Σούπερ Μάρκετ: Το ΕΒΕΠ ζητά από την Αρχή Εποπτείας Διευκρινίσεις για τις Τιμές στα Καρτελάκια των Προϊόντων
Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς (ΕΒΕΠ) ζητεί από την Αρχή Εποπτείας της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή να διευκρινίσει εάν στα καρτελάκια των σούπερ μάρκετ για τα προϊόντα που συμμετέχουν στην «Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών» θα πρέπει να εμφανίζονται τρεις τιμές ή εναλλακτικά η προηγούμενη τιμή 30 ημερών, η νέα τελική τιμή και το ποσοστό μείωσης. Στόχος είναι η αποφυγή προστίμων για τις επιχειρήσεις και η αποφυγή σύγχυσης των καταναλωτών, διασφαλίζοντας παράλληλα μία σαφή τιμή αναφοράς και μία τιμή πώλησης.
Τα παραπάνω επισημαίνονται σε ανάλυση του ΕΒΕΠ, η οποία εστιάζει στο σύνθετο νομικό πλαίσιο που διέπει την αναγραφή των τιμών στην Ελλάδα.
Ανάλυση του ΕΒΕΠ για το Νομικό Πλαίσιο Τιμών
Το ΕΒΕΠ, κατόπιν ενημέρωσης από το υπουργείο Ανάπτυξης, τονίζει ότι η τιμολόγηση στη λιανική στην Ελλάδα δεν ρυθμίζεται από έναν μόνο νόμο, αλλά από έναν βασικό κορμό δύο κύριων νόμων, ο οποίος συμπληρώνεται από υπουργικές αποφάσεις και ειδικότερες διατάξεις. Οι ΔΙΕΠΠΥ (Διακίνησης και Εμπορίας Προϊόντων και Παροχής Υπηρεσιών) αποτελούν το σύνολο των νομικών κανόνων που ρυθμίζουν την αγορά. Επομένως, υπάρχουν δύο βασικοί νόμοι και τρεις κρίσιμοι συμπληρωματικοί κανονισμοί. Η αναφορά σε πέντε νόμους δεν θα ήταν νομικά ακριβής, καθώς οι ΔΙΕΠΠΥ και ο Κώδικας Δεοντολογίας είναι υπουργικές αποφάσεις.
Το κεντρικό σημείο είναι η διάκριση μεταξύ της καθοριζόμενης τιμής πώλησης και της υποχρέωσης σωστής αναγραφής και παρουσίασης της τιμής. Ενώ η επιχείρηση καθορίζει ελεύθερα την εμπορική της τιμή, ο τρόπος παρουσίασής της στον καταναλωτή υπόκειται σε συγκεκριμένους κανόνες. Οι ΔΙΕΠΠΥ απαιτούν, μεταξύ άλλων, την αναγραφή τελικών τιμών με ΦΠΑ και προβλέπουν κανόνες ενημέρωσης του καταναλωτή.
Αυστηρότερο Καθεστώς στις Μειώσεις Τιμών
Το καθεστώς γίνεται ακόμη αυστηρότερο όταν ανακοινώνεται μείωση τιμής. Από το 2024, το θέμα ρυθμίζεται στον Ν. 5111, σύμφωνα με τα άρθρα 9ι και 9ια του Ν. 2251/1994, ενώ ο Κώδικας Δεοντολογίας του 2025 εξειδικεύει την εφαρμογή. Βασικός κανόνας είναι η αναφορά στην προηγούμενη τιμή, με τον γνωστό κανόνα των 30 ημερών. Αυτό εγείρει ένα σημαντικό ζήτημα σχετικά με την παρουσίαση τιμών στα σούπερ μάρκετ και τους 1.740 κωδικούς προϊόντων.
Το Ερώτημα των Τριών Τιμών στα Καρτελάκια
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν ένα σούπερ μάρκετ μπορεί νόμιμα να εμφανίζει στο ίδιο καρτελάκι του ραφιού τρεις διαφορετικές τιμές. Για παράδειγμα: Αρχική τιμή 3,50 ευρώ, Τιμή προσφοράς 3,20 ευρώ και Τιμή «Πρωτοβουλίας Μείωσης Τιμών» 2,99 ευρώ. Η απάντηση δεν είναι αυτονόητη και απαιτείται εξέταση: ποια από αυτές αποτελεί την προηγούμενη τιμή κατά το άρθρο 9ι, ποια είναι η πραγματική τρέχουσα τιμή πώλησης, εάν η τρίτη τιμή συνιστά ανακοίνωση μείωσης και, κυρίως, εάν η συνολική παρουσίαση μπορεί να δημιουργήσει λανθασμένη εντύπωση στον μέσο καταναλωτή.
Το υπουργείο διευκρινίζει ότι ως ανακοίνωση μείωσης θεωρούνται διάφορες μορφές παρουσίασης, όπως ποσοστά, διαγραμμένες τιμές, προσφορές, εκπτώσεις, ακόμη και εκπτωτικά stickers. Αυτό συνδέεται άμεσα με το ερώτημα για τις τρεις τιμές στο ράφι. Για τον λόγο αυτό, είναι χρήσιμο η Αρχή Εποπτείας να εξετάσει το νομικό πλαίσιο, διευκρινίζοντας τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται στην αναγραφή τιμών στα σούπερ μάρκετ, συμπεριλαμβανομένων της κανονικής τιμής, της έκπτωσης, της προσφοράς, της 30ήμερης τιμής και των 1.740 κωδικών, με το συγκεκριμένο παράδειγμα των τριών τιμών στο ίδιο καρτελάκι. Οι ΔΙΕΠΠΥ ρυθμίζουν την ενημέρωση του καταναλωτή και τις ενδείξεις τιμών, ενώ ο ισχύων Κώδικας Δεοντολογίας θεσπίστηκε με την ΥΑ 19138/2025 (ΦΕΚ Β΄ 1140/12.3.2025).
