Η Σημαντική Συμβολή του Κλάδου Αποσταγμάτων στην Ελληνική Οικονομία: Έσοδα, Απασχόληση και Προοπτικές Σύμφωνα με Μελέτη του ΙΟΒΕ

Ο κλάδος παραγωγής και εμπορίας αποσταγμάτων συνεισφέρει 2,1 δισ. ευρώ στο ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας και στηρίζει 73,4 χιλιάδες θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης, σύμφωνα με στοιχεία του 2024. Αυτά τα εντυπωσιακά νούμερα προκύπτουν από νέα μελέτη του ΙΟΒΕ με τίτλο «Ο κλάδος αποσταγμάτων στην Ελλάδα: Συμβολή στην οικονομία και προοπτικές».

Η μελέτη υπογραμμίζει ότι ο κλάδος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος μιας ευρύτερης εφοδιαστικής αλυσίδας. Στην κατηγορία των αποσταγμάτων εντάσσονται όλα τα αλκοολούχα ποτά με περιεκτικότητα τουλάχιστον 15% σε αιθυλική αλκοόλη, τα οποία αντιμετωπίζουν κοινό φορολογικό πλαίσιο, όπως ουίσκι, βότκα, τζιν, ρούμι, τεκίλα, ούζο, τσίπουρο και άλλα.

Αυξητική Τάση στην Παραγωγή, Περιφερειακή Διάσταση
Η εγχώρια παραγωγή αποσταγμάτων παρουσιάζει αυξητική πορεία τα τελευταία έτη, αγγίζοντας τα 56 εκατομμύρια λίτρα τελικού προϊόντος το 2024, σημειώνοντας αύξηση 4,9% σε σχέση με το 2023. Η περιφερειακή διάσταση της παραγωγής είναι αξιοσημείωτη, με το 67% της συνολικής παραγωγής να εστιάζεται στη Θεσσαλία, στο Βόρειο Αιγαίο και στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη.

Η Εξέλιξη της Κατανάλωσης και η Επίδραση της Φορολογίας
Η καταγεγραμμένη κατανάλωση αποσταγμάτων έχει παρουσιάσει σημαντική μείωση από το 2009, συνεπεία της οικονομικής ύφεσης και των αυξήσεων στους συντελεστές Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και ΦΠΑ. Μετά από μια αξιοσημείωτη υποχώρηση το 2020 λόγω της πανδημίας και την επακόλουθη ανάκαμψη, οι πωλήσεις αποσταγμάτων έχουν σταθεροποιηθεί γύρω στα 5,1 εκατομμύρια 9λιτρα κιβώτια κατά την τριετία 2023-2025. Οι τρέχουσες πωλήσεις ανέρχονται στο 64% των επιπέδων του 2009. Παράλληλα, παρατηρείται τάση υποκατάστασης λόγω των διαφοροποιημένων συνθηκών τιμολόγησης και φορολογίας μεταξύ των επιμέρους κατηγοριών ποτών.

Η Ελλάδα στην Κορυφή της Φορολογίας ΕΦΚ στην ΕΕ
Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ, η Ελλάδα κατέχει τον υψηλότερο συντελεστή ΕΦΚ για αποστάγματα ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ-27 (σε μονάδες ισοδυναμίας αγοραστικής δύναμης), υπερβαίνοντας κατά πολύ τον μέσο όρο των γειτονικών και τουριστικά ανταγωνιστικών χωρών. Οι φόροι (ΕΦΚ και ΦΠΑ) αντιστοιχούν σε πάνω από το ήμισυ (55%) της τελικής λιανικής τιμής ενός αποστάγματος. Αυτή η βαριά φορολογική επιβάρυνση έχει αρνητικές συνέπειες τόσο στην εγχώρια αγορά, ενισχύοντας τα κίνητρα για παράνομο εμπόριο, όσο και στο τουριστικό προϊόν, μειώνοντας την ανταγωνιστικότητά του.

