Η Εξάρθρωση της «17 Νοέμβρη»: Πώς ο «Κύριος Χ» και η Διεθνής Συνεργασία Οδήγησαν στον Εντοπισμό του Γιωτόπουλου ως Αρχηγού

Στο τέταρτο επεισόδιο του ντοκιμαντέρ του Αλέξη Παπαχελά για την ιστορική τρομοκρατική οργάνωση «17 Νοέμβρη», η οποία σημάδεψε την περίοδο της Μεταπολίτευσης έως την έκρηξη στον Πειραιά τον Ιούνιο του 2002, δύο γεγονότα αναδείχθηκαν ως κλειδιά για την εξάρθρωσή της: η δολοφονία του Βρετανού ταξιάρχου Στίβεν Σόντερς και η εμφάνιση του μυστηριώδους «κυρίου Χ», γνωστού και ως «Κίτσου».

Ο «Κύριος Χ», ένα ιστορικό στέλεχος της εγχώριας τρομοκρατίας, προσέγγισε τον τότε υπουργό Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη. Μέσω του Χρυσοχοΐδη, άρχισε να παρέχει κρίσιμες πληροφορίες για τον τρόπο δράσης και οργάνωσης της «17Ν». Αν και δεν αποκάλυψε ποτέ συγκεκριμένα ονόματα, γνώριζε πολλά για τη λειτουργία του δικτύου, νιώθοντας όμως ότι είχε φτάσει σε αδιέξοδο.

Παράλληλα, η αποκάλυψη στο ντοκιμαντέρ έδειξε ότι το όνομα του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου «ψιθυριζόταν» στις υπηρεσίες ασφαλείας πολύ νωρίτερα από την τελική εξάρθρωση της οργάνωσης. Η ταυτοποίηση του ως αρχηγού κατέστη δυνατή μέσω του συνδυασμού πολλών στοιχείων, που προέκυψαν από προσεκτική ανάλυση των προκηρύξεων. Ο συντάκτης τους διέθετε υψηλή μόρφωση, γαλλική παιδεία και αντιστασιακή δράση.

Ο Φώτης Νασιάκος, περιγράφοντας μια συνάντηση στο υπουργείο λίγο πριν τα Χριστούγεννα του 2001, παρουσία του κ. Χρυσοχοΐδη και ενός στελέχους των βρετανικών υπηρεσιών, αποκάλυψε ένα «παιχνίδι» που έπαιξαν: προκάλεσε τον Βρετανό συνάδελφό του να γράψουν σε χαρτί το όνομα του αρχηγού της 17 Νοέμβρη. Και οι δύο έγραψαν το ίδιο όνομα: Αλέξανδρος Γιωτόπουλος (ο Βρετανός έγραψε αρχικά «ο αρχηγός της ΛΕΑ», μια οργάνωση της χούντας, αναφερόμενος στον ίδιο). Εκείνη την περίοδο, οι γαλλικές Αρχές είχαν εντοπίσει και φωτογραφία του Γιωτόπουλου. Οι ελληνικές υπηρεσίες πληροφοριών έμαθαν ότι είχε εκπαιδευτεί στην Κούβα.

Ο πρέσβης Αποστολίδης ταξίδεψε στην Αβάνα, ενώ το στέλεχος της Αντιτρομοκρατικής, Φώτης Παπαγεωργίου, ανέλαβε να εντοπίσει την αδελφή του Γιωτόπουλου στην Αθήνα. Παρά τις προσπάθειες, κανείς από την οικογένεια δεν μίλησε. «Φτάσαμε να παρακολουθούμε και όλα τα περίπτερα που πουλούσαν γαλλικές εφημερίδες. Αλλά και πάλι, δεν πήγαινε εκεί, πήγαινε στον Ελευθερουδάκη…», δήλωσε ο Παπαγεωργίου.

Εν τω μεταξύ, το όνομα του Βασίλη Τζωρτζάτου ήρθε στην επιφάνεια μετά από έρευνα στα αρχεία των Αμερικανών. Ο Τζωρτζάτος είχε προσαχθεί στην Αντιτρομοκρατική για απόπειρα κατά Αμερικανού, αλλά αφέθηκε ελεύθερος από την ΕΛΑΣ, προκαλώντας αντιδράσεις για «σκεωρίες».

Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, αν και αναφέρθηκε στον «Κύριο Χ» στο βιβλίο του, δεν αποκάλυψε την ταυτότητά του ούτε στο ντοκιμαντέρ. Οι συζητήσεις του με τον Χρυσοχοΐδη και τον μετέπειτα αρχηγό της ΕΛΑΣ, Φώτη Νασιάκο (ο οποίος τον αποκαλούσε «Κίτσο»), ήταν άπειρες.

Μια κρίσιμη στιγμή ήταν όταν ένας Αμερικανός πράκτορας, επικοινωνώντας με παλιούς συντρόφους του Γιωτόπουλου στη Γαλλία, εντόπισε τον Βίκτωρα Αναγνωστόπουλο. Ο Αναγνωστόπουλος παρείχε στοιχεία για τον πατέρα του, ιστορικό στέλεχος της «ανορθόδοξης» Αριστεράς, οδηγώντας στην ταυτοποίηση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου ως αρχηγού της 17Ν.

Η δολοφονία Σόντερς έφερε τους Βρετανούς στο παιχνίδι της εξάρθρωσης της τρομοκρατίας. Η συμβολή τους στην εξασφάλιση πληροφοριών και στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης ήταν καθοριστική. Όπως τόνισε το πρώην στέλεχος της Αντιτρομοκρατικής στη Βρετανία, Ντάνκαν Τζάρεντ, «οι κοινωνίες νικούν την τρομοκρατία, είπαμε στην κοινωνία ότι χρειαζόμασταν βοήθεια». Οι Βρετανοί επισήμαναν τα λάθη των ελληνικών διωκτικών Αρχών, όπως η καθυστερημένη διαπίστωση ότι η οπή στο αυτοκίνητο της δολοφονίας Σόντερς προήλθε από πολεμικό τυφέκιο, καθώς οι δράστες πίστευαν ότι το αυτοκίνητο ήταν θωρακισμένο.

Οι Βρετανοί κινητοποίησαν την κοινή γνώμη, μοιράζοντας φυλλάδια στην Κηφισίας και ζητώντας λεπτομέρειες από οδηγούς, ενώ ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος τέλεσε λειτουργία για τα θύματα της τρομοκρατίας. Για πρώτη φορά, οι συγγενείς των θυμάτων συγκρότησαν την πρωτοβουλία «Ως Εδώ».

Ο Χρυσοχοΐδης ζήτησε την αποτύπωση όλων των γνώσεων σε μια έκθεση – την περίφημη έκθεση Νασιάκου, τμήμα της οποίας δημοσιοποιήθηκε για να αυξηθεί η πίεση στους τρομοκράτες.

Η τελική «απόβαση στη Νορμανδία της τρομοκρατίας» έγινε στις 29 Ιουνίου 2002, με την έκρηξη στον Πειραιά, αποτέλεσμα της συστηματικής συνεργασίας του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, του Φώτη Νασιάκου, του εισαγγελέα Ιωάννη Διώτη και του τότε διοικητή της Αντιτρομοκρατικής Στέλιου Σύρρου.