Παράδειγμα και ο Κανόνας των 30 Ημερών
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι: 3,80 ευρώ ως αρχική τιμή, 3,40 ευρώ ως προηγούμενη προσφορά και 2,99 ευρώ νέα τιμή «Πρωτοβουλίας Μείωσης Τιμών». Σε αυτή την περίπτωση, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι και οι τρεις αποτελούν αυτομάτως νόμιμες «τιμές αναφοράς». Εφόσον τα 2,99 ευρώ παρουσιάζονται ως νέα μείωση τιμής, η κρίσιμη προηγούμενη τιμή προσδιορίζεται κατά κανόνα ως η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε η επιχείρηση κατά τις 30 ημέρες πριν από τη μείωση. Επομένως, εάν το προϊόν είχε πράγματι πωληθεί στα 3,40 ευρώ εντός των προηγούμενων 30 ημερών, δεν μπορεί να χρησιμοποιείται το 3,80 ευρώ ως βάση για να εμφανίζεται μεγαλύτερη έκπτωση. Η βάση της ανακοίνωσης της νέας μείωσης πρέπει να εξεταστεί σε σχέση με τα 3,40 ευρώ. Αριθμητικά, από 3,40 ευρώ σε 2,99 ευρώ είναι πραγματική ανακοινώσιμη μείωση περίπου 12,1%, εφόσον τα 3,40 ευρώ είναι η νόμιμη προηγούμενη τιμή, και όχι η πτώση από 3,80 ευρώ σε 2,99 ευρώ με ποσοστό 21,3%.
Αυτός είναι ο ουσιαστικός λόγος ύπαρξης του κανόνα των 30 ημερών: να αποτρέπεται η δημιουργία τεχνητά υψηλής τιμής αναφοράς, ώστε η έκπτωση να φαίνεται μεγαλύτερη. Επιπλέον, η συμμόρφωση με τον κανόνα των 30 ημερών αρκεί από μόνη της για τη συνολική παρουσίαση, ώστε η αναγραφή τελικής τιμής να μην αποτελεί αθέμιτη εμπορική πρακτική. Ωστόσο, για τους 1.740 κωδικούς, χρειάζεται μια σημαντική διάκριση. Η συμμετοχή ενός προϊόντος σε μια κυβερνητική ή εθελοντική πρωτοβουλία μείωσης τιμών δεν δημιουργεί από μόνη της μια τρίτη, ξεχωριστή νομική κατηγορία τιμής. Οι κανόνες για τις ανακοινώσεις μειώσεων δεν καθορίζουν σε ποια τιμή πρέπει να πωληθεί το προϊόν. Η επιχείρηση μπορεί καταρχήν να επιλέξει την τιμή πώλησης. Οι περιορισμοί ενεργοποιούνται στον τρόπο με τον οποίο ανακοινώνει τη μείωση στον καταναλωτή, κάτι που διευκρινίζει ρητά η γενική γραμματεία Εμπορίου.
Θεσμικό Ζήτημα για την «Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών»
Ο επίσημος Κώδικας Δεοντολογίας του υπουργείου Ανάπτυξης για ανακοινώσεις μείωσης τιμής από το 2025 έχει ως αντικείμενο τον ορθό τρόπο επικοινωνίας των ανακοινώσεων μείωσης τιμής σε εκπτώσεις, προσφορές και προωθητικές ενέργειες. Εδώ τίθεται το θεσμικό ζήτημα, εάν δηλαδή η ειδική σήμανση των 1.740 κωδικών και η παράλληλη εμφάνιση κανονικής, προηγούμενης και μειωμένης τιμής είναι απολύτως συμβατές με το άρθρο 9 και τον Κώδικα Δεοντολογίας.
Ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ, Βασίλης Κορκίδης, υπογραμμίζει ότι ειδικά για τους 1.740 κωδικούς της πρωτοβουλίας, το υπουργείο Ανάπτυξης ενδιαφέρεται εάν ο καταναλωτής μπορεί αμέσως να καταλάβει ποια είναι η τιμή που θα πληρώσει, ποια είναι η προηγούμενη τιμή και από ποια βάση προκύπτει η μείωση. Το ΕΒΕΠ ζητά, λοιπόν, από την Αρχή Εποπτείας της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή να αποφανθεί εάν, για τα προϊόντα που συμμετέχουν στην «Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών», στα καρτελάκια των σούπερ μάρκετ θα εμφανίζονται η προηγούμενη τιμή 30 ημερών, η νέα τελική τιμή και το ποσοστό μείωσης, αντί για «τρεις τιμές». Αυτό θα αποτρέψει πρόστιμα για τις επιχειρήσεις και θα αποτρέψει τη σύγχυση των καταναλωτών, διασφαλίζοντας μία τιμή αναφοράς και μία τιμή πώλησης.
