Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα: Εθνικό Πλαίσιο για τα Data Centers – Από την «Ψηφιακή Αποικία» στην Εθνική Ψηφιακή Αυτονομία

Η Ομάδα Ψηφιακής Πολιτικής του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα παρουσίασε μία νέα μελέτη πολιτικής, εστιάζοντας στον κρίσιμο ρόλο των data centers. Η μελέτη επισημαίνει ένα σημαντικό κενό στην εθνική πολιτική: παρά τις ήδη ανακοινωθείσες επενδύσεις που αναμένεται να οδηγήσουν σε κατανάλωση ενέργειας αντίστοιχη με το ένα τρίτο των ελληνικών νοικοκυριών, η χώρα δεν διαθέτει ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο.

«Η σημερινή πολιτική άνευ όρων προσέλκυσης εκθέτει την Ελλάδα σε κινδύνους τεχνολογικής εξάρτησης, ενεργειακής πίεσης, υδατικής ανεπάρκειας και γεωπολιτικού εκβιασμού», αναφέρει η ανακοίνωση. Επιπλέον, τονίζεται ότι ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη ψηφίσει υπέρ της τεχνολογικής κυριαρχίας και πολλές ευρωπαϊκές χώρες αναπτύσσουν σχήματα κυρίαρχου υπολογιστικού νέφους, η Ελλάδα, αναπτύσσοντας υποδομές χωρίς αντίστοιχες ρήτρες, κινδυνεύει να βρεθεί ευάλωτη.

Οι 5 Άμεσες Προτεραιότητες για την Ελλάδα

Η μελέτη προτείνει τη μεταστροφή του ρόλου της Ελλάδας: από «πρόθυμο οικοδεσπότη» σε ενεργό ρυθμιστή και στρατηγικό επενδυτή. Στον πυρήνα των προτάσεων βρίσκονται πέντε άμεσες προτεραιότητες:

• Πρώτον, η εκπόνηση Εθνικού Σχεδίου Υπολογιστικής Ισχύος, με τρία σενάρια ανάπτυξης μέχρι το 2030, το οποίο θα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τον ενεργειακό, χωροταξικό και βιομηχανικό σχεδιασμό της χώρας.
• Δεύτερον, η θεσμοθέτηση Ρητρών Εθνικής Ωφέλειας. Αυτές περιλαμβάνουν τη δημιουργία ενός Εθνικού Αποθεματικού Υπολογιστικής Ισχύος (10-15% της ισχύος κάθε κέντρου σε GPU-hours για πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, δημόσιες υπηρεσίες και νεοφυείς επιχειρήσεις), την υιοθέτηση της αρχής προσθετικότητας Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) ανά ζώνη με αναλογική αποθήρευση ενέργειας, και την ανάπτυξη ενός χωροταξικού μοντέλου ζωνών που θα επιτρέπει την κήρυξη «Ψηφιακού Κορεσμού» στην Αττική, ενώ παράλληλα θα παρέχει κίνητρα σε περιοχές Δίκαιης Μετάβασης.
• Τρίτον, η εισαγωγή Ρητρών Ψηφιακής Κυριαρχίας σε κάθε νέα αδειοδότηση. Αυτές θα αφορούν τη φορητότητα δεδομένων, την ευρωπαϊκή δικαιοδοσία για κρίσιμα δεδομένα και τη δημιουργία σχεδίων γεωπολιτικής ανθεκτικότητας, σε πλήρη ευθυγράμμιση με το πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τεχνολογική κυριαρχία.
• Τέταρτον, η θεσμοθέτηση Ρητρών Ενεργειακής Ευελιξίας για εγκαταστάσεις άνω των 50 MW. Ο στόχος είναι η μετατροπή των data centers από παθητικούς καταναλωτές σε ενεργά στοιχεία ευστάθειας του ενεργειακού συστήματος.
• Πέμπτον, η σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου Πόρων και Υπολογιστικής Ισχύος. Αυτό θα διασφαλίζει διαφάνεια σε πραγματικό χρόνο, θα καθιστά υποχρεωτική τη δημοσιοποίηση της κατανάλωσης και θα ενσωματώνει αυτοματοποιημένους μηχανισμούς συμμόρφωσης.

«Ένα σαφές και σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο δεν αποτρέπει τις επενδύσεις – τις αναδιαρθρώνει ποιοτικά. Ο στόχος δεν είναι η μεγιστοποίηση του αριθμού των data centers, αλλά η διαμόρφωση του είδους των επενδύσεων: λιγότερες, αλλά στρατηγικά ισχυρότερες, με μετρήσιμο όφελος για την κοινωνία, την οικονομία και την εθνική ψηφιακή αυτονομία», καταλήγει η μελέτη, η οποία είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα.