Ηγέτες της ΕΕ ζητούν άμεση αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και προστασία υποδομών ζωτικής σημασίας

Οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης απηύθυναν μια ισχυρή έκκληση για αποκλιμάκωση των συγκρούσεων στο Ιράν και στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Ειδικότερα, ζήτησαν την επιβολή μορατόριουμ στα πλήγματα κατά μη στρατιωτικών υποδομών ζωτικής σημασίας, εκφράζοντας παράλληλα αυξανόμενη ανησυχία για τις επιπτώσεις του πολέμου στην παγκόσμια οικονομία.

Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι ευρύτερες συνέπειές τους αποτέλεσαν κεντρικό θέμα συζήτησης κατά τη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες.

«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο απευθύνει έκκληση για αποκλιμάκωση και μέγιστη αυτοσυγκράτηση, προστασία των αμάχων και των μη στρατιωτικών υποδομών, και πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου από όλα τα μέρη», αναφέρεται στο κείμενο συμπερασμάτων. «Σε αυτό το πλαίσιο, ζητά μορατόριουμ στα πλήγματα εναντίον εγκαταστάσεων ενέργειας και ύδρευσης», υπογραμμίζουν οι ευρωπαίοι ηγέτες.

Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέφρασε έντονη ανησυχία για την κλιμάκωση της έντασης στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή, προειδοποιώντας για σοβαρούς κινδύνους στην περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια. Στα συμπεράσματά τους, οι ηγέτες της ΕΕ καλούν σε άμεση αποκλιμάκωση, αυτοσυγκράτηση και πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου, ζητώντας παράλληλα μορατόριουμ σε επιθέσεις κατά κρίσιμων υποδομών, όπως αυτές που αφορούν την ενέργεια και την ύδρευση.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδίκασε τις αδιάκριτες επιθέσεις του Ιράν και εξέφρασε την αλληλεγγύη του προς τις χώρες της περιοχής, ζητώντας τον σεβασμό της κυριαρχίας τους. Η ΕΕ δήλωσε την υποστήριξή της προς τα κράτη μέλη που βρίσκονται κοντά στην περιοχή, με ιδιαίτερη αναφορά στην Κύπρο. «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει την υποστήριξη που παρέχουν τα κράτη μέλη, ιδίως μέσω της ανάπτυξης στρατιωτικών μέσων στην Ανατολική Μεσόγειο και προς υποστήριξη της Κύπρου». Επιπλέον, τονίζεται ότι «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίζει την πρόθεση της Κύπρου να ξεκινήσει συζήτηση με το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο και είναι έτοιμο να παράσχει βοήθεια, εφόσον χρειαστεί».

Επιπλέον, οι ευρωπαίοι ηγέτες υπογράμμισαν τη σημασία της προστασίας της ναυσιπλοΐας, ιδιαίτερα στο Στενό του Ορμούζ, και ζήτησαν την ενίσχυση των ευρωπαϊκών ναυτικών αποστολών. «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει τον ρόλο των ναυτικών αμυντικών ευρωπαϊκών επιχειρήσεων EUNAVFOR ASPIDES και EUNAVFOR ATALANTA, και ζητά την ενίσχυσή τους με περισσότερα μέσα, σύμφωνα με τις αντίστοιχες εντολές τους». Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρέτισε επίσης τις αυξημένες προσπάθειες που ανακοίνωσαν τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένου του ενισχυμένου συντονισμού με εταίρους στην περιοχή, για να διασφαλιστεί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, μόλις πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.

Επισημάνθηκε, επίσης, η ανάγκη για αυξημένη ετοιμότητα έναντι πιθανών μεταναστευτικών πιέσεων, αξιοποιώντας τα εργαλεία και τις πολιτικές που έχει αναπτύξει η ΕΕ τα τελευταία χρόνια. «Με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν από τη μεταναστευτική κρίση του 2015 και για να αποφευχθεί μια παρόμοια κατάσταση, η ΕΕ είναι έτοιμη να κινητοποιήσει πλήρως τα διπλωματικά, νομικά, επιχειρησιακά και οικονομικά της εργαλεία για την πρόληψη ανεξέλεγκτων μεταναστευτικών κινήσεων προς την ΕΕ και τη διατήρηση της ασφάλειας στην Ευρώπη. Ο έλεγχος και η ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συνεχίσουν να ενισχύονται», αναφέρεται στα συμπεράσματα. Τέλος, επαναβεβαιώθηκε η δέσμευση της ΕΕ για διπλωματική επίλυση της κρίσης, με στόχο την αποκλιμάκωση, τη σταθερότητα στην περιοχή και την αποτροπή του Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών όπλων.

