Συναγερμός για τις τιμές τροφίμων: Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή απειλεί με παγκόσμιο πληθωρισμό και πλήττει τις ευάλωτες χώρες

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στο διεθνές εμπόριο, με τις επιπτώσεις να αναμένεται να υπερβούν κατά πολύ τις αγορές ενέργειας, οδηγώντας σε ανησυχητικές αυξήσεις στις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων.

Η προσοχή εστιάζεται στα Στενά του Ορμούζ, μια ζωτικής σημασίας αρτηρία όχι μόνο για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και για λιπάσματα, τα οποία είναι απαραίτητα για την παγκόσμια γεωργία. Αναλυτές εκτιμούν ότι οι διαταραχές αυτές θα αυξήσουν το κόστος παραγωγής, θα μειώσουν τις αποδόσεις και, κατά συνέπεια, θα καταστήσουν τα τρόφιμα ακριβότερα.

«Η αύξηση του κόστους ενέργειας και των εισροών κινδυνεύει να αναζωπυρώσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό τροφίμων, σε μια στιγμή που οι τιμές λιανικής είχαν αρχίσει να σταθεροποιούνται σε ιστορικά χαμηλότερα επίπεδα σε πολλές χώρες», επισημαίνει το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας Πολιτικής Τροφίμων (IFPRI).

Ο Raj Patel, καθηγητής έρευνας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας, προειδοποιεί ότι οι διαταραχές στα λιπάσματα, που συνδέονται άμεσα με τη σύγκρουση, μπορούν να επιδεινώσουν τις παγκόσμιες πιέσεις στις τιμές των τροφίμων μέσω πολλαπλών οδών ταυτόχρονα. «Η απάντηση είναι απλή: οι επιπτώσεις είναι σημαντικές και θα γίνουν αισθητές πολύ γρηγορότερα από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι», δήλωσε ο Patel. «Τα Στενά του Ορμούζ είναι ένα κρίσιμο σημείο συμφόρησης για την προμήθεια λιπασμάτων. Το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, το Ομάν και το Ιράν, από κοινού, προμηθεύουν ένα σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας αγοράς ουρίας και φωσφορικών, με σχεδόν όλες τις μεταφορές να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.»

Χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές τροφίμων, καθώς και εκείνες που βασίζονται σε εισαγόμενα λιπάσματα, αναμένεται να δουν αύξηση του κόστους μέσα σε λίγες εβδομάδες, ιδιαίτερα κατά τις κρίσιμες περιόδους σποράς, σύμφωνα με παρατηρητές της αγοράς.

Οι χώρες του Κόλπου αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο

Η πρώτη περιοχή που είναι πιθανό να αισθανθεί τις επιπτώσεις είναι οι χώρες που γειτνιάζουν με τη ζώνη της σύγκρουσης. Οικονομίες του Περσικού Κόλπου, όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και η Σαουδική Αραβία, βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές τροφίμων που μεταφέρονται μέσω των Στενών του Ορμούζ. Εάν η ναυτιλία παραμείνει περιορισμένη, οι προμήθειες θα πρέπει να ανακατευθυνθούν μέσω εναλλακτικών, ακριβότερων διαδρομών ή να μεταφερθούν χερσαία, κάτι που συνεπάγεται πολύ υψηλότερο κόστος, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές. «Όσον αφορά τις βραχυπρόθεσμες ελλείψεις, όλες οι χώρες γύρω από τον Περσικό Κόλπο, δυτικά του Ορμούζ, θα δυσκολευτούν να λάβουν εισαγωγές τροφίμων.»

Υποσαχάρια Αφρική: η πιο ευάλωτη περιοχή

Πέρα από την περιοχή του Κόλπου, οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι εντοπίζονται σε τμήματα της Υποσαχάριας Αφρικής, όπου οι αγρότες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα λιπάσματα και τα νοικοκυριά δαπανούν ένα σημαντικό μέρος του εισοδήματός τους για την αγορά τροφίμων.

«Η Υποσαχάρια Αφρική είναι η πιο ευάλωτη περιοχή», δηλώνει ο Patel. Σύμφωνα με δεδομένα από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν, πάνω από το 90% των λιπασμάτων που καταναλώνονται στην Υποσαχάρια Αφρική εισάγονται, κυρίως από χώρες εκτός της ηπείρου. Καλλιέργειες με υψηλές ανάγκες σε άζωτο, όπως το καλαμπόκι — ένα βασικό τρόφιμο στην περιοχή — είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες σε ελλείψεις λιπασμάτων, αυξάνοντας τον κίνδυνο χαμηλότερων συγκομιδών και υψηλότερων τιμών τροφίμων.

«Οι φτωχότερες και πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές είναι πιθανό να υποφέρουν περισσότερο», αναφέρει ο Mera της Rabobank, αναφερόμενος σε τμήματα της Υποσαχάριας Αφρικής.

Ανησυχίες στην Ασία

Η Νότια και Νοτιοανατολική Ασία θα μπορούσαν επίσης να αντιμετωπίσουν αυξανόμενες πιέσεις κόστους. Μεγάλες αγροτικές οικονομίες, όπως η Ινδία, το Μπανγκλαντές, η Ταϊλάνδη και η Ινδονησία, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα λιπάσματα από τον Κόλπο. Μια παρατεταμένη διαταραχή θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά το κόστος για τους αγρότες σε κρίσιμες περιόδους σποράς.