Μαρινέλλα: Μια Ζωή Τραγουδιού, Μια Κληρονομιά Αντοχής και Λαμπρότητας

Η φωνή της, γήινη, δυνατή, μνημειώδης. Η παρουσία της, σύμβολο αντοχής, δύναμης και θέλησης. Η Μαρινέλλα, η εξέχουσα αυτή μορφή της ελληνικής λαϊκής μουσικής, αποχαιρετά το κοινό με την τελευταία της παράσταση στο Ηρώδειο, στην εμβληματική σκιά της Ακρόπολης. Μια μουσική διαδρομή επτά δεκαετιών, που ξεκίνησε επίσημα το 1956, με την πρώτη της εμφάνιση στο κέντρο “Πανόραμα” της Θεσσαλονίκης, δίπλα στον τραγουδοποιό Τόλη Χάρμα. Εκείνος άλλωστε, εμπνευσμένος από το ομώνυμο τραγούδι, της χάρισε το θρυλικό καλλιτεχνικό όνομα «Μαρινέλλα».

Η αναγνώριση της αξίας της υπήρξε γενικευμένη. «Η Μαρινέλλα με συναρπάζει» είχε δηλώσει ο Μιχάλης Κακογιάννης, η Τάνια Τσανακλίδου την είχε χαρακτηρίσει «Αρχόντισσα», ο Αλέξης Μινωτής «βασίλισσα του λαϊκού τραγουδιού», και ο Μάνος Κατράκης «ανεπανάληπτη στο είδος της». Η σταθερή αγάπη του κοινού, μαρτυρά το ευρύτατο καλλιτεχνικό της φάσμα, ενώ η φωνή της, παρά τη γλωσσική ιδιαιτερότητα των τραγουδιών της, είχε αναγνωριστεί διεθνώς.

Οι διφωνίες Μαρινέλλας- Καζαντίδη αφήνουν εποχή

Γεννημένη το 1938 στη Θεσσαλονίκη, ως Κυριακή Παπαδοπούλου, παιδί της Κατοχής και του εμφυλίου, έδειξε από νωρίς το ταλέντο της. Από τεσσάρων έως πέντε χρονών, συμμετείχε στην παιδική ραδιοφωνική εκπομπή “Παιδική ώρα”, όπου ερμήνευε ακόμη και έργα Σούμπερτ. Τον Αύγουστο του 1957, η ζωή της συνδέθηκε με τον τραγουδιστή Στέλιο Καζαντζίδη, τόσο στο πάλκο όσο και στην προσωπική του ζωή. Οι πρώτες τους επιτυχημένες εμφανίσεις ξεκίνησαν από το παραθαλάσσιο κέντρο Λουξεμβούργο της Θεσσαλονίκης. Τον Νοέμβριο του 1957, κατέβηκαν στην Αθήνα, σηματοδοτώντας την αρχή της εκρηκτικής τους πορείας.

Ο Καζαντζίδης και η Μαρινέλλα γνώρισαν απίστευτη δόξα, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, με επιτυχημένες εμφανίσεις σε Αμερική και Αυστραλία. Οι ηχογραφήσεις τους, είτε σε πρώτη είτε σε δεύτερη εκτέλεση, και κυρίως οι διφωνίες τους, αποτελούν μέχρι και σήμερα αντικείμενο θαυμασμού, προσοχής και μελέτης. Η ίδια η Μαρινέλλα είχε περιγράψει τον Καζαντζίδη ως «Μεγάλο σχολείο».

Ερμήνευσαν έργα σπουδαίων δημιουργών, όπως τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι σε ποίηση Νίκου Γκάτσου και του Μίκη Θεοδωράκη. Ο γάμος τους έγινε στις 7 Μαΐου 1964, ενώ ταξίδεψαν τραγουδώντας σε Γερμανία και Αμερική. Στις αρχές του 1965, ο Καζαντζίδης αποφάσισε να σταματήσει τις εμφανίσεις του. Χώρισαν τον Σεπτέμβρη του 1966, ενώ η τελευταία τους δισκογραφική συνεργασία ήταν το 1968, με έναν κοινό δίσκο 33 στροφών.

Τα πρώτα βήματα της προσωπικής της καριέρας

Το 1966, η Μαρινέλλα ξεκινά την προσπάθεια για μια ανεξάρτητη καριέρα. Με την πολύτιμη βοήθεια δημιουργών όπως ο Γιώργος Κατσαρός, ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ο Μάνος Λοΐζος, ο Χρήστος Λεοντής και ο Μίμης Πλέσσας, κυκλοφορεί τα πρώτα της 45άρια, τα οποία, αν και δεν είχαν άμεσα μεγάλη εμπορική επιτυχία, έθεσαν τις βάσεις.

