμπια, Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας». Υπό τη μουσική διεύθυνση της Μάτας Κατσούλη, η συναυλία είναι αφιερωμένη στη γυναίκα ως δημιουργό και ως τραγική ηρωίδα.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τη Συμφωνία αρ. 3 σε σολ ελάσσονα της Λουίζ Φαρρένκ (Louise Farrenc), ένα έργο που αναδεικνύει τη γυναίκα ως συνθέτρια που διεκδίκησε τη θέση της στον μουσικό κόσμο, παρά τις δυσκολίες της εποχής. Η Φαρρένκ (1804-1875), σπουδαία Γαλλίδα συνθέτρια, πιανίστρια και παιδαγωγός, είδε το έργο της να παραμένει για καιρό παραγνωρισμένο, όχι λόγω καλλιτεχνικής ποιότητας, αλλά εξαιτίας των βαθιά ριζωμένων προκαταλήψεων του 19ου αιώνα απέναντι στις γυναίκες συνθέτριες, οι οποίες θεωρούσαν πως μόνο ένας άνδρας μπορούσε να συνθέσει μουσική μεγάλης κλίμακας.

Στη συνέχεια, θα παρουσιαστεί το μελόδραμα Μήδεια του Τσέχου συνθέτη Γίρι Άντονιν Μπέντα (Jiří Antonín Benda), που εστιάζει σε μία από τις πιο σύνθετες και παθιασμένες μορφές της παγκόσμιας μυθολογίας. Το λιμπρέτο του Φρήντριχ Βιλχέλμ Γκόττερ (Friedrich Wilhelm Gotter) θα αποδοθεί αφηγηματικά από τη Μαρία Σκουλά.

Η Μήδεια του Μπέντα (1722-1795) είναι ένα μονόπρακτο μελόδραμα σε πέντε σκηνές, που πρωτοπαρουσιάστηκε το 1775 στη Λειψία. Με αυτό το έργο, ο Μπέντα καθιερώθηκε ως ένας συνθέτης με ουσιαστική επιρροή στην εξέλιξη του γερμανικού μουσικού θεάτρου. Η μουσική του Μπέντα αναδεικνύει με ιδιοφυή τρόπο τις εσωτερικές συγκρούσεις της Μήδειας, που διχάζεται ανάμεσα στο πάθος, τη λογική, το μητρικό ένστικτο και την επιθυμία για εκδίκηση.

Σημείωμα της μαέστρου Μάτας Κατσούλη:

Το πρόγραμμα της αποψινής συναυλίας περιστρέφεται γύρω από γυναικείες μορφές που, με διαφορετικό τρόπο, συμπυκνώνουν την ένταση της εποχής τους: άλλοτε ως δημιουργοί, άλλοτε ως πρόσωπα μύθου, άλλοτε ως φωνές που αντιστέκονται.

Η Τρίτη Συμφωνία της Louise Farrenc είναι ένα έργο που ξεκινά σαν να αφηγείται από μέσα προς τα έξω: μια αργή εισαγωγή έξι μόνο μέτρων με το όμποε, σχεδόν σαν αναστεναγμός, ανοίγει ένα τοπίο σκοτεινής ευαισθησίας πριν η μουσική βυθιστεί στο στροβιλιστικό της Allegro. Η συμφωνική γραφή της Farrenc είναι στιβαρή αλλά διάφανη· αφήνει χώρο στα ξύλινα πνευστά να συνομιλήσουν με τρόπο σχεδόν “δωματίου”, ενώ τα έγχορδα σπρώχνουν μπροστά τη μουσική σαν ασταμάτητος παλμός. Στο Adagio cantabile, το κλαρινέτο τραγουδά μια μελωδία που μοιάζει να αναζητά γαλήνη, ενώ το Scherzo περνά σαν νευρική λάμψη, με μια ορμή που υποφώσκει διαρκώς κάτω από την επιφάνεια. Το αποφασιστικό unisono των εγχόρδων στην αρχή του Finale σηματοδοτεί την επιστροφή σε μια σκοτεινότερη, τολμηρή ενέργεια. Η μουσική προχωρά με αδιάκοπη ορμή, ακολουθώντας τη διαρκή επεξεργασία του θεματικού υλικού, ώσπου κορυφώνεται σε τρεις θριαμβευτικές καταληκτικές συγχορδίες.

Στο δεύτερο μέρος, η Μήδεια του Benda μεταφέρει αυτή την ένταση από τη συμφωνική αρχιτεκτονική στο Melodram: εκεί όπου η μουσική δεν περιγράφει απλώς, αλλά συνοδεύει την ένταση και τις μεταπτώσεις του θεατρικού λόγου. Έτσι, η βραδιά κινείται από τη δομή στη φωνή, από την ισορροπία στην έκρηξη — από το εσωτερικό πάθος προς το αναπόφευκτο. Και δεν θα μπορούσαμε να φανταστούμε ιδανικότερη Μήδεια από την ερμηνεία της Μαρίας Σκουλά.

Για εμένα, αυτή η πορεία συνδέεται απόψε με μια βαθιά προσωπική επιστροφή. Η πρώτη φορά που ανέβηκα στη σκηνή του Θεάτρου Ολύμπια ήταν το 1991, ως νεαρή και ενθουσιώδης τραγουδίστρια. Λίγο πιο μετά επέστρεψα ως διευθύντρια της παιδικής χορωδίας, καθοδηγώντας παιδικές φωνές να αφουγκραστούν τον παλμό της μουσικής και της θεατρικής δημιουργίας. Σήμερα επιστρέφω στη σκηνή του ιστορικού αυτού Θεάτρου, στο σπίτι πλέον της Ορχήστρας του Δήμου Αθηναίων, βαθιά συγκινημένη, ως Αθηναία, που η πόλη μας διαθέτει έναν χώρο που συνεχίζει να ζει, να δημιουργεί και να εξελίσσεται, χάρη σε ανθρώπους που αγαπούν ουσιαστικά την τέχνη, πονούν την καλή μουσική και στηρίζουν έμπρακτα τη δημιουργία — και τους ανθρώπους της.

Πρόγραμμα

LOUISE FARRENC

• Συμφωνία αρ. 3 σε σολ ελάσσονα, έργο 36
• Ι. Adagio – Allegro
• II. Adagio cantabile
• III. Scherzo – Vivace
• IV. Finale – Allegro

JIŘÍ ANTONÍN BENDA

• Μήδεια
• Λιμπρέτο: Friedrich Wilhelm Gotter
• Αφήγηση: Μαρία Σκουλά
• Απόδοση κειμένου στα ελληνικά: Γιάννης Καλιφατίδης

Εισιτήρια

• ΓΥΝΑΙΚΑ | Εισιτήρια online! | More.com
• Στο ταμείο του θεάτρου από Τρίτη – Παρασκευή 11:00 -18:00 & 2 ώρες πριν την παράσταση