Η σύγχρονη υφαντική τέχνη ως μέσο συλλογικής έκφρασης

Η υφαντική τέχνη της εποχής μας μπορεί να μας διδάξει πώς να συνυφαίνουμε το νόημα με τα νήματα της ανθρωπιάς και της αλληλεπίδρασης. Μια νέα, σημαντική έκθεση θα ανοίξει τις πύλες της την Πέμπτη 13 Νοεμβρίου 2025 στις 19:30 στο Λόφος art project (Βελβενδού 39, Κυψέλη), συμπεριλαμβάνοντας συμμετοχές από 42 καλλιτέχνες που εργάζονται στον τομέα της υφαντικής τέχνης, υπό την επιμέλεια του Δημήτρη Σαραφιανού. Ο τίτλος αυτής είναι «Μίτοι για την εποχή μας».

Ο μύθος του λαβυρίνθου είναι ίσως ο πιο αναγνωρίσιμος μύθος στην απομαγευμένη πραγματικότητα που βιώνουμε σήμερα. Ποιος δεν έχει νιώσει χαμένος σε πολύπλοκες και άγνωστες διαδρομές όταν ξεκινά μια νέα φάση στη ζωή του – χωρίς προδιαγεγραμμένη πορεία αλλά με σίγουρη κατάληξη; Ο καθένας από εμάς αναζητά έναν μίτο για να απεγκλωβιστεί – ή τουλάχιστον για να αισθανθεί ότι αποδρά από τους παραλογισμούς που χαρακτηρίζουν τον σύγχρονο κόσμο. Είτε πρόκειται για τη μάχη με το ασυνείδητο είτε για τη διερεύνηση νοημάτων σε δύσκολες εποχές είτε σχετικά με καθημερινές προκλήσεις που σχετίζονται με τις περίπλοκες κοινωνικές σχέσεις, ένα απομονωμένο και τραυματισμένο άτομο συχνά χάνεται στα μονοπάτια της ζωής, αντιμετωπίζοντας τους σύγχρονους Μινώταυρους καθώς και άλλες μυθικές μορφές όπως οι Κύκλωπες και οι Λαιστρυγόνες.

Zιζή Μακρή

Μπορεί η σύγχρονη τέχνη να προσφέρει έναν δρόμο εξόδου; Αν ναι, ποιο είδος εξόδου μπορεί αυτό να είναι; Ένα μήνυμα ελπίδας για μετά τον θάνατο; Ίσως μια παρηγοριά ή απλότητα; Η σύγχρονη υφαντική τέχνη συνδέεται άμεσα με το νήμα αυτού του μίτου και θέτει κρίσιμες ερωτήσεις που ενδεχομένως θα μας βοηθήσουν στην αποκωδικοποίηση των κοινωνικών συμβολισμών. Το ύφασμα ήταν ένα από τα πρώτα μέσα κατασκευής αντικειμένων στην ανθρώπινη ιστορία.Η διαδικασία αυτή εκτελείται κυρίως από γυναίκες στο πλαίσιο ενός πρώιμου κατακερματισμού εργασίας κι έχει βαθιά σχέση με τη φύση.

Ο θρύλος περί Αθηνάς και Αράχνης επικεντρώνεται στην οικειοποίηση των φυσικών δυνάμεων καθώς επίσης των δεξιοτήτων των ζωντανών οργανισμών από τον άνθρωπο μέσω του πολιτισμού που αυτός δημιουργεί. Έτσι η προστασία μέσω ενδυμάτων καθώς και η ζεστασιά στον χώρο μέσω χαλιών έχουν γίνει θεμελιώδη στοιχεία των λαϊκών πολιτισμών ενώ υπογραμμίζουν τη σημασία αλλά και την αξία της γυναικείας δημιουργικότητας.

Φυσικά όλα αυτά εντάσσονται σε ένα πατριαρχικό πλαίσιο ιστοριογραφίας όπου μόνο η αναπαράσταση του υφάσματος θεωρείται τέχνη ενώ όχι το ίδιο το ύφασμα ως κομμάτι δημιουργίας. Η βιομηχανοποίηση άλλαξε ριζικά τη φύση αυτής της διαδικασίας μετατρέποντας την ύφανση σε design προϊόντος πολυτελείας όμως ήταν οι φεμινιστικές κινήσεις εκείνες που ανέδειξαν ξανά την αξία του ύφαντου ως μοντέρνας τέχνης.

Aπό τις πρωτοπόρες Judy Chicago и Olga de Amaral στη Δύση έως Magdalena Abakanowicz στην Ανατολή δεν υπάρχει πλέον μουσείο σύγχρονης τέχνης ή biennale χωρίς παρουσία μητρικής τεχνικής υφασίας προσφέροντας έτσι νέους δρόμους στον άνθρωπο ώστε να βρει νόημα στη ζωή.

Πέννυ Γκέκα

Στην Ελλάδα η παράδοση γύρω από την υφαντική είναι μακριά κι αδιάκοπη ενώ οι προσπάθειες των σύγχρονων καλλιτεχνών δεν έχουν τίποτε λιγότερο συγκριτικά προς τις διεθνείς δημιουργίες.
Στόχος αυτής της έκθεσης είναι να γνωρίσει στο ευρύ κοινό μια μορφή σύγχρονης τέχνης κοντά στις αρχαίες πρακτικές ύφασης παρόλο που αυτές παραμένουν τόσο γνώριμες στους περισσότερους ανθρώπους σήμερα – έχοντας πολλά διδακτικά στοιχεία σχετικά με τους λαβυρίνθους στους οποίους όλοι βρίσκονται μπλεγμένοι αυτήν τη στιγμή.

Οι συμμετέχουντες καλλιτέχνες (αλφαβητικά): Δημήτρης Αντωνίτσης, Ειρήνη Απέργη, Γρηγορία Βρυττιά κλπ., παρουσιάζουν έργα μαζί με συμμετοχές εκπαιδευτικών ιδρυμάτων όπως το Λύκειο Ελληνίδων Βόλου καθώς επίσης έργα κρατουμένων είτε στις φυλακές Τρίκερι είτε Ελαιώνα Θήβας.

Pερφόρμανς & Δράσεις

Kατά τα εγκαίνια θα παρουσιαστεί η περφόρμανς «Mητρικές γλώσσες» από Adi Liraz.

Dράσεις μετά τα εγκαίνια

• | Ημερίδες | Workshops | Συζητήσεις |

Tην Παρασκευή 14 Νοεμβρίου στις 19:00 διοργανώνεται εκδήλωση γύρω από το θέμα «Από τη λαϊκή παράδοση στη σύγχρονη τέχνη: έννοιες ασύμβατες;». Συζητήσεις θα λάβουν χώρα μεταξύ ειδικών όπως οι Ειρήνη Οράτη (Ιστορικός Τέχης), Jose Hendo (Εικαστικός Καλλιτέ χν) κλπ.

* Κεντρική φωτογραφία θέματος:
“Έργο Ρουμπίνας Σαρελάκου”.