Νέο Νομοσχέδιο για την Καταναλωτική Πίστη: Τέλος στα Υψηλά Επιτόκια – Πότε Ισχύουν οι Αλλαγές και τι Καλύπτουν

«Φρένο» στα «πανωτόκια» καταναλωτικών δανείων και πιστωτικών καρτών

Το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης επιχειρεί να θέσει «φρένο» στα υψηλά επιτόκια, ιδίως σε καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες. Η νομοθεσία αυτή ενσωματώνει την ευρωπαϊκή οδηγία 2023/2225 στην ελληνική έννομη τάξη, παρά την καθυστέρηση σε σχέση με τα χρονικά όρια που είχαν θέσει οι Βρυξέλλες.

Δημόσια Διαβούλευση και Ψήφιση στη Βουλή

Η διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης αναμένεται να ολοκληρωθεί στις 29 Ιουνίου. Στη συνέχεια, το νομοσχέδιο θα κατατεθεί και θα ψηφιστεί στη Βουλή εντός του Ιουλίου.

Καμία Αναδρομική Ισχύς: Πότε θα Εφαρμοστούν οι Νέοι Όροι

Οι νέες προστατευτικές διατάξεις δεν θα έχουν αναδρομική ισχύ. Οι αυστηρότεροι όροι θα αφορούν αποκλειστικά τις δανειακές συμβάσεις που θα υπογραφούν από τις 20 Νοεμβρίου 2026 και μετά.

Ποια Δάνεια Καλύπτονται και Ποια Εξαιρούνται

Οι νέες διατάξεις εφαρμόζονται σε:

• Δανειακές συμβάσεις έως 100.000 ευρώ.
• Συμβάσεις χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις σε ακίνητα (όπως προσημείωση ή υποθήκη).
  • Καλύπτονται: Κυρίως πιστωτικές κάρτες, καταναλωτικά δάνεια, και επισκευαστικά δάνεια χωρίς υποθήκη.
  • Εξαιρούνται: Στεγαστικά δάνεια και οποιαδήποτε άλλη πίστωση με εξασφάλιση ακίνητης περιουσίας.

Ερωτήσεις και Απαντήσεις για το Νέο Νομοσχέδιο

1. Ποιους Δανειολήπτες Αφορά η Οδηγία για την Καταναλωτική Πίστη;

Οι ρυθμίσεις αφορούν δανειακές συμβάσεις χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις σε ακίνητα, δηλαδή δάνεια έως 100.000 ευρώ που δεν συνδέονται με υποθήκη ή άλλο περιουσιακό στοιχείο. Αυτό περιλαμβάνει κυρίως καταναλωτικά δάνεια, επισκευαστικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες, καλύπτοντας έτσι το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής χρηματοδότησης των νοικοκυριών.

2. Τέλος στα «Ψιλά Γράμματα» και τις Κρυφές Επιβαρύνσεις

Το νομοσχέδιο στοχεύει στην αντιμετώπιση των δυσνόητων όρων συμβολαίων και των κρυφών επιβαρύνσεων. Οι όροι των συμβάσεων θα είναι πλέον ξεκάθαροι και προσβάσιμοι στον μέσο καταναλωτή, αποτρέποντας παγίδες και παρανοήσεις που οδηγούν σε οικονομική επιβάρυνση.

3. Υποχρεωτική Διαφάνεια στις Τραπεζικές Συμβάσεις

Το Υπουργείο Ανάπτυξης δίνει έμφαση στη διαφάνεια. Οι τράπεζες θα υποχρεούνται να παρουσιάζουν με σαφή και κατανοητό τρόπο όλες τις χρεώσεις, τα επιτόκια, τις προμήθειες και τους κινδύνους που συνδέονται με τον δανεισμό. Η πλήρης ενημέρωση του καταναλωτή αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια υγιή αγορά χρηματοδότησης.

4. Πιο Σαφές το Δικαίωμα Υπαναχώρησης εντός 14 Ημερών

Το ήδη υφιστάμενο δικαίωμα υπαναχώρησης εντός 14 ημερών από την υπογραφή της σύμβασης γίνεται πιο σαφές και ξεκάθαρο. Οι πολίτες μπορούν να ακυρώσουν το δάνειο χωρίς κυρώσεις ή αιτιολόγηση, ενισχύοντας τη διαπραγματευτική θέση των καταναλωτών και ευθυγραμμίζοντας την ελληνική νομοθεσία με τα ευρωπαϊκά πρότυπα προστασίας.

