Η Στρατηγική Σημασία των Λιμανιών στον Εξωτερικό Ανταγωνισμό

Το θέμα των δασμών που επιβάλλει η Αμερική και ο ενδεχόμενος κίνδυνος εμπορικών συγκρούσεων έχει γίνει αντικείμενο έντονης συζήτησης,ιδιαίτερα κατά τους πρώτους μήνες της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ. Αυτή η κατάσταση αποκαλύπτει μια σειρά από πτυχές του ανταγωνισμού μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας, οι οποίες θα επηρεάσουν καθοριστικά την ισορροπία δυνάμεων στο μέλλον.

Ο παγκόσμιος έλεγχος των λιμανιών έχει αποκτήσει στρατηγική σημασία για τόσο την Ουάσιγκτον όσο και το Πεκίνο, καθώς είναι θεμελιώδους σημασίας για το εμπόριο αλλά και την ασφάλεια των δύο υπερδυνάμεων.

Υποδομές και Γεωπολιτική Ανταγωνιστικότητα

Σε αντίθεση με τον Ψυχρό Πόλεμο, ο ανταγωνισμός μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου δεν εστιάζει στην ιδεολογική ή εδαφική επέκταση αλλά στη στρατηγική διαχείριση παγκόσμιων υποδομών. Αυτό είναι αναπόφευκτο δεδομένου ότι, παρά τις εξελίξεις στη σφαίρα της παγκοσμιοποίησης, η διεθνής οικονομία παραμένει αλληλένδετη.

Σημαντικές μελέτες τα τελευταία χρόνια έχουν επικεντρωθεί στην επιρροή που ασκούν οι υποδομές στις γεωπολιτικές εξελίξεις. Οι De Goede και Westermeier (2022) εισήγαγαν τον όρο «γεωπολιτική υποδομών», προτείνοντας ότι αυτές δεν είναι απλά χώροι εξυπηρέτησης μιας υπάρχουσας δύναμης αλλά μπορούν να επηρεάζουν τη δυναμική της ισχύος με διάφορους τρόπους. Παράλληλα, οι Notteboom και Haralambides (2025) ανέφεραν μια διπλή διάσταση στα λιμάνια που αφορά τη σημερινή γεωπολιτική συγκυρία.

Εξετάζοντας τις γεωπολιτικές προεκτάσεις της ιδιοκτησίας σε λιμένες, τόνισαν ότι οι ξένες επενδύσεις συνοδεύονται ολοένα περισσότερο από γεωστρατηγικούς όρους. Ωστόσο, τα λιμάνια επίσης εκτίθενται σε πολλές ευπάθειες λόγω του κρίσιμου ρόλου τους στο διεθνές εμπόριο καθώς επίσης αντιμετωπίζουν φυσικές καθώς κι οικονομικές απειλές όπως τις κυβερνοεπιθέσεις.

Η Δύναμη της Κίνας

Aξιοσημείωτο είναι ότι σήμερα φαίνεται πως η χώρα που θα διαμορφώσει τη γεωπολιτική τάξη μέσω του ελέγχου στα λιμάνια θα κερδίσει σημαντικό πλεονέκτημα στον παγκόσμιο χάρτη. Η Κίνα βρίσκεται ήδη σε πλεονεκτική θέση καθώς έχει επενδύσει δισεκατομμύρια μέσω της πρωτοβουλίας «Μια Ζώνη Ένας Δρόμος» (Belt and Road Initiative – BRI) από το 2013 για την αύξηση της παρουσίας της σε όλα τα μεγάλα λιμάνια παγκοσμίως.

“Λέμε συχνά ότι για να γίνουμε πλούσιοι πρέπει πρώτα να φτιάξουμε δρόμους. Αλλά στις παραθαλάσσιες περιοχές πρέπει να φτιάξουμε λιμάνια”,

Η Κίνα διαθέτει σήμερα παρουσία σε 129 διεθνείς λιμένες (115 ενεργοί), κυρίως στον Παγκόσμιο Νότο σύμφωνα με στοιχεία από το Council of Foreign Relations (CFR).Μερικοί από τους πιο σημαντικούς περιλαμβάνουν τον Πειραιά στην Ελλάδα αλλά κι άλλους όπως αυτοί στους Ρότερνταμ & Αμβέρσα στους οποίους δραστηριοποιείται επίσης έντονα.

Οι Αμερικανικές Ενέργειες

Tα τελευταία γεγονότα δείχνουν μια αυξανόμενη προσπάθεια εκ μέρους των ΗΠΑ να αποκαταστήσουν τον έλεγχο πάνω στα στρατηγικής σημασίας λιµένες μπροστά στην αυξανόμενη κινεζική επιρροή. Σύμφωνα με αναφορές ειδικών δημοσιογράφων πρόσφατα καταγράφηκαν κινήσεις στήριξης αμερικανικών συμφερόντων όμως υπάρχει ανησυχία σχετικά με τη μακροχρόνιά ασφάλεια αυτή τη στιγμή υπό αυτές τις συνθήκες ανάπτυξης.


the Washington Post αποκάλυψε πως στόχος είναι η ανάκτηση ελέγχου στα εμπορικά σημεία όπου κυριαρχούν κινέζικοι φορείς ενώ έπεισαν ακόμα περισσότερες χώρες πολιτικής πλευράς να συνεργαστούν μαζί τους ενώ αγχωμένοι ήταν αρμόδιοι αξιωματούχοι απέναντι στην κίνηση αυτή. 
 

 Eπιμέλεια: Βαγγέλης Βιτζηλαίος , Συντονιστής Κύκλου Διεθνών & Ευρωπαϊκών Αναλύσεων ΕΝΑ, Υποψήφιος διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πειραιώς `