«Ψυχάρης: Το Ταξίδι μου» – Ένα Συναρπαστικό Θεατρικό Οδοιπορικό για τη Γλώσσα, την Πατρίδα και τον Έρωτα από τον Γιώργο Πετρούνια

«ΨΥΧΑΡΗΣ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΟΥ»

Κείμενο: Γιάννης Ψυχάρης
Θεατρική διασκευή – Σκηνοθεσία: Γιώργος Πετρούνιας

Μετά τη συγκινητική επιτυχία της παράστασης «Η Κληρονομιά», ο διακεκριμένος σκηνοθέτης Γιώργος Πετρούνιας και η ομάδα του παρουσιάζουν φέτος μια νέα, συναρπαστική θεατρική δημιουργία: τη μεταφορά στη σκηνή του εμβληματικού έργου του Γιάννη Ψυχάρη, «Το Ταξίδι μου».

«Γλώσσα και πατρίδα είναι το ίδιο. Να πολεμά κανείς για την πατρίδα του ή για την εθνική τη γλώσσα, ένας είναι ο αγώνας. Πάντα αμύνεται περί πάτρης… Όποιος δεν ξέρει λεφτεριά, ισότητα κι αδερφοσύνη, — όποιος γυναίκες δεν ψηφά και λέει τους άντρες σκυλιά — ας ξολοθρεφτεί η βασιλεία του κι ας αφανιστεί τ’ όνομά του!»

Γιάννης Ψυχάρης, 1888

Λίγα λόγια για το έργο

Ο Γιάννης Ψυχάρης, γεννημένος το 1854 και καθηγητής γλωσσολογίας στο Παρίσι το 1888, με το έργο «Το Ταξίδι μου» προσέφερε το πρώτο πεζό λογοτέχνημα γραμμένο σε ομιλούμενη ελληνική. Συνδυάζοντας την επιστημονική του κατάρτιση με την ορμητική και ευρηματική λογοτεχνική του δεινότητα, ο Ψυχάρης, μέσα από αυτό το έργο, αντιστάθηκε σθεναρά στην επικράτηση της καθαρεύουσας στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανατροπή της.

«Το Ταξίδι μου» δεν είναι απλώς ένα έργο με σπουδαία ιστορική και κοινωνική αξία, που άφησε ανεξίτηλο σημάδι στη διαμόρφωση του νεοελληνικού πολιτισμού. Είναι ένα κείμενο ζωντανό, γεμάτο χρώματα, αρώματα, ανθρωπιά και αστείρευτη αγάπη για τη ζωή. Ο συγγραφέας μάς αφηγείται το ταξίδι του, ξεκινώντας από τη Γαλλία – τη δεύτερη πατρίδα του, όπου εμφορήθηκε από τις αξίες του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης, όπως η ελευθερία, η ισότητα και η αδελφοσύνη – έχοντας στο πλευρό του τη γυναίκα του, την οποία αγαπούσε παράφορα. Προορισμός τους η αλησμόνητη, πρώτη πατρίδα του, η Ελλάδα. Το ταξίδι τους τους οδήγησε στην Κωνσταντινούπολη, τόπο των παιδικών του χρόνων, στη Χίο, από όπου καταγόταν ο παππούς του, δημογέροντας του νησιού, και τέλος στην Αθήνα, την πρωτεύουσα της χώρας και το λίκνο του δυτικού πολιτισμού.

Σκηνοθετικό σημείωμα

Ο Ψυχάρης υπερασπίζεται με σθένος την καθομιλούμενη γλώσσα, αυτή που χρησιμοποιούσαν οι απλοί άνθρωποι γύρω του, η γλώσσα του Κολοκοτρώνη, του Μακρυγιάννη, του Καραϊσκάκη – η γλώσσα των χωρικών, των εργατών, των ψαράδων. Παρότι το «Ταξίδι μου» είναι ένα έργο με στέρεη ακαδημαϊκή τεκμηρίωση, δεν απευθύνεται μόνο σε ειδικούς, ούτε είναι κουραστικό. Αντιθέτως, διαπνέεται από έντονο χιούμορ, αυτοσαρκασμό και σάτιρα, ενώ παράλληλα αποπνέει μια ευαίσθητη αναζήτηση της ομορφιάς, την οποία ο Ψυχάρης ανακαλύπτει παντού, ερωτευμένος με τη σύζυγό του, τη ζωή, τη φύση, την τέχνη και την αληθινή ανθρώπινη σοφία.

