Σημαντικές Επιπτώσεις από την Αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής Φορολογικής Οδηγίας Καπνού

Η αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής Φορολογικής Οδηγίας Καπνού (TED) μπορεί να προκαλέσει σοβαρές και πολυδιάστατες επιδράσεις στην ελληνική οικονομία, με τις τελικές τιμές των καπνικών προϊόντων να ενδέχεται να αυξηθούν έως και 570%. Αυτή η εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε δραστική πτώση της κατανάλωσης νόμιμων προϊόντων και αύξηση του λαθρεμπορίου τσιγάρων, πλήττοντας παράλληλα την εγχώρια παραγωγή καθώς και τις εξαγωγές καπνού.

Όπως διαπιστώνεται από ανάλυση του ΚΕΠΕ, οι σχεδιαζόμενες αλλαγές στην TED αναμένεται να έχουν σημαντικές συνέπειες για τη χώρα μας, κυρίως στο τομέα των καπνικών προϊόντων. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν τη μετάβαση από φορολόγηση που στηρίζεται στο βάρος σε φορολόγηση ανά μονάδα για τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού, γεγονός που πιθανότατα θα οδηγήσει σε δραματική αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μια σημαντική τροποποίηση στον τρόπο φορολόγησης των προϊόντων καπνού, μετατοπισμένη προς τη βάση υπολογισμού ανά τεμάχιο. Αυτή η αλλαγή αναμένεται να έχει πιο έντονες συνέπειες στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου και της Ανατολής όπως είναι η Ελλάδα.

Για την εκτίμηση των πιθανών επιπτώσεων αυτών των αλλαγών, το ΚΕΠΕ δημιούργησε διάφορα σενάρια προσομοίωσης με βάση τις ελαστικότητες τιμών στα καπνικά προϊόντα που κυμαίνονται από -0.4 έως -1.2. Αυτό σημαίνει ότι μια αύξηση κατά 1% στην τιμή μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα μείωση της ζήτησης κατά 0.4% έως 1.2%. Στις προσομοιώσεις αυτές, η τελική τιμή ενός πακέτου τσιγάρων μπορεί να ανέβει από περίπου 42% (στο πιο συγκρατημένο σενάριο) μέχρι 570% (στο πιο απαισιόδοξο).

Συνέπειες για τα Δημόσια Έσοδα

Η μεταβολή στη φορολογία θα επηρεάσει καθοριστικά τα δημόσια έσοδα καθώς τα έσοδα από Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης (ΕΦΚ) αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη πηγή εσόδων για την Ελλάδα. Υπολογίζεται ότι σχεδόν το 32% των συνολικών εσόδων ΕΦΚ το 2024 θα προέρχονται απ’ αυτά τα προϊόντα.

• (α) Σε περίπτωση ανελαστικής ζήτησης (-0.4 ή -0.6), οι αυξήσεις στα έσοδα μπορούν να φτάσουν μέχρι και το 47.5%, φθάνοντας σε υπερτριπλασιασμό στο πιο απαισιόδοξο σενάριο.
• (β) Όταν έχουμε μοναδιαία ελαστικότητα (1), οι αυξήσεις παραμένουν θετικές μεταξύ 7% έως 20%, ανάλογα με τον τύπο του σεναρίου.
• (γ) Ωστόσο, υπό συνθήκες ελαστικής ζήτησης (-1.2), υπάρχει πιθανότητα μείωσης των εσόδων ακόμη και κατά 18%.

Aκόμα κι αν κοιτάξει κανείς τους φόρους προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ), ο οποίος υφίσταται στον ΕΦΚ (“φόρος πάνω στον φόρο”), είναι επίσης πολύ πιθανόν πως οι πληροφορίες αυτές θα καταλήξουν στις δημόσιες χρηματοδοτήσεις μιας χώρας όπως η Ελλάδα.

Kίνδυνος Λαθρεμπορίου & Δημόσια Υγεία

Mια ξαφνική αύξηση στους φόρους χωρίς αξιόπιστους μηχανισμούς επο监είας μπορεί εύκολα να ενισχύσει το παράνομο εμπόριο – κάτι που έχει αποδειχθεί ιστορικά στην Ελλάδα: Από μόλις τo3%της αγοράς το μακρινò2009 , σήμερα αυτό ποσοστό αναμένεται νa αγγιξει τo17.5 % . Όχι μόνο αυτό αλλά βρίσκεται κίνδυνο επιστροφής πίσω στις ημέρες όπου πραγματικά ήταν δύσκολο ν’ αντιμετωπίσουμε ακόμα κι αυτούς τους παραβάτες!»