Τεχνητή Νοημοσύνη στη Μουσική: Ο Κίνδυνος της Υποκατάστασης της Ανθρώπινης Δημιουργίας και η Ανάγκη για Πνευματική Προστασία

Η ραγδαία ανάπτυξη της παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) μεταμορφώνει ριζικά τον τρόπο παραγωγής και διάθεσης πολιτιστικού περιεχομένου, φέρνοντας στο προσκήνιο κρίσιμα ζητήματα πνευματικών δικαιωμάτων, διαφάνειας και θεσμικής προστασίας της ανθρώπινης δημιουργίας. Σε αυτό το διαρκώς εξελισσόμενο τοπίο, η συζήτηση γύρω από τα όρια χρήσης και τους κανόνες εφαρμογής της AI αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τα μέσα ενημέρωσης και τους δημιουργούς.

Στο πλαίσιο του ετήσιου συνεδρίου «All Things Radio 2026», που διοργάνωσε η Ένωση Ιδιοκτητών Ιδιωτικών Ραδιοφωνικών Σταθμών Αττικής (Ε.Ι.Ι.Ρ.Α.), η κα Ηλιάννα Αντωνίου, Διευθύντρια Επικοινωνίας και Διεθνών Σχέσεων της AUTODIA – Αυτοδιαχείριση, παρουσίασε τις θέσεις των πνευματικών δημιουργών σχετικά με τη συμβίωση μουσικού περιεχομένου και Τεχνητής Νοημοσύνης, τοποθετώντας τα πνευματικά δικαιώματα στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.

Η κα Αντωνίου τόνισε πως η δημιουργική κοινότητα αντιμετωπίζει μια πρωτόγνωρη πρόκληση: ανθρώπινα έργα χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση συστημάτων παραγωγικής AI, χωρίς την απαιτούμενη συναίνεση των δημιουργών και χωρίς την προβλεπόμενη αμοιβή. Αυτές οι πρακτικές, όπως επισήμανε, συνιστούν ουσιαστικά κλοπή και αθέμιτο ανταγωνισμό, οδηγώντας σε έναν επικίνδυνο «κανιβαλισμό» της ίδιας της δημιουργικής εργασίας.

Η μαζική παραγωγή καλλιτεχνικών προϊόντων μέσω συστημάτων AI, τα οποία συχνά αποτελούν πιστές απομιμήσεις υφιστάμενων ανθρώπινων έργων, εισέρχεται στην ίδια αγορά από την οποία εξαρτώνται οι φυσικοί δημιουργοί για την επιβίωσή τους. Ως αποτέλεσμα, παρατηρείται σταδιακή υποκατάσταση της ανθρώπινης δημιουργικότητας, με σοβαρές επιπτώσεις στα έσοδα και στο επαγγελματικό μέλλον συνθετών, τραγουδοποιών και άλλων δημιουργών. Εκτιμάται ότι οι απώλειες εσόδων για τους δημιουργούς ενδέχεται να κυμανθούν μεταξύ 40% και 60%, ιδιαίτερα σε τομείς όπως το streaming και οι οπτικοακουστικές παραγωγές.

Η κυρία Αντωνίου υπενθύμισε ότι, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, μόνο ο άνθρωπος αναγνωρίζεται ως πνευματικός δημιουργός ενός έργου, γεγονός που γεννά και τα αντίστοιχα πνευματικά δικαιώματα. Παρόλα αυτά, στην πράξη, η διάκριση μεταξύ μουσικών έργων που δημιουργήθηκαν από ανθρώπους και αυτών που παρήχθησαν από AI καθίσταται ολοένα και πιο δυσχερής, καθώς το περιεχόμενο που παράγεται από AI συχνά δεν επισημαίνεται επαρκώς. Η διαφάνεια αναδεικνύεται, επομένως, σε κρίσιμο αίτημα τόσο για τους δημιουργούς όσο και για το κοινό.