Μέση Ανατολή: Οι 3 κρίσιμες εβδομάδες για την ελληνική οικονομία – Fuel pass, επιδοτήσεις ρεύματος και πλαφόν στα κέρδη υπό εξέταση

Οι τρεις εβδομάδες που διανύουμε από την έναρξη των πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή θεωρούνται κομβικές για την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας απέναντι στις επιπτώσεις της νέας γεωπολιτικής κρίσης. Όπως επισημαίνουν στελέχη του οικονομικού επιτελείου, εάν η σύγκρουση παραταθεί, οι συνέπειες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα είναι σοβαρότερες, πλήττοντας καίριους οικονομικούς κλάδους όπως οι μεταφορές, η βιομηχανία, η αγροτική παραγωγή, αλλά και ο τουρισμός.

Μια νέα, πιο μόνιμη ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα νέο, ενισχυμένο κύμα πληθωρισμού, προκαλώντας άνοδο στις τιμές καυσίμων, ρεύματος και υπηρεσιών, μειώνοντας την κατανάλωση και επιβραδύνοντας την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, με δυσμενείς επιπτώσεις στα δημόσια οικονομικά της χώρας.

Η ελληνική κυβέρνηση στρέφει την προσοχή της στη διαμόρφωση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Μια παρατεταμένη πολεμική σύρραξη αναμένεται να εκτινάξει το κόστος μεταφορών, επηρεάζοντας ουσιαστικά το σύνολο των προϊόντων και την ακρίβεια. Η κατάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, δεδομένου ότι η Ελλάδα ήδη αντιμετωπίζει υψηλό πληθωρισμό (3% τον Φεβρουάριο) και θα χρειαστούν επιπλέον κονδύλια για την ενίσχυση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις.

Αν και είναι νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα, τα χειρότερα σενάρια δεν μπορούν να αποκλειστούν, καθώς η σύγκρουση αυτή φαίνεται να μην είναι φαινομενικά σύντομης διάρκειας. Η άνοδος των τιμών ενέργειας επιβαρύνει οικονομικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις, περιορίζει την κατανάλωση και μειώνει την ανάπτυξη. Ειδικά για την Ελλάδα, με την υψηλή εξάρτηση του ενεργειακού της μείγματος από το φυσικό αέριο, υπάρχει έντονη ανησυχία για τις τιμές των λογαριασμών ρεύματος. Ως εισαγωγέας ενέργειας, η χώρα είναι εκτεθειμένη, ενώ επιπλέον κίνδυνος αποτελούν οι κερδοσκοπικές ανατιμήσεις από «επιτήδειους» που εκμεταλλεύονται τη συγκυρία.

Τα μέτωπα κινδύνου

Οι σοβαρότεροι κίνδυνοι που απειλούν τη χώρα από μια παρατεταμένη πολεμική σύγκρουση είναι:

1. Ακρίβεια και πληθωρισμός
Η νέα ενεργειακή αναταραχή απειλεί να μετακυλιστεί γρήγορα στον πληθωρισμό, προκαλώντας αλυσιδωτές αυξήσεις σε καύσιμα, λογαριασμούς ρεύματος, υπηρεσίες και, τελικά, στο κόστος ζωής, τη στιγμή που η ακρίβεια αποτελεί το πρωταρχικό πρόβλημα για τα νοικοκυριά. Με την κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, η τιμή του Brent κινείται πλέον αισθητά υψηλότερα σε σχέση με τις αρχές του έτους, επηρεάζοντας τις τιμές των καυσίμων και μιας σειράς προϊόντων, πιέζοντας τόσο νοικοκυριά όσο και επιχειρήσεις.
Ήδη, η τιμή της βενζίνης παρουσιάζει ανοδικές τάσεις, ενώ περαιτέρω κλιμάκωση στις διεθνείς αγορές θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη επιβάρυνση στην αντλία. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην ενέργεια. Τα καύσιμα λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής κόστους, αυξάνοντας το κόστος διακίνησης προϊόντων και υπηρεσιών και μεταφέροντας πιέσεις σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Παράλληλα, το ήδη «βαρύ» καλάθι τροφίμων κινδυνεύει να δεχθεί νέο κύμα ανατιμήσεων. Οι αυξήσεις σε βασικά είδη περιορίζουν την διαθέσιμη αγοραστική δύναμη, οδηγούν σε καταναλωτική στασιμότητα και θέτουν υπό αμφισβήτηση τις προβλέψεις για την ιδιωτική κατανάλωση το 2026. Σύμφωνα με τη Eurostat, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα ανέρχεται στο 3%, πριν καν καταγραφούν οι επιπτώσεις από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Οποιαδήποτε νέα άνοδος στο ενεργειακό κόστος θα μεταφερθεί ταχύτερα και εντονότερα στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών. Σε μια οικονομία όπου η κατανάλωση αποτελεί βασικό πυλώνα ανάπτυξης, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να ασκήσει πίεση τόσο στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών όσο και στη συνολική οικονομική δραστηριότητα. Η μεγάλη ανησυχία είναι να αποκτήσει ο πληθωρισμός μόνιμα χαρακτηριστικά, ιδίως εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά τις επόμενες εβδομάδες.