Η ομάδα μας, σχεδόν εκατό χρόνια μετά τον θάνατο του Ψυχάρη, επιθυμεί να αποτίσει φόρο τιμής στον πρωτοπόρο δημιουργό της δημοτικής γλώσσας. Με μια θεατρική διασκευή του «Ταξιδιού μου», εμπνεόμαστε από την ορμή, τη χαρά της δημιουργίας και την αγάπη για την ομορφιά που κατείχαν τον συγγραφέα. Είναι αξιοσημείωτο ότι αυτή είναι η πρώτη φορά που το κείμενο αυτό παρουσιάζεται θεατρικά.

Σε αρμονία με τις προηγούμενες παραγωγές μας, ο λόγος, η κίνηση και η ζωντανή μουσική συνυφαίνονται, μεταφέροντας στη σκηνή την δυναμική και ζωντανή αφήγηση του Ψυχάρη. Η διασκευή της Άριας από τις Goldberg Variations του J.S. Bach, του Κουιντέτου σε Ντο Ματζόρε του L. Boccherini και της πρώτης Γκνοσιέν του E. Satie, σε συνεργασία Νίκου Εφεντάκη και Γιώργου Πετρούνια, εμπλουτίζεται με παραδοσιακά κομμάτια από Κωνσταντινούπολη, Μικρά Ασία, Χίο, καθώς και ένα πρωτότυπο τραγούδι του Γιώργου Πετρούνια.

Το «Ψυχάρης Το Ταξίδι μου» γεννήθηκε μέσα από τη συλλογικότητα, τη φροντίδα και την αγάπη για τη θεατρική διαδικασία. Η προετοιμασία των προβών μεταμόρφωσε το έργο σε υπόθεση όλων μας, επιτρέποντάς του να ανθίσει.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ «ΨΥΧΑΡΗΣ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΟΥ»

Κείμενο: Γιάννης Ψυχάρης
Διασκευή, σκηνοθεσία, μουσική επιμέλεια, φωτισμοί: Γιώργος Πετρούνιας
Επιμέλεια κοστουμιών και σκηνικών: Άννα Βαγενά και η ομάδα
Ηχογραφημένη συμμετοχή στην παράσταση: Γεράσιμος Σκιαδαρέσης
Παίζουν: Ηλέκτρα Τσακαλία, Γιώργος Βούντας, Γιώργος Πετρούνιας
Μουσική ζωντανά στη σκηνή:
Κιθάρες (ακουστική, ηλεκτρική): Νίκος Εφεντάκης
Κιθάρα: Σοφία Εφεντάκη
Γραφιστική επιμέλεια: Στέφανος Παπαθανασίου
Φωτογραφίες: Μαρία Χειλοπούλου, Άγγελος Παππάς
Παραγωγή: theaple . gr

Περιορισμένος αριθμός παραστάσεων
Κάθε Τετάρτη, στις 21:00
Θέατρο Μεταξουργείο – Ακαδήμου 14, Αθήνα.
Τιμές εισιτηρίων: 15 ευρώ, 10 ευρώ.
Προπώληση εισιτηρίων: https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/psycharis-to-taksidi-mou

