Σοβαρές ανησυχίες από τις Βρυξέλλες για την Ελλάδα

Η αναφορά της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σχετικά με την κατάσταση στην Ελλάδα έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στις Βρυξέλλες. Στην έκθεση τονίζεται ότι ο νόμος που αφορά την ευθύνη των υπουργών έχει εμποδίσει τις έρευνες για τη διαχείριση κοινοτικών κονδυλίων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής,υποστηρίζοντας ότι η ελληνική νομοθεσία είναι ασύμβατη με το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Αυτή η υπόθεση έχει δημιουργήσει σοβαρούς πολιτικούς πονοκεφάλους στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπεύθυνη για τη σωστή εκτέλεση του κοινοτικού προϋπολογισμού. Στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ φαίνεται να έχουν σημειωθεί καταχρήσεις σε μεγάλη κλίμακα και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει εντοπίσει ενδείξεις ποινικών αδικημάτων από υπουργούς. Ωστόσο, οι έρευνές της έχουν μπλοκαριστεί λόγω της ελληνικής νομοθεσίας και αναγκάστηκε να στείλει τον φάκελο στη Βουλή.

Η κατάσταση επιδεινώνεται από την απόφαση της κυβέρνησης και της πλειοψηφίας στη Βουλή να μην προτείνουν τη σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής ώστε να συνεχιστούν οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, αλλά μόνο μια Εξεταστική Επιτροπή που δεν θα εξετάσει ποινικές ευθύνες συγκεκριμένων προσώπων.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ήδη υποβάλει σχετική αναφορά στην Κομισιόν προκειμένου να αξιολογηθεί η συμβατότητα του ελληνικού νόμου με το ευρωπαϊκό δίκαιο, εκφράζοντας έτσι τη δυσαρέσκειά της για την υποχρεωτική παύση των ερευνών που αφορούν τους Βορίδη και Αυγενάκη. Σύμφωνα με το Άρθρο 86 του Ελληνικού Συντάγματος,αν κατά τη διάρκεια μιας έρευνας προκύψουν στοιχεία που σχετίζονται με αδικήματα υπουργών κατά την άσκηση των καθηκόντων τους – ακόμα κι αν αυτοί αποχωρήσουν – αυτά πρέπει άμεσα να διαβιβάζονται στη Βουλή.

Αυτό καθιστά δύσκολη τη δυνατότητα πλήρους εκτέλεσης των καθηκόντων της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) και ανάγκασε τον οργανισμό να διαχωρίσει τις έρευνές του σχετικά με πιθανή ποινική ευθύνη κυβερνητικών στελεχών. Η EPPO βρέθηκε σε θέση συμμόρφωσης προς το ισχύον εθνικό δίκαιο που απαγορεύει τις διώξεις εν ενεργεία ή πρώην υπουργών.

Ωστόσο, αυτό περιορίζει σημαντικά τις αρμοδιότητες της EPPO και παραβιάζει τον κανονισμό λειτουργίας του οργανισμού. Το ζήτημα αυτό αφορά τη συμβατότητα μεταξύ δικαίου της ΕΕ και εθνικού δικαίου και ήδη έχει αναφερθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Παράλληλα, η θερινή περίοδος καθυστερεί την αξιολόγηση αυτής της αναφοράς από την Κομισιόν· ωστόσο, μετά το καλοκαίρι θα είναι υποχρεωμένη να εξετάσει σοβαρά αυτήν την υπόθεση που μετατρέπει την Ελλάδα σε «μαύρο πρόβατο» όσον αφορά τα ζητήματα ποινικής μεταχείρισης υπουργών σε περιπτώσεις διαχείρισης κοινοτικών κονδυλίων.

“Χτύπημα” από πλευράς Ευρώπης

Σε αυτό το πλαίσιο εγγράφεται επίσης η ασυνήθιστα αποφασιστική πρωτοβουλία των εισαγγελέων στο επίπεδο Ένωσης ώστε να παρακάμψουν τους περιορισμούς του νόμου περί ευθύνης υπουργών χωρίς προηγούμενη ποινική αξιολόγηση πριν αποσταλούν οι φάκελοι στη Βουλή. Όπως αποκάλυψε πρόσφατα δημοσίευμα εφημερίδας Τα Νέα, οι εισαγγελείς προχωρούν σε ποινική αξιολόγηση όσον αφορά τους Υπουργούς Βορίδη και Αυγενάκη σύμφωνα με τα πρότυπα κοινού δικαίου παρά τις νομικές απαγορεύσεις.»

Οι αντιδράσεις στην Κομισιόν

The European Commission has various options to respond to such cases as this one; from issuing recommendations to Greece to referring the country to the European Court for a ruling on weather its laws comply with EU law. However, since 2021 there have been numerous confrontations primarily with Hungary and Poland regarding issues related to the rule of law; thus the Commission has gained a new institutional capability: it can block payments of EU funds in countries deemed in violation of rule of law principles.

The importance of upholding the rule of law is emphasized by previous statements from the Commission as it is considered one of the fundamental values within the European Union framework and crucial for sound financial management and effective use of Union funding resources.
Since 2021 there exists an additional layer protecting against violations affecting or threatening EU financial interests through what is known as “conditionality regulation,” which came into effect in January 2021.
This new conditionality regime allows measures like payment suspensions or fiscal corrections while ensuring that final beneficiaries continue receiving their payments directly from respective member states.
As a notable example if funds under CAP are blocked by Brussels for Greece then Greek authorities must continue disbursing these payments at their own expense from national budgets.
No one knows how far Brussels might go in this case but it’s clear that ongoing mismanagement involving CAP funds puts notable pressure on officials given existing legal barriers preventing completion investigations into political figures by EPPO.