Η πρώτη μεγάλη προσωπική της επιτυχία ήρθε το 1969 με το τραγούδι “Σταλιά – σταλιά” του Γιώργου Ζαμπέτα, σε στίχους Διονύση Τζεφρώνη, που κυκλοφόρησε την επόμενη χρονιά. Αξίζει να σημειωθεί ότι το τραγούδι αυτό προοριζόταν αρχικά για την Αλίκη Βουγιουκλάκη στην ταινία «Η ΚΟΡΗ ΜΟΥ Η ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΡΙΑ», αλλά μετά την άρνησή της, η Μαρινέλλα ζήτησε από τον Ζαμπέτα να το ερμηνεύσει η ίδια.

Στην πραγματικότητα, η εμφάνισή της στο μιούζικαλ “Γοργόνες και Μάγκες” του Γιάννη Δαλιανίδη το 1968, αποτέλεσε την πύλη για την προσωπική της καριέρα. Η συγκλονιστική ερμηνεία της, ντυμένη στα μαύρα, στο τραγούδι του Λευτέρη Παπαδόπουλου “Άνοιξε πέτρα”, άφησε εποχή.

Από την έναρξη της προσωπικής της δισκογραφίας, η Μαρινέλλα ακολούθησε το μοντέλο του ετήσιου προσωπικού δίσκου. Ενώ τα πρώτα χρόνια συνυπήρχαν οι δίσκοι 45 στροφών, μετά το 1974 οι δίσκοι 33 στροφών έγιναν ο κύριος φορέας έκδοσης. Η επιλογή τραγουδιών από διάφορους δημιουργούς, πάντα υπέγραφε την μοναδική της καλλιτεχνική ταυτότητα.

Η ανατροπή στα “πρότυπα” των νυχτερινών κέντρων

Στα χρόνια αυτά, η Μαρινέλλα, ως πρώτο όνομα πια, ανέτρεψε ουσιαστικά τον τρόπο διασκέδασης στα νυχτερινά κέντρα. Απομακρύνθηκε από την παραδοσιακή καρέκλα του λαϊκού πάλκου, ενσωματώνοντας κίνηση, χορό, μεγάλες ορχήστρες, προσοχή στον ήχο, θεατρικούς προβολείς, και αντικατέστησε το σπάσιμο των πιάτων με τις γαρδένιες.

Ήταν εκείνη που τόλμησε να φέρει μαζί της στη σκηνή του Stork τον ανερχόμενο τότε Γιώργο Νταλάρα, υπό την καλλιτεχνική επιμέλεια του Σταύρου Ξαρχάκου.

Το 1974, εκπροσώπησε την Ελλάδα στον πρώτο της διαγωνισμό στην Eurovision, με το τραγούδι «Κρασί, θάλασσα και τ’ αγόρι μου» του Γιώργου Κατσαρού σε στίχους Πυθαγόρα, καταλαμβάνοντας την ενδέκατη θέση.

Το 1976, αποφάσισε να αλλάξει την προσέγγισή της στο κοινό, αφήνοντας τις μεγάλες πίστες για την οικειότητα των μπουάτ, όπως οι πλακιώτικες “Σκορπιός” και “Zoom”, μαζί με τους Κώστα Χατζή και Κώστα Καραλή.

Οι Δεκαετίες ’80 και του ’90

Τη δεκαετία του ‘80, κυκλοφόρησε, μεταξύ άλλων, τους δίσκους “Η Μαρινέλλα σε τραγούδια της Βέμπο”, “Το ταμ – ταμ”, “Μαρινέλλα (Για σένανε μπορώ)”, “Η Αγάπη μας”, οι οποίοι αγαπήθηκαν από το κοινό και έγιναν χρυσοί και πλατινένιοι. Το 1988, μετά από 20 χρόνια, άλλαξε δισκογραφική εταιρεία και κυκλοφόρησε τον δίσκο “Τολμώ” από την MINOS-EMI.

Την δεκαετία του ‘90, πραγματοποίησε μια μεγάλη περιοδεία σε Βόρεια Αμερική, Καναδά και Αυστραλία, ενώ έδωσε και δύο εξαιρετικά επιτυχημένες συναυλίες στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Τον χειμώνα του 2006, η Μαρινέλλα επέστρεψε στη νυχτερινή διασκέδαση, συμπράττοντας στο “Αθηνών Αρένα” με τον Αντώνη Ρέμο για δύο χρόνια, με καλλιτεχνική επιμέλεια Σταμάτη Φασουλή. Ακολούθησε, το 2010, η μουσικοθεατρική παράσταση “Μαρινέλλα – Το Μιούζικαλ”, σε σκηνοθεσία του ίδιου.

Τον Ιανουάριο του 2015, ο Σταύρος Ξαρχάκος συνέθεσε ένα νέο μουσικό έργο ειδικά για τη φωνή της, μελοποιώντας την περίφημη “Σονάτα του σεληνόφωτος” του Γιάννη Ρίτσου.

Η κορυφαία τραγουδίστρια άφησε το ανεξίτηλο στίγμα της και στην χρυσή εποχή του ελληνικού κινηματογράφου, με αξιομνημόνευτες ερμηνείες σε τραγούδια όπως «Σταλιά – σταλιά», «Δώσ’ μου τ’ αθάνατο νερό», «Ζωγραφισμένα στο χαρτί», «Πάλι θα κλάψω» και «Κρίμα το μπόι σου».