Βιογραφικά των συντελεστών

Γιώργος Πετρούνιας
Έχει δημοσιεύσει γραπτά από το 1981 και σκηνοθετεί από το 1985, έτος κατά το οποίο ίδρυσε την ομάδα «Θέατρο Ανάμνηση Πλεκτό», παρουσιάζοντας τα πρώτα του έργα.
Σπούδασε χορό στην Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης, στη Σορβόννη (Παρίσι) και σε σχολές όπως του Alain Astié, Peter Goss, Raymond Franchetti (1982-1995, Ελλάδα & Γαλλία). Παράλληλα, σπούδασε υποκριτική και θεατρολογία στο Πανεπιστήμιο της Nanterre (Παρίσι, 1990-1997). Στο θέατρο, μαθήτευσε κοντά σε προσωπικότητες όπως η Ariane Mnouchkine, Pierre-Etienne Thielemans, Jean-Louis Besson, Robert Abirached.
Στην Ελλάδα, δάσκαλοί του υπήρξαν ο Κώστας Γεωργουσόπουλος, η Ζουζού Νικολούδη, η Μαρία Γαζή, ο Λεωνίδας Ερενίδης, ο Γιάννης Μέτσης, η Μπέκυ Μπερτουμή, η Γιάννα Φιλιπποπούλου, ο Χάρης Μανταφούνης, η Αναστασία Λύρα, η Σοφία Σπυράτου (Κρατική Σχολή Χορού), η Ηρώ Πάλλη (Ωδείο Αθηνών) κ.ά.
Από το 1986 έως το 2001 έζησε στο Παρίσι, όπου σκηνοθέτησε δέκα δικά του έργα σε θέατρα όπως το Maurice Ravel, Daniel Ferry, Regard du Cygne.
Επιπλέον, σκηνοθέτησε δεκατρείς θεατρικές παραστάσεις με έργα από το κλασικό και σύγχρονο ρεπερτόριο, όπως «Ευμενίδες» του Αισχύλου (1994), «Απογραφές» του Philippe Minyana (1995), «Το καθάρσιο του μπέμπη» του Georges Feydeau (1996), «Μικροαστικοί γάμοι» του Bertolt Brecht (1997).
Μετά την επιστροφή του στην Αθήνα, σκηνοθέτησε το έργο «Τσιγάρο στην ταράτσα» του Sergi Belbel (2002) και τα δικά του έργα «Πρόλογος ολονύκτιας ευχαριστίας προς τον άνθρωπο και τη δημιουργία» (2018) και «Α – Την αλήθεια που έμαθα ψιθυρίζω στο αυτί σου» (2019). Τη σεζόν 2024-25, ανέβασε στο Θέατρο Καλλιρρόης το έργο του «Η Κληρονομιά».
Από το 1992 έως το 2001 εργάστηκε ως δάσκαλος υποκριτικής στο Παρίσι και τη Nanterre. Η πρακτική του στο τάι τσι τσουάν από το 1993 έχει επηρεάσει βαθιά τις σκηνοθεσίες και τα κείμενά του.

Ηλέκτρα Τσακαλία
Ηθοποιός, με ενεργή παρουσία στο θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Είναι απόφοιτη της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου, πτυχιούχος Ψυχολογίας (University of Reading) και διαπιστευμένη διαμεσολαβήτρια.

Γιώργος Βούντας
Γεννημένος στη Λάρισα, ξεκίνησε σπουδές Βιολογίας, αλλά κέρδισε το θέατρο και η μουσική. Σπούδασε μουσικό θέατρο στα Associated Studios και ArtsEd School (Λονδίνο) και τραγούδι στο Εθνικό Ωδείο Αθηνών. Συμμετείχε σε παραστάσεις όπως Sister Act, Evita, West Side Story, Ο Μικρός Πρίγκηπας, Οικογένεια Άνταμς, Οι Απάχηδες των Αθηνών, Η Ιστορία του Στρατιώτη, Ο Τσάρλι και το Εργοστάσιο Σοκολάτας. Τηλεοπτικά, έχει εμφανιστεί στις σειρές Οι Πανθέοι (ΣΚΑΪ) και Το Δίχτυ (ΕΡΤ).

Νίκος Εφεντάκης
Πρωτοεμφανίστηκε επαγγελματικά το 1989. Έχει συνεργαστεί με σπουδαίους Έλληνες μουσικούς, όπως ο Δημήτρης Πουλικάκος (22 χρόνια συνεργασίας), ο Αντώνης Τουρκογιώργης, ο Γιώργος Δημητριάδης, ο Λάκης Παπαδόπουλος, ο Ζορζ Πιλαλί. Αποτελεί αναπόσπαστο μέλος της «Γιορτής για τον Παύλο Σιδηρόπουλο».

Σοφία Εφεντάκη
Σπούδασε χορό και ρυθμική στην Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης. Έχει χορογραφήσει και χορέψει σε παραστάσεις για παιδιά, σε συναυλίες, σε ομάδες σύγχρονου χορού, καθώς και σε διάφορα θέατρα και φεστιβάλ. Μελέτησε ακουστική κιθάρα και δίδαξε χορό και λαϊκή κιθάρα σε δήμους. Διδάσκει ρυθμική στη Μοντεσσοριανή Σχολή Αθηνών. Από το 2018 παίζει κιθάρα στις θεατρικές παραγωγές της ομάδας theaple.gr.