Η Ανάπτυξη των Κεφαλαιοποιητικών Συνταξιοδοτικών Ταμείων στην Ελλάδα: Νέα Δεδομένα από τον ΟΟΣΑ

Τα συνταξιοδοτικά ταμεία στην Ελλάδα που λειτουργούν με το κεφαλαιοποιητικό σύστημα παρουσιάζουν μια ταχεία άνοδο, αν και ξεκινούν από χαμηλή βάση. Αυτό προκύπτει από την τελευταία έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), με τίτλο OECD Pensions Outlook 2026.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, το ενεργητικό των κεφαλαιοποιητικών ταμείων αυξήθηκε κατά 20% σε ετήσια βάση μέχρι το τέλος του 2025, φτάνοντας τα 3,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Αυτό το ποσό αντιστοιχεί στο 1,3% του ΑΕΠ της χώρας. Η αύξηση αυτή αποδίδεται στη λειτουργία του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ) από το 2022, καθώς και στην ίδρυση πολλών νέων Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) τα τελευταία επτά χρόνια. Παρόλα αυτά, το ενεργητικό παραμένει σε χαμηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με άλλες χώρες του ΟΟΣΑ, οι οποίες έχουν μακροβιότερη εμπειρία στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα. Για το σύνολο των χωρών του ΟΟΣΑ, το ενεργητικό των αντίστοιχων ταμείων αυξήθηκε κατά περίπου 12% την προηγούμενη χρονιά, φτάνοντας τα 70,4 τρισ. δολάρια, ή 95,7% του ΑΕΠ, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να κατέχουν τα δύο τρίτα αυτού του ποσού.

Η λειτουργία κεφαλαιοποιητικών ταμείων στην Ελλάδα ξεκίνησε δειλά πριν από περίπου είκοσι χρόνια, με βάση τον νόμο 3029 του 2002, ο οποίος εισήγαγε την προαιρετική επαγγελματική ασφάλιση ως συμπληρωματική στη δημόσια κύρια σύνταξη. Χαρακτηριστικά, το 2007, το ενεργητικό των ΤΕΑ ανερχόταν μόλις σε 25 εκατομμύρια ευρώ, ενώ οι ασφαλισμένοι τους ήταν μερικές χιλιάδες εργαζόμενοι.

<!– /118338042/Enikonomia.gr300×250Inline1 –>

Μια σημαντική ώθηση στον θεσμό των επαγγελματικών ταμείων δόθηκε το 2013, όταν τέσσερα δημόσια ταμεία επικουρικής ασφάλισης άρχισαν να λειτουργούν ως ταμεία υποχρεωτικής επαγγελματικής ασφάλισης. Αυτά τα ταμεία ήταν:

• Το Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης Επικούρησης Ασφαλιστών και Προσωπικού Ασφαλιστικών Επιχειρήσεων.
• Το Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης Υπαλλήλων Φαρμακευτικών Εργασιών.
• Το Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης Υπαλλήλων Εμπορίου Τροφίμων.
• Το Επαγγελματικό Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης Προσωπικού Εταιρειών Πετρελαιοειδών.

Με τη σύσταση αυτών των τεσσάρων ταμείων, το ενεργητικό των επαγγελματικών ταμείων εκτινάχθηκε το 2013 κοντά στο 1 δισεκατομμύριο ευρώ. Το ενεργητικό τους ενισχύθηκε περαιτέρω τα τελευταία χρόνια, καθώς ο αριθμός των ΤΕΑ προαιρετικής ασφάλισης αυξανόταν σταδιακά και έφτασε τα 28, με τα δύο τρίτα εξ αυτών να έχουν δημιουργηθεί από το 2019 και μετά. Νέα ΤΕΑ ιδρύθηκαν από τράπεζες, άλλες επιχειρήσεις και επαγγελματικούς κλάδους, με το ποσοστό των ασφαλισμένων τους να αυξάνεται στο 6% του εργατικού δυναμικού.

Η Ίδρυση του ΤΕΚΑ

Μια νέα σημαντική ώθηση στο κεφαλαιοποιητικό συνταξιοδοτικό σύστημα δόθηκε το 2022, με τη σύσταση του ΤΕΚΑ. Το ΤΕΚΑ αποσκοπεί στη χορήγηση κρατικής επικουρικής σύνταξης στους νέους ασφαλισμένους, ενώ για τους παλαιότερους η επικουρική σύνταξη εξακολουθεί να παρέχεται από το Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης, βάσει του αναδιανεμητικού συστήματος (όπως και η δημόσια κύρια σύνταξη). Σύμφωνα με στοιχεία του ΤΕΚΑ, το αποθεματικό του τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους έφτασε τα 630 εκατομμύρια ευρώ, και ο αριθμός των ασφαλισμένων του ξεπέρασε τους 780 χιλιάδες.

<!– /118338042/Enikonomia.gr300×250Inline2 –>

Στο 4,9% η Απόδοση Επενδύσεων το 2025

Η ενεργή επένδυση των εισφορών εργοδοτών και εργαζομένων στα κεφαλαιοποιητικά ταμεία αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αύξηση του ενεργητικού τους και, κατά συνέπεια, των συντάξεων που χορηγούν, δεδομένου του ύψους των εισφορών. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ότι η απόδοση των κεφαλαίων που επενδύονται από τα ταμεία ήταν γενικά θετική, με εξαίρεση τις χρονιές διεθνών κρίσεων. Ο Οργανισμός τονίζει επίσης ότι για την επίτευξη καλύτερης μακροπρόθεσμης απόδοσης και, κατά συνέπεια, υψηλότερων συντάξεων, θα πρέπει τα διαθέσιμα κεφάλαια να επενδύονται, σε κάποιο βαθμό, και σε μετοχές.

Ειδικά για την Ελλάδα, η ονομαστική απόδοση για τις επενδύσεις των κεφαλαιοποιητικών ασφαλιστικών ταμείων ανήλθε στο 4,9% το 2025. Η πραγματική απόδοση, αφού αφαιρεθεί ο πληθωρισμός, διαμορφώθηκε στο 2,3%. Όσον αφορά τη σύνθεση των επενδύσεων των ελληνικών κεφαλαιοποιητικών ταμείων το 2025, πάνω από τις μισές αφορούσαν ομόλογα και έντοκα γραμμάτια (36,2%) και ρευστά διαθέσιμα και καταθέσεις (17,4%), ενώ σε μετοχές επενδύθηκε το 15,3%.