Οδηγός για Μεγαλύτερη Σύνταξη: 6 Στρατηγικές Συμβουλές για Ασφαλισμένους

Η αίτηση για συνταξιοδότηση σηματοδοτεί ένα κρίσιμο ορόσημο στη ζωή κάθε εργαζομένου, επηρεάζοντας βαθιά το μελλοντικό του οικονομικό τοπίο. Για να διασφαλίσετε το βέλτιστο δυνατό οικονομικό αποτέλεσμα, η διαδικασία αυτή απαιτεί σχολαστική ενημέρωση, στρατηγικό σχεδιασμό και προσεκτική προετοιμασία, αντί να αφήνεται στην τύχη.

Όπως επισημαίνει ο Καθηγητής και Πρόεδρος της ΕΝΥΠΕΚΚ, Αλέξης Μητρόπουλος, υπάρχουν έξι θεμελιώδεις κινήσεις, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν είτε μεμονωμένα είτε συνδυαστικά, για την επίτευξη υψηλότερης σύνταξης. Ας εξετάσουμε αναλυτικά τις συμβουλές του κ. Μητρόπουλου:

1. Η Εξαγορά Πλασματικών Χρόνων (Σπουδές, Τέκνα, Στρατιωτική Θητεία, Άδειες):
Η εξαγορά πλασματικού χρόνου αποτελεί έναν πολύτιμο θεσμό που επιτρέπει στους ασφαλισμένους όχι μόνο να αποχωρήσουν νωρίτερα από την εργασία, αλλά κυρίως να αυξήσουν το τελικό ποσό της σύνταξής τους. Περίπου 7 στους 10 ασφαλισμένους επωφελούνται από αυτή τη δυνατότητα. Οι ασφαλισμένοι μπορούν να προσθέσουν στα πραγματικά έτη ασφάλισής τους χρόνο που αφορά:

• Τη στρατιωτική θητεία (έως 720 ημέρες ασφάλισης).
• Τις σπουδές (έως 4 έτη).
• Τον χρόνο για τα τέκνα (έως 5 έτη).
• Τον χρόνο ανεργίας ή ασθένειας.
• Τα κενά διαστήματα ασφάλισης.
• Την εκπαιδευτική άδεια (έως 2 έτη για το Δημόσιο).
• Τον χρόνο προεγγραφής στα μητρώα ελευθέρων επαγγελματιών (έως 5 έτη για ΟΑΕΕ-ΕΤΑΑ).
• Τον χρόνο έκτισης ποινής.

Πολλοί ασφαλισμένοι αξιοποιούν την αναγνώριση πλασματικού χρόνου για να συμπληρώσουν τα 40 έτη ασφάλισης, προϋπόθεση για πλήρη σύνταξη στο 62ο έτος ηλικίας (12.000 ΗΑ). Η εξαγορά του αναγκαίου πλασματικού χρόνου μπορεί να οδηγήσει σε προσαύξηση της σύνταξης έως και 400 ευρώ μηνιαίως. Οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα μπορούν να εξαγοράσουν έως και επτά (7) χρόνια, ενώ οι δημόσιοι υπάλληλοι έως και δώδεκα (12) χρόνια, καθώς τα πέντε (5) έτη για έως τρία (3) τέκνα χορηγούνται επιπλέον.

Η εξαγορά μπορεί να γίνει με τρεις τρόπους: α) με δόσεις, β) με συμψηφισμό του 25% της σύνταξης, και γ) με εφάπαξ καταβολή, η οποία παρέχει έκπτωση 2% για κάθε πλήρες έτος αναγνώρισης. Το κόστος εξαγοράς ανέρχεται στο 20% των μηνιαίων αποδοχών για τους μισθωτούς και υπολογίζεται με βάση την ισχύουσα μηνιαία εισφορά για τους μη μισθωτούς. Για τους δημοσίους υπαλλήλους, η αίτηση αναγνώρισης μπορεί να υποβληθεί οποτεδήποτε, με το κόστος να υπολογίζεται βάσει του μισθού κατά την υποβολή της αίτησης. Για τους ασφαλισμένους του ιδιωτικού τομέα, το κόστος εξαγοράς πρέπει να καταβληθεί κατά την υποβολή της αίτησης. Μετά την αύξηση του κατώτατου μισθού τον Απρίλιο του 2026, το ελάχιστο μηνιαίο κόστος εξαγοράς ανέρχεται στα 184 ευρώ.

2. Η Επίτευξη Συνολικού Χρόνου Ασφάλισης 36 έως 40 Ετών
Ο χρόνος ασφάλισης (πραγματικός και πλασματικός) είναι ο καθοριστικότερος παράγοντας για το ύψος της σύνταξης. Για κάθε έτος ασφάλισης από 36 έως 40, το ποσοστό αναπλήρωσης αυξάνεται κατά 2,55%. Με 36 έτη ασφάλισης, το ποσοστό αναπλήρωσης είναι 39,81%, ενώ με 40 έτη φτάνει το 50%. Η ασφάλιση άνω των 40 ετών είναι λιγότερο συμφέρουσα, προσθέτοντας μόνο 0,5% ανά έτος. Οι πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζουν τα ποσοστά αναπλήρωσης της ανταποδοτικής σύνταξης πριν και μετά τον Οκτώβριο του 2019, βάσει των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας.