5. Ενίσχυση της Ανθρώπινης Εξυπηρέτησης

Στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης των τραπεζικών υπηρεσιών, το νομοσχέδιο διασφαλίζει ότι οι πολίτες θα έχουν δικαίωμα να μιλήσουν με φυσικό πρόσωπο, ζητώντας ανθρώπινη παρέμβαση. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για ηλικιωμένους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, ώστε να μην είναι υποχρεωμένοι να εξυπηρετούνται αποκλειστικά από αυτοματοποιημένα συστήματα.

6. Διπλό Δίχτυ Προστασίας: Πλαφόν στο Επιτόκιο και στο Συνολικό Κόστος Δανείου

Θεσπίζεται ανώτατο όριο στο Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο (Σ.Ε.Π.Ε.), το οποίο δεν θα υπερβαίνει το 30% έως 50% του Σ.Ε.Π.Ε. που δημοσιεύεται από την Τράπεζα της Ελλάδος. Το ακριβές ποσοστό θα καθοριστεί με κοινή απόφαση των συναρμόδιων Υπουργών και του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος. Επίσης, τίθενται όρια στην αύξηση του αρχικού κεφαλαίου κατά την αποπληρωμή (πλην πιστωτικών καρτών):

• Έως 60% για δάνεια έως 4 χρόνια.
• Έως 70% για δάνεια άνω των 4 έως 8 ετών.
• Έως 75% για δάνεια άνω των 8 ετών.

7. Αντιμετώπιση της Υπερχρέωσης των Νοικοκυριών

Το πλαφόν στοχεύει στην αντιμετώπιση περιπτώσεων όπου τόκοι, προμήθειες και χρεώσεις οδηγούσαν σε δυσανάλογη αύξηση του τελικού χρέους. Η νέα ρύθμιση εξασφαλίζει προβλεψιμότητα και έλεγχο στο τελικό κόστος των δανείων.

8. Δικαίωμα στη Λήθη για Επιζώντες από Καρκίνο

Απαγορεύεται στους πιστωτικούς φορείς να χρησιμοποιούν δεδομένα σχετικά με διάγνωση ογκολογικής ασθένειας για σκοπούς ασφαλιστικής σύμβασης συνδεδεμένης με πίστωση, εφόσον έχουν περάσει πέντε έτη από την ολοκλήρωση της θεραπείας. Αυτό διευκολύνει την ισότιμη πρόσβαση των καταναλωτών σε πιστωτικά προϊόντα.

9. Χρονοδιάγραμμα Εφαρμογής της Οδηγίας για την Καταναλωτική Πίστη

Η οδηγία για τις δανειακές συμβάσεις θα εφαρμοστεί πλήρως από τις 20 Νοεμβρίου 2026 και μετά.

10. Αυστηροποίηση του Πλαισίου για Παραπλανητικούς «Οικολογικούς» Ισχυρισμούς (Greenwashing)

Η οδηγία 2024/85 εισάγει σαφείς ορισμούς για «περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς» και «σήματα βιωσιμότητας», με στόχο την αντιμετώπιση παραπλανητικών πρακτικών (greenwashing). Απαγορεύονται οι παραπλανητικές περιβαλλοντικές δηλώσεις και βελτιώνεται η ενημέρωση για βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά προϊόντων όπως η ανθεκτικότητα και η επισκευασιμότητα. Ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι η στήριξη της κυκλικής οικονομίας. Η ημερομηνία εφαρμογής αυτής της οδηγίας είναι η 27η Σεπτεμβρίου 2026.

11. Ενίσχυση του «Δικαιώματος στην Επισκευή»

Η οδηγία 2024/1799 ενισχύει το δικαίωμα των καταναλωτών να επισκευάζουν προϊόντα αντί να τα αντικαθιστούν, μειώνοντας τα απορρίμματα. Θεσμοθετείται το «δικαίωμα στην επισκευή», με τον πωλητή να υποχρεούται να ενημερώνει τον καταναλωτή για την επιλογή επισκευής ή αντικατάστασης. Οι κατηγορίες προϊόντων περιλαμβάνουν οικιακές συσκευές, ηλεκτρονικές συσκευές (τηλεοράσεις, κινητά, υπολογιστές) και εξοπλισμό συγκόλλησης.

12. Δεν Υπάρχει Αναδρομική Ισχύς

Επισημαίνεται ξανά ότι το νομοσχέδιο δεν έχει αναδρομική ισχύ, δηλαδή δεν επηρεάζει δανειακές συμβάσεις που έχουν ήδη συναφθεί.