Έντονη ανησυχία για το Λίβανο

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέφρασε έντονη ανησυχία για την κλιμάκωση των εχθροπραξιών στον Λίβανο και τις σοβαρές επιπτώσεις που αυτές έχουν στους αμάχους, οδηγώντας σε εκτεταμένο εκτοπισμό, απώλειες και ανθρωπιστική κρίση. Το Συμβούλιο κάλεσε σε άμεση αποκλιμάκωση, προστασία των αμάχων και σεβασμό του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.

Η ΕΕ δήλωσε ότι θα συνεχίσει να στηρίζει τον Λίβανο και τον πληθυσμό του, παρέχοντας ανθρωπιστική βοήθεια και ενισχύοντας την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας. Παράλληλα, καταδίκασε την απόφαση της Χεζμπολά να επιτεθεί στο Ισραήλ και ζήτησε την άμεση παύση των ενεργειών της, χαιρετίζοντας την απόφαση των λιβανικών αρχών να απαγορεύσουν τις στρατιωτικές της δραστηριότητες. Η ΕΕ στηρίζει επίσης τις προσπάθειες για την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων του Λιβάνου, ώστε να επιτευχθεί ο πλήρης έλεγχος της επικράτειας.

Το Συμβούλιο κάλεσε όλα τα μέρη να τηρήσουν τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός της 27ης Νοεμβρίου 2024 και το ψήφισμα 1701 του ΟΗΕ. Ζήτησε από το Ισραήλ να αποφύγει περαιτέρω κλιμάκωση και να σεβαστεί την κυριαρχία του Λιβάνου.

Τέλος, η ΕΕ επαναβεβαίωσε τη στήριξή της στην αποστολή UNIFIL, καταδίκασε τις επιθέσεις κατά των κυανόκρανων και ζήτησε άμεση διερεύνηση, τονίζοντας ότι τέτοιες ενέργειες παραβιάζουν σοβαρά το διεθνές δίκαιο.

Γάζα / Δυτική Όχθη

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συζήτησε την επιδεινούμενη κατάσταση στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, η οποία προκαλεί σοβαρή ανησυχία.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέφρασε τη λύπη του για τη συνεχιζόμενη καταστροφική ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα και κάλεσε το Ισραήλ να επιτρέψει την άμεση, ανεμπόδιστη πρόσβαση και τη συνεχή διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας σε μεγάλη κλίμακα και σε ολόκληρη την περιοχή, μεταξύ άλλων και μέσω του Θαλάσσιου Διαδρόμου της Κύπρου, ως συμπλήρωμα των χερσαίων οδών.

Η ΕΕ θα συνεργαστεί με διεθνείς και περιφερειακούς φορείς για να συμβάλει στην ανοικοδόμηση και την ανασυγκρότηση της Γάζας, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Θα συνεχίσει επίσης να υποστηρίζει την Παλαιστινιακή Αρχή, συμπεριλαμβανομένου του μεταρρυθμιστικού της προγράμματος, ώστε να μπορέσει να ανακτήσει με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα τον έλεγχο της Γάζας.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδίκασε έντονα τις μονομερείς ενέργειες του Ισραήλ που αποσκοπούν στην επέκταση της παρουσίας του στη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ. Αυτές οι ενέργειες, οι οποίες χαρακτηρίστηκαν παράνομες από τη συμβουλευτική γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου της 19ης Ιουλίου 2024, ωθούν την κυβέρνηση του Ισραήλ να τις ανακαλέσει, να τηρήσει τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου και να προστατεύσει τον παλαιστινιακό πληθυσμό των κατεχόμενων εδαφών.