2. Εφοδιαστική αλυσίδα
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή διαταράσσει την εφοδιαστική αλυσίδα, λόγω της αύξησης του κόστους των πρώτων υλών που προέρχονται από την ευρύτερη περιοχή. Αυξάνονται τα ναύλα, τα ασφάλιστρα και οι πρόσθετες χρεώσεις πολεμικού κινδύνου, επηρεάζοντας το εμπόριο και τη βιομηχανία, οι οποίες μετακυλίουν το αυξημένο κόστος στις τιμές των καταναλωτικών προϊόντων. Η άνοδος του κόστους μεταφοράς και των logistics αναμένεται να επηρεάσει τόσο την ελληνική ναυτιλία όσο και συνολικά την οικονομική δραστηριότητα στη χώρα.

3. Τουρισμός
Με τον τουρισμό να αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας, οποιοιδήποτε κλυδωνισμοί επηρεάζουν τα έσοδα και τη δημοσιονομική εικόνα. Εκτιμάται ότι σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης, μπορεί να υπάρξει επιβράδυνση και «πάγωμα» των τουριστικών κρατήσεων στην Ελλάδα, εξαιτίας της κλιμάκωσης της έντασης στη Μέση Ανατολή. Αυτό επηρεάζει άμεσα την ταξιδιωτική ψυχολογία και την αίσθηση ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Παρόλο που η Ελλάδα θεωρείται ασφαλής προορισμός, η διάρκεια της σύγκρουσης θα προκαλέσει συνέπειες στα τουριστικά έσοδα της χώρας.

Ως εισαγωγέας ενέργειας, η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη, ενώ έχει να αντιμετωπίσει και τις κερδοσκοπικές ανατιμήσεις στις τιμές των καυσίμων από «επιτήδειους» που πάντα βρίσκουν την ευκαιρία να εκμεταλλευτούν τη συγκυρία.

4. Ανάπτυξη
Εάν η πολεμική σύγκρουση παραταθεί, αναμένεται επιβράδυνση της ανάπτυξης. Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο αποτυπώνεται στο σενάριο ευαισθησίας του Προϋπολογισμού. Σύμφωνα με αυτό, εάν η τιμή του πετρελαίου ξεπεράσει τα 100 δολάρια ανά βαρέλι:

• Η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο (που προβλέπει αύξηση 1% το 2026), ενώ οι επενδύσεις θα υποχωρήσουν κατά 0,9%.
• Σε πραγματικούς όρους, οι εισαγωγές θα μειωθούν λόγω της πτώσης της εγχώριας ζήτησης, αλλά σε ονομαστικούς όρους θα αυξηθούν κατά περίπου 7,4%, με το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να επιδεινώνεται κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.
• Ο πληθωρισμός θα εκτιναχθεί στο 4,7% έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο.
• Το πραγματικό ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί στο 1,9% έναντι της πρόβλεψης για 2,4%, αν και το ονομαστικό ΑΕΠ θα αυξηθεί λόγω πληθωρισμού, οδηγώντας σε οριακή βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου και σε μείωση του λόγου χρέους κατά 1,4 ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με το βασικό σενάριο.

Όπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές, η έκταση και η διάρκεια της σύγκρουσης θα καθορίσουν εάν η ελληνική οικονομία θα βρεθεί αντιμέτωπη με έναν νέο κύκλο ισχυρών εξωτερικών κραδασμών.

