Σοβαροί Κίνδυνοι για την Πυρηνική Ασφάλεια το 2026

Το νομικό πλαίσιο που διέπει τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων αντιμετωπίζει μεγάλες προκλήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σοβαρές διενέξεις μέχρι το 2026, ενισχύοντας τις πιθανότητες μιας ασταθούς πυρηνικής κρίσης σε μια περίοδο γεμάτη μεταβολές.

Δύο σημαντικά γεγονότα σηματοδοτούν την αρχή αυτού του έτους: η λήξη της συμφωνίας New Start μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας στις 5 Φεβρουαρίου και η διεθνής διάσκεψη επανεξέτασης της Συνθήκης Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων (NPT) τον Απρίλιο στη Νέα Υόρκη.

Η συγκεκριμένη διάσκεψη πραγματοποιείται κάθε τέσσερα έως πέντε χρόνια, με στόχο τη διατήρηση της NPT. Ωστόσο, στις τελευταίες δύο συνεδριάσεις οι εκπρόσωποι των 191 κρατών-μελών απέτυχαν να καταλήξουν σε κοινά αποδεκτό κείμενο. Οι ειδικοί εκφράζουν ανησυχία ότι κάτι παρόμοιο μπορεί να συμβεί και το 2026.

Η Alexandra Bell, πρόεδρος του Bulletin of the Atomic Scientists, υπογράμμισε ότι η φετινή διάσκεψη θα είναι «δύσκολη» και οι προοπτικές για τη δομή ελέγχου των πυρηνικών είναι δυσοίωνες.Παράλληλα, ο Ρώσος αναλυτής Αντον Χλοπκόφ ανέφερε ότι το σύστημα βρίσκεται σχεδόν σε κατάσταση αποδόμησης και τόνισε την ανάγκη προστασίας όσων μηχανισμών ελέγχου παραμένουν ενεργοί.

Το πεδίο των πυρηνικών σχέσεων επηρεάστηκε από επιθέσεις των ΗΠΑ προς εγκαταστάσεις στο Ιράν κατά τη διάρκεια του 2025, καθώς επίσης από δοκιμαστικές εκτοξεύσεις κινδύνων από τους Ρώσους καθώς και δηλώσεις του πρώην προεδρικού υποψήφιου Ντόναλτ Τραμπ σχετικά με πιθανές επαναληπτικές δοκιμές όπλων.

Η παραδοσιακή συνεργασία μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσκας έχει αρχίσει να εξασθενεί λόγω της αυξανόμενης επιρροής της Κίνας αλλά και λόγω βελτίωσης τεχνολογιών. Αυτό οδηγεί στην μετατροπή της κλασσικής έννοιας αποτροπής σε ένα πολυδιάστατο ζήτημα.

Η ενίσχυση της συνεργασίας Κίνας–Ρωσίας καθιστά πιο περίπλοκες τις στρατηγικές αποτροπή στην Ευρώπη καθώς και στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού. Με την εκπνοή της συμφωνίας New Start —που περιορίζει τα πυρηνικά οπλικά συστήματα— ο μηχανισμός ελέγχου πιθανώς δεν θα λειτουργήσει πλέον αποτελεσματικά.

Eνώ δεν προβλέπονται άμεσες καταστρεπτικές συνέπειες μετά την λήξη της New Start, οι μειώσεις στους μηχανισμούς ελέγχου ενδέχεται να αυξάνουν μακροχρόνια τον κίνδυνο μιας πυρηνικής κρίσης στο μέλλον. Η Emmanuelle Maitre από τη Fondation pour la recherche stratégique προειδοποιεί ότι όσο λιγότερο αποτελεσματική είναι η NPT τόσο περισσότερο περιορίζονται οι δυνατότητες συλλογικής διαχείρισης κρίσεων.

Οι εξελίξεις γύρω από τη φετινή Revcon αλλά και αυτή που σχετίζεται με τη New Start αναμένεται να καθορίσουν την κατεύθυνση για την διεθνή ασφάλεια στον τομέα των πυραύλων τα επόμενα χρόνια μέσα σ’ ένα ολοένα πιο πολυσύνθετο περιβάλλον τεχνολογίας و πολλαπλών δυνάμεων.