3. Η Αποφυγή της Μειωμένης Σύνταξης στα 62 Έτη
Η μείωση 30% για όσους επιλέγουν να συνταξιοδοτηθούν πρόωρα στα 62 τους έτη, όπως ορίζεται στον νόμο 4387/2016, αποτελεί μια «εξοντωτική ποινή». Από την 1η Ιανουαρίου 2023, η μειωμένη εθνική σύνταξη με 20 χρόνια ασφάλισης αυξήθηκε στα 289,63 ευρώ (από 268,80 € το 2022), και με 15 χρόνια ασφάλισης στα 260,67 € (από 241,92 € το 2022). Με τις προβλεπόμενες αυξήσεις, η μειωμένη εθνική σύνταξη θα συνεχίσει να εξελίσσεται. Αυτή η «τιμωρητική» διάταξη, που επηρεάζει κυρίως γυναίκες, χρήζει άμεσης κατάργησης.

4. Η Επιδίωξη Θεμελίωσης Συνταξιοδοτικού Δικαιώματος με 20ετή Ασφάλιση
Για τις μειωμένες συντάξεις, οι ασφαλισμένοι πρέπει να στοχεύουν στη θεμελίωση δικαιώματος με 20 έτη ασφάλισης (6.000 ένσημα) αντί για 15 έτη (4.500 ένσημα), καθώς η διαφορά στην εθνική σύνταξη είναι σημαντική. Με 20 έτη ασφάλισης, η εθνική σύνταξη ανέρχεται σήμερα σε 446,86 ευρώ, ενώ με 15 έτη είναι 402 ευρώ. Η εθνική σύνταξη μειώνεται κατά 2% για κάθε έτος που υπολείπεται των 15 ετών ασφάλισης.

5. Η Επιδίωξη 40 Ετών Μόνιμης Διαμονής στην Ελλάδα (από 15 ετών και άνω)
Σύμφωνα με τον νόμο 4387/2016, η πλήρης εθνική σύνταξη για ομογενείς από Αλβανία και χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης απαιτεί 40 χρόνια μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα. Μεταγενέστερες τροποποιήσεις μείωσαν τον απαιτούμενο χρόνο διαμονής σε 30 έτη, με αφετηρία το 1992. Ωστόσο, οι διατάξεις αυτές, που αφορούν αποκλειστικά ομογενείς από συγκεκριμένες χώρες, θεωρούνται αντίθετες στο Σύνταγμα, τη ΔΣΕ 102/1952 και τους Ευρωπαϊκούς Κανονισμούς, όπως επισημαίνεται και σε Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη. Είναι επιτακτική η ανάγκη να ψηφιστεί διάταξη που να εξασφαλίζει σε όλους τους ασφαλισμένους, συμπεριλαμβανομένων των ομογενών από όλο τον κόσμο, το δικαίωμα στην πλήρη εθνική σύνταξη, ακόμη και αναδρομικά. Οποιαδήποτε άλλη ρύθμιση κρίνεται αντισυνταγματική και αντίθετη σε διεθνείς συμβάσεις. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, η εθνική σύνταξη για ομογενείς με 30 χρόνια διαμονής στην Ελλάδα ανέρχεται σε 446,86 € (μεικτά).

6. Η Σωστή Προετοιμασία Φακέλου για Υψηλό Ποσοστό Αναπηρίας (για Αναπηρική Σύνταξη)
Για τους δικαιούχους αναπηρικής σύνταξης, είναι κρίσιμο να γνωρίζουν ότι, σύμφωνα με τους νόμους Κατρούγκαλου και Βρούτση, μόνο όσοι έχουν ποσοστό αναπηρίας άνω του 80% λαμβάνουν ολόκληρη την εθνική σύνταξη (446,86 €). Σε περιπτώσεις αναπηρίας από 67% έως 79,99%, χορηγείται το 75% της εθνικής σύνταξης, από 50% έως 66,99% το 50%, και έως 49,99% το 40%. Αυτές οι προσαρμογές δεν ισχύουν για συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων.

Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι σχεδόν όλοι οι ανάπηροι-συνταξιούχοι ανήκουν στην κατηγορία των «φτωχών συνταξιούχων». Η διαφοροποίηση του ύψους της εθνικής σύνταξης ανάλογα με το ποσοστό αναπηρίας αποτελεί μια ιδιαίτερα σκληρή και αντικοινωνική διάταξη που πρέπει άμεσα να καταργηθεί. Μια σωστή προετοιμασία του φακέλου για την απόδοση του υψηλότερου δυνατού ποσοστού αναπηρίας είναι θεμελιώδης.