Ιστορική Επιστροφή: 48 Ιερά Κειμήλια Επιστρέφουν στην Ελλάδα μετά από έναν Αιώνα – Συμφωνία Ανταλλαγής με τη Βουλγαρία
48 ιερά κειμήλια επιστρέφουν στην Ελλάδα, έναν αιώνα και πλέον μετά την αφαίρεσή τους.
Σήμερα το πρωί (10:30), στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφονται τα πρωτόκολλα για την αμοιβαία παράδοση και παραλαβή ιστορικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας. Την τελετή θα τιμήσουν με την παρουσία τους ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Βούλγαρος ομόλογός του Ρούμεν Ράντεφ.
Η σημερινή τελετή επισφραγίζει το Μνημόνιο Κατανόησης που υπέγραψαν πρόσφατα οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών, η Λίνα Μενδώνη και ο Εφτίμ Μιλόσεφ. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί προϊόν πολυετών και συστηματικών διαπραγματεύσεων από την πλευρά του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού.
Τα κειμήλια που επιστρέφουν είχαν αφαιρεθεί το 1917, κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, και έκτοτε φυλάσσονταν ή εκτίθεντο στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας στη Σόφια. Προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
Μέχρι τις 5 Νοεμβρίου 2026, τα κειμήλια θα παραμείνουν και θα εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Στη συνέχεια, θα παραδοθούν οριστικά στις Μονές και στη Μητρόπολη από τις οποίες είχαν αφαιρεθεί.
Η συμφωνία προβλέπει αμοιβαία ανταλλαγή. Η ελληνική πλευρά θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που ταυτοποιήθηκαν ως του Τσάρου Σαμουήλ (997-1014), καθώς και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε στους τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες. Τα εν λόγω ευρήματα είχαν αποκαλυφθεί το 1965 από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο και τα τελευταία χρόνια φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
Με ανακοίνωσή της, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος εξέφρασε την έντονη ικανοποίησή της και χαιρέτισε την επιστροφή των 48 κειμηλίων «ύστερα από έναν και πλέον αιώνα» και μετά από πολυετείς, επίπονες διαπραγματεύσεις. Χαρακτήρισε τη συμφωνία ως επιτυχία για την πατρίδα, η οποία αντικατοπτρίζει τη συνεργασία μεταξύ Πολιτείας και Εκκλησίας για την επίτευξη εθνικών στόχων.
Η Σύνοδος εξέφρασε επίσης την ελπίδα ότι το Μνημόνιο θα αποτελέσει «μόνον την καλή αρχή» και ότι θα ακολουθήσουν συμφωνίες για την επιστροφή και άλλων εκκλησιαστικών κειμηλίων που είχαν αφαιρεθεί από ναούς, μονές και άλλους χώρους της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης.
Θερμά συγχαρητήρια απηύθυνε στους Μητροπολίτες Σερρών και Νιγρίτης Θεολόγο και Δράμας Δωρόθεο για τις επίμονες προσπάθειές τους. Με ιδιαίτερη συγκίνηση μνημόνευσε τον μακαριστό Μητροπολίτη Δράμας Παύλο, τον οποίο χαρακτήρισε «αρχιτέκτονα και πρωτεργάτη» του εγχειρήματος.
Όπως τονίζει το υπουργείο Πολιτισμού, η σημερινή υπογραφή δεν σηματοδοτεί το τέλος της διαδικασίας. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις με στόχο την ταυτοποίηση και την ένταξη σε μελλοντική συμφωνία και άλλων ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος, τα οποία δεν συμπεριλήφθηκαν στην παρούσα.
