Ένας Αιώνας “Δικέφαλος του Βορρά”: Η Ιστορία 100 Χρόνων του ΠΑΟΚ, από τη Γέννηση και το Πρώτο Γήπεδο μέχρι τους Σημερινούς Θριάμβους (Βίντεο)

Είναι μια ξεχωριστή ημέρα για τον ΠΑΟΚ, καθώς ο σύλλογος συμπληρώνει έναν αιώνα ζωής. Ο Πανθεσσαλονίκειος Αθλητικός Όμιλος Κωνσταντινουπολιτών γιορτάζει τα γενέθλιά του, και μια ματιά στην λαμπρή του πορεία, από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα, από το πρώτο γήπεδο έως την Τούμπα, αποκαλύπτει γιατί ο ΠΑΟΚ αποτελεί ένα κομβικό κεφάλαιο στην ιστορία του ελληνικού αθλητισμού. Είναι ένα παραμύθι που ξεκίνησε από μια παρέα προσφύγων της Κωνσταντινούπολης, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη, και συνεχίζει να γράφεται με χρυσά γράμματα, με τους φίλους του ΠΑΟΚ ανά τον κόσμο να ψάλλουν με περηφάνια: “σαν του ΠΑΟΚ την ομάδα / δεν υπάρχει στην Ελλάδα / ομαδάρα δοξασμένη / και με δάφνες στολισμένη…”

Διαβάστε: ΠΑΟΚ: Ανακοίνωσε το λαμπρό πρόγραμμα των εορτασμών για τα 100 χρόνια ιστορίας του – Επίκεντρο η Πλατεία Αριστοτέλους

Η άνοιξη του 1926 βρήκε την Ελλάδα σε μια περίοδο πολιτικής αστάθειας. Ο Θόδωρος Πάγκαλος είχε επικεντρώσει όλες τις εξουσίες, ενώ η χώρα αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα και προκλήσεις, με την αγροτική μεταρρύθμιση να βρίσκεται σε εξέλιξη. Τέσσερα χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η Ελλάδα βρισκόταν στη διαδικασία της αποκατάστασης και της οργάνωσης της ζωής για πάνω από 1,4 εκατομμύρια πρόσφυγες.

Στη Θεσσαλονίκη, η έλευση προσφύγων από την Κωνσταντινούπολη, ιδίως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών που ακολούθησε τη Συνθήκη της Λωζάνης, σηματοδοτήθηκε ως κομβικό σημείο της ιστορίας της πόλης. Παρόλο που το κύμα αφίξεων κορυφώθηκε το 1922-1923, πολλοί πρόσφυγες βρήκαν νέα πατρίδα τα επόμενα χρόνια, διαμορφώνοντας τη νέα ταυτότητα της Θεσσαλονίκης με ένα έντονο άρωμα Πόλης.

Από το 1923, στην πόλη λειτουργούσε η Ένωσις Κωνσταντινουπολιτών, ένας κοινωνικοπολιτικός σύλλογος που αποσκοπούσε στην οργάνωση της ζωής των προσφύγων και την ενσωμάτωσή τους στην τοπική κοινωνία. Αυτοί οι πρόσφυγες έφεραν μαζί τους την πλούσια αθλητική κουλτούρα της Κωνσταντινούπολης. Η Ένωσις Κωνσταντινουπολιτών αποτέλεσε την πολιτιστική και κοινωνική βάση για τη δημιουργία αθλητικών σωματείων, όπως η ΑΕΚ Θεσσαλονίκης και ο ΠΑΟΚ, ο Πανθεσσαλονίκειος Αθλητικός Όμιλος Κωνσταντινουπολιτών.

Ο ΠΑΟΚ γεννήθηκε από Κωνσταντινουπολίτες που οραματίζονταν τη συνέχεια του Ερμή Κωνσταντινούπολης, ενός σωματείου με αθλητική, πολιτιστική, επιμορφωτική και κοινωνική δράση, που ιδρύθηκε το 1875 στο Πέρα από Έλληνες της Πόλης (επίσημα ορίζεται από το 1877 και πέρασε σε αδράνεια μετά το 1923).

Στις 10 Απριλίου, τα μέλη του πρώτου Διοικητικού Συμβουλίου του ΠΑΟΚ υπέγραψαν την αίτηση αναγνώρισης του συλλόγου στο Πρωτοδικείο. Δέκα ημέρες αργότερα, στις 20 Απριλίου 1926, το Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, με την απόφαση αριθμό 822, αναγνώρισε επίσημα τον ΠΑΟΚ. Αυτή η ημερομηνία θεωρείται πλέον η ληξιαρχική πράξη γέννησης του συλλόγου. Τα χρώματα της ομάδας, το πένθιμο μαύρο ως φόρος τιμής στον μικρασιατικό ελληνισμό και το λευκό που συμβόλιζε την αισιοδοξία για το μέλλον, επελέγησαν με ιδιαίτερη σημασία.

Το πρώτο έμβλημα του ΠΑΟΚ ήταν το “Τετράφυλλον εν συμπλέγματι μετά Πετάλου“. Τα φύλλα ήταν πράσινα και πάνω από το καθένα ήταν χαραγμένα τα αρχικά του συλλόγου. Την ιδέα είχε ο αείμνηστος Κώστας Κοεμτζόπουλος, εμπνευσμένος από ένα πακέτο τσιγάρων της μάρκας “Λήθη” που κάπνιζε.