5. Επενδύσεις και δανεισμός
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα επηρεάζει και τις επενδύσεις, καθώς ξένοι επενδυτές ενδέχεται να τηρήσουν στάση αναμονής, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η ενέργεια και οι υποδομές. Ενδεχόμενη επιδείνωση του διεθνούς κλίματος μπορεί να αυξήσει το κόστος δανεισμού και να επηρεάσει τις αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων. Ο Έλληνας κεντρικός τραπεζίτης, Γιάννης Στουρνάρας, έσπευσε να καλέσει τους ομολόγους του στην ΕΚΤ να διατηρήσουν μια ψύχραιμη στάση απέναντι στον πληθωρισμό. Κάλεσε εμμέσως το υπόλοιπο Δ.Σ. της ΕΚΤ να μην βιαστεί να προχωρήσει σε αύξηση των επιτοκίων, επιχειρώντας την επιβράδυνση του υψηλού πληθωρισμού. Ωστόσο, οι αναλυτές σε διεθνές επίπεδο εκτιμούν πως εάν ο πόλεμος έχει διάρκεια, τότε η ΕΚΤ θα προχωρήσει εντός του 2026 σε αύξηση των επιτοκίων κατά 0,25%.

Τα μέτρα που βρίσκονται στο τραπέζι

Fuel pass, επιδοτήσεις στο ρεύμα και πλαφόν στο κέρδος

Στο σημερινό Eurogroup, οι αρχηγοί των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων σκοπεύουν να δώσουν εντολή στην Κομισιόν να εξετάσει όλα τα στοιχεία διαμόρφωσης τιμών στη χονδρική και στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να στηριχθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία που ήδη αντιμετωπίζει σκληρό ανταγωνισμό από την Κίνα και τις ΗΠΑ, όπου η ενέργεια παραμένει φθηνότερη. Όσον αφορά την Ελλάδα, από το οικονομικό επιτελείο υπογραμμίζουν ότι η κυβέρνηση διαθέτει τα απαραίτητα εργαλεία και, εφόσον απαιτηθεί, θα ενεργοποιηθούν για τη στήριξη των νοικοκυριών αλλά και των επιχειρήσεων. Τα μέτρα που εξετάζονται είναι:

1. Επιστροφή του μέτρου του fuel pass: Δηλαδή της επιδότησης καυσίμων στην αντλία που τέθηκε σε εφαρμογή για πρώτη φορά τον Απρίλιο του 2022. Το μέτρο εφαρμόστηκε από την κυβέρνηση ως επιδότηση καυσίμων εξαιτίας της μεγάλης αύξησης στις τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κατά την ενεργειακή κρίση λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, προκειμένου να ενισχυθούν τα νοικοκυριά. Ωστόσο, για να ενεργοποιηθεί εκ νέου η επιδότηση -όπως αναφέρουν οι ίδιοι κύκλοι- θα πρέπει να συντρέχουν δύο προϋποθέσεις: αφενός η τιμή του πετρελαίου να ξεπεράσει το φράγμα των 100 δολαρίων το βαρέλι, αφετέρου να διατηρηθεί σε αυτό το ύψος για διάστημα τουλάχιστον ενός μήνα.

2. Επιδότηση λογαριασμών ρεύματος: Εφόσον η πολεμική σύρραξη διαρκέσει αρκετά και επηρεαστούν οι τιμές της χονδρικής αγοράς ρεύματος. Τα τελευταία 24ωρα και μέχρι την περασμένη Πέμπτη, η τιμή της χονδρικής αγοράς ρεύματος έχει αυξηθεί πάνω από 160%. Η μέση τιμή χονδρικής τις τέσσερις πρώτες ημέρες του Μαρτίου διαμορφώνεται στα 103,91 ευρώ/MWh, αυξημένη ήδη κατά 32,62% σε σύγκριση με τα 78,35 ευρώ/MWh τον Φεβρουάριο.

3. Επιβολή πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους: Το οποίο είχε επιβληθεί για πρώτη φορά κατά την πανδημία του κορωνοϊού για περιορισμένες κατηγορίες προϊόντων και επεκτάθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία σε πολύ περισσότερα είδη. Το μέτρο ολοκλήρωσε τον κύκλο του τον περασμένο Ιούλιο.

ΠΗΓΗ: Realnews