Ο Περιορισμός του Παράνομου Εμπορίου και τα Πολλαπλά Οφέλη
Ο περιορισμός του παράνομου εμπορίου – που περιλαμβάνει την υποδηλωμένη εγχώρια παραγωγή από διήμερους αποσταγματοποιούς, τα παραποιημένα προϊόντα και το διασυνοριακό εμπόριο – μέσω αναπροσαρμογής του φορολογικού πλαισίου και συντονισμένων ελέγχων στην αγορά, εκτιμάται ότι θα αποφέρει πολλαπλασιαστικά οφέλη. Αυτά περιλαμβάνουν αύξηση των φορολογικών εσόδων, διεύρυνση της φορολογικής βάσης, ενίσχυση της δημόσιας υγείας, βιωσιμότητα πολλών επιχειρήσεων και αύξηση της απασχόλησης, ενδυναμώνοντας το πλαίσιο λειτουργίας των υγιών επιχειρήσεων.

Οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ τα τελευταία έτη αναδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος, με την κατάσχεση περίπου 500 χιλιάδων λίτρων αλκοολούχων ποτών μόνο την τριετία 2022-2024.

Σύγκλιση με τον Ευρωπαϊκό Μέσο Όρο Φορολόγησης
Σε ένα περιβάλλον όπου η αποτελεσματικότητα και η καταπολέμηση της παραοικονομίας αποτελούν κεντρικούς άξονες της φορολογικής πολιτικής, η μελέτη διερευνά κατά πόσο η σύγκλιση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο φορολόγησης των αποσταγμάτων μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργία της αγοράς, να περιορίσει τις απώλειες δημοσίων εσόδων από μη καταγεγραμμένη δραστηριότητα και να ενισχύσει τη συμβολή του κλάδου στην οικονομία.

Στο πλαίσιο αυτό, εκτιμήθηκε η επίδραση της μείωσης του ΕΦΚ αποσταγμάτων από το υφιστάμενο επίπεδο των 2.548 ευρώ ανά 100 λίτρα αιθυλικής αλκοόλης στα 1.930 ευρώ ανά 100 λίτρα αιθυλικής αλκοόλης (μέσος όρος ΕΕ). Η προσαρμογή του ΕΦΚ δεν αναμένεται να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της πραγματικής κατανάλωσης, αλλά αντίθετα εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη μετακίνηση ποσοτήτων από το παράνομο προς το νόμιμο εμπόριο.

Οι Αναμενόμενες Θετικές Επιπτώσεις της Προσαρμογής του ΕΦΚ
Βάσει της ανάλυσης του ΙΟΒΕ, η προσαρμογή του ΕΦΚ αναμένεται να έχει θετική επίδραση στην ελληνική οικονομία, με συγκεκριμένα οφέλη:

• Ενίσχυση της Υγιούς Επιχειρηματικότητας: Δημιουργία κινήτρων για την ενσωμάτωση κατανάλωσης νόμιμων, ελεγχόμενων και ασφαλών αποσταγμάτων σε όλα τα κανάλια επιτόπιας κατανάλωσης, με εκτιμώμενη αύξηση πωλήσεων κατά 8,3%.
• Τόνωση της Εγχώριας Παραγωγής: Ενίσχυση της βιωσιμότητας των επιχειρήσεων, καθώς και δημιουργία και ανάπτυξη νέων παραγωγικών μονάδων, με άμεση θετική επίδραση στις θέσεις απασχόλησης σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.
• Αύξηση ΑΕΠ και Απασχόλησης: Ενίσχυση του ΑΕΠ κατά περίπου 180 εκατομμύρια ευρώ και της απασχόλησης σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού αποσταγμάτων κατά 13,1 χιλιάδες θέσεις πλήρους απασχόλησης.
• Δημοσιονομική Ισορροπία: Διατήρηση ουδέτερου ή και θετικού δημοσιονομικού ισοζυγίου, με συνολική θετική μεταβολή εσόδων (ΕΦΚ, ΦΠΑ, φόροι εισοδήματος) έως και 2,4 εκατομμύρια ευρώ.
• Μείωση Λιανικής Τιμής: Πτώση της λιανικής τιμής πώλησης μιας τυπικής φιάλης ποτού κατά 13,6%.
• Εξορθολογισμός Φορολογικού Πλαισίου: Τοποθέτηση της Ελλάδας σε πιο ανταγωνιστική θέση σε σχέση με χώρες που προσφέρουν παρόμοιο τουριστικό προϊόν, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων στον κλάδο HoReCa.