Το πρώτο διοικητικό συμβούλιο του ΠΑΟΚ αποτελούνταν από τους: Πρόεδρος: Τριαντάφυλλος Τριανταφυλλίδης, Α’ αντιπρόεδρος: Παντελής Καλπακτσόγλου, Γενικός γραμματέας: Κωνσταντίνος Κρητικός, Ειδικός γραμματέας: Μενέλαος Τσούλκας, Ταμίας: Ιωακείμ Ιωακειμόπουλος, Έφορος ποδοσφαίρου: Αλέξανδρος Αγγελόπουλος, Έφορος αθλητών: Αριστόδημος Δημητριάδης, Σύμβουλοι: Παναγιώτης Μαλέσκας, Κωνσταντίνος Κοεμτζόπουλος και Μιχάλης Θεοδοσιάδης.

Το πρώτο γήπεδο του ΠΑΟΚ ήταν το “γήπεδο Συντριβανίου“, στην περιοχή της πανεπιστημιούπολης, πίσω από το παλιό κτήριο της Φιλοσοφικής σχολής. Ο θεμέλιος λίθος τέθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 1929, δύο ημέρες πριν από τις δημοτικές εκλογές. Το γήπεδο ολοκληρώθηκε το 1932, και τα εγκαίνια έγιναν στις 5 Ιουνίου 1932, με το πρώτο παιχνίδι να είναι εναντίον του Ηρακλή για το πρωτάθλημα Θεσσαλονίκης. Ο ΠΑΟΚ επικράτησε με 3-2, και παρόλο που ο Ηρακλής κατέθεσε ένσταση για την κακή χάραξη των γραμμών, αυτή απορρίφθηκε.

Ο ΠΑΟΚ έδωσε τον τελευταίο του επίσημο αγώνα στο Σιντριβάνι στις 31 Μαΐου 1959, χάνοντας με 3-2 από τον Ολυμπιακό, και στη συνέχεια μετακόμισε στην Τούμπα.

Το 1929, ο ΠΑΟΚ, μετά την απορρόφηση της ΑΕΚ Θεσσαλονίκης, άλλαξε έμβλημα. Ο Βυζαντινός Δικέφαλος Αετός έγινε το σύμβολο του συλλόγου, με τα φτερά του κλειστά σε ένδειξη πένθους.

Η δεκαετία του 1950 σηματοδοτεί την αρχή της ανόδου για τον ΠΑΟΚ. Η ομάδα πανηγυρίζει πρωταθλήματα Θεσσαλονίκης (1955, 1956, 1957) και φτάνει σε τελικούς του Κυπέλλου Ελλάδας (1951 και 1955).

Το 1959, το γήπεδο της Τούμπας, σε έκταση που είχε παραχωρήσει ο Στρατός, έγινε η νέα έδρα του ΠΑΟΚ στην νεοσύστατη Α’ Εθνική. Εκεί γράφτηκαν χρυσές σελίδες, ιδίως τη δεκαετία του 1970, με ποδοσφαιριστές όπως ο Κούδας, ο Σαράφης, ο Γκουερίνο, ο Παρίδης, ο Τερζανίδης και ο Ιωσηφίδης να κάνουν την ποδοσφαιρική Ελλάδα να χειροκροτεί την ομάδα της Θεσσαλονίκης. Ο ΠΑΟΚ κατέκτησε το Κύπελλο το 1972 και το 1974, και το πρωτάθλημα το 1976, με τον Γκιούλα Λόραντ στον πάγκο. Τη σεζόν 1973-74, έφτασε στα προημιτελικά του Κυπέλλου Κυπελλούχων, αποκλειόμενος από τη Μίλαν. Ο ΠΑΟΚ στέφθηκε ξανά πρωταθλητής Ελλάδας το 1985, με προπονητή τον Βάλτερ Σκότσικ και παίκτες όπως οι Σκαρτάδος, Κωστίκος, Δημόπουλος, Ιωσηφίδης και Βασιλάκος. Στις μνήμες των φιλάθλων παραμένουν οι αναμετρήσεις με την Μπάγερν Μονάχου για το Κύπελλο UEFA (0-0, 0-0 και 9-8 στα πέναλτι υπέρ των Βαυαρών).

Ακολούθησε μια περίοδος οικονομικών δυσκολιών, αλλά ο ΠΑΟΚ κατάφερε να κατακτήσει δύο Κύπελλα Ελλάδας (2001 και 2003), ενώ πραγματοποίησε και τον αποκλεισμό της Άρσεναλ στο Κύπελλο UEFA το 1997 (1-0 και 1-1).

Η 20η Δεκεμβρίου 2012 σηματοδοτεί την έναρξη της εποχής Ιβάν Σαββίδη για τον ΠΑΟΚ, η οποία συνδυάστηκε με δύο Κύπελλα Ελλάδας (2017, 2018) και, το κυριότερο, την κατάκτηση του πρωταθλήματος του 2019 με προπονητή τον Ρουμάνο Ραζβάν Λουτσέσκου. Ακολούθησε η κατάκτηση του πρωταθλήματος του 2024 και νωρίτερα το Κύπελλο του 2021. Έτσι, ο ΠΑΟΚ έχει πλέον στην τροπαιοθήκη του τέσσερα πρωταθλήματα Ελλάδας (1976, 1985, 2019, 2024) και οκτώ Κύπελλα Ελλάδας (1972, 1974, 2001, 2003, 2017, 2018, 2019, 2021).

Ο ΠΑΟΚ, φυσικά, δεν είναι μόνο ποδόσφαιρο. Στα 100 χρόνια ζωής του, η ομάδα της Θεσσαλονίκης έχει διακριθεί στο μπάσκετ με 2 πρωταθλήματα, 3 Κύπελλα και 2 Ευρωπαϊκά Κύπελλα, στο βόλεϊ με 3 πρωταθλήματα Ελλάδας, 3 Κύπελλα Ελλάδας, και διατηρεί, μεταξύ άλλων, τμήματα κλασσικού αθλητισμού, κολύμβησης, υδατοσφαίρισης, πυγμαχίας και ποδηλασίας.