90η ΔΕΘ: Η Λίνα Μενδώνη Ανακοινώνει τη Δημοπράτηση Έργου Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων Θεσσαλονίκης σε Ένα Έτος

Σε περίπου έναν χρόνο αναμένεται η δημοπράτηση του έργου για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων της Θεσσαλονίκης, καθώς ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση του ανοιχτού Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού Ιδεών, που προκηρύχθηκε τον Δεκέμβριο του 2025.

Η πρόταση που κατέκτησε το πρώτο βραβείο στοχεύει στη σύνδεση των διάσπαρτων μνημείων της πόλης με τον δημόσιο χώρο και την καθημερινότητα των κατοίκων, δημιουργώντας ένα ενιαίο δίκτυο διαδρομών και παρεμβάσεων.

Τα αποτελέσματα του διαγωνισμού παρουσιάστηκαν σήμερα στο περίπτερο της εταιρείας «Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε.» στην 90ή ΔΕΘ, παρουσία της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, και του δημάρχου Θεσσαλονίκης, Στέλιου Αγγελούδη. Στον διαγωνισμό συμμετείχαν 15 ομάδες, αποτελούμενες συνολικά από 297 επιστήμονες, μεταξύ των οποίων και 19 φοιτητές αρχιτεκτονικής.

«Το Ιστορικό Κέντρο της Θεσσαλονίκης είχε έναν προϋπολογισμό περίπου 45 εκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Με αυτόν τον τρόπο, βυζαντινά και οθωμανικά μνημεία, η Ρωμαϊκή Αγορά, καθώς και τα αρχαία του Μετρό, έχουν αναδειχθεί και έχουν αποδοθεί στους πολίτες. Το κρίσιμο σημείο τώρα είναι η σύνδεση όλων αυτών με τον δημόσιο χώρο και την καθημερινότητα των πολιτών», δήλωσε η κ. Μενδώνη, υπογραμμίζοντας ότι η ολοκλήρωση του σχεδιασμού έως το 2030 αποτελεί προτεραιότητα για το υπουργείο Πολιτισμού.

Από την πλευρά του, ο κ. Αγγελούδης εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι «του χρόνου τέτοιον καιρό μπορούμε να μιλούμε για τη δημοπράτηση ενός έργου που θα αλλάξει οριστικά την εικόνα της πόλης», χαρακτηρίζοντας ιδιαίτερα σύντομο, για τα ελληνικά δεδομένα, το διάστημα ολοκλήρωσης του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού.

Όπως εξήγησε ο διευθύνων σύμβουλος της «Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε.», Πολυχρόνης Ακριτίδης, η περιοχή ενοποίησης οριοθετείται ανατολικά από την οδό Αγγελάκη, νότια από τη λεωφόρο Νίκης, δυτικά από την οδό 26ης Οκτωβρίου και βόρεια από την οδό Ολυμπιάδος.

Στον ιστορικό αυτό «καμβά» εντάσσονται σημαντικά μνημεία και αρχαιολογικοί χώροι της Θεσσαλονίκης, όπως ο Ναός των Αγίων Αποστόλων, ο Πύργος του Αναγλύφου, η Συναγωγή των Μοναστηριωτών, το Γιαχουντί Χαμάμ, η Αρχαία Αγορά, η πλατεία Αριστοτέλους, το Μπέη Χαμάμ, το Αλατζά Ιμαρέτ, ο Ναός του Αγίου Δημητρίου, η Ροτόντα και το Ανάκτορο του Γαλερίου. Στο ίδιο δίκτυο περιλαμβάνονται οι σταθμοί του Μετρό Βενιζέλου και Αγίας Σοφίας, ο Λευκός Πύργος και το Ισλαχανέ.

Η πρώτη φάση του διαγωνισμού ολοκληρώθηκε σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που είχε θέσει το υπουργείο Πολιτισμού. Οι προτάσεις εκτίθενται στο περίπτερο της «Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε.», ενώ από τις 15 Σεπτεμβρίου και για έναν μήνα θα ακολουθήσει δημόσια διαβούλευση. Στη συνέχεια, θα ξεκινήσουν οι διαδικασίες για τους νέους διαγωνισμούς και τα επιμέρους έργα.

Ένα «σύστημα αρμών» που ενώνει τις διαφορετικές εποχές της πόλης

Το πρώτο βραβείο απονεμήθηκε ομόφωνα από την εννεαμελή κριτική επιτροπή στην πρόταση του αρχιτεκτονικού γραφείου «Apostolopoulos Tasoulis», η οποία αντιμετωπίζει τη Θεσσαλονίκη όχι ως ένα σύνολο μεμονωμένων μνημείων, αλλά ως ένα ενιαίο ιστορικό και αστικό τοπίο.

Όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος του γραφείου, η πρόταση εστιάζει στο γεγονός ότι «η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη όπου διαφορετικές εποχές συνυπάρχουν σε απόσταση λίγων λεπτών, αλλά συχνά αντιλαμβανόμαστε τα μνημεία και τους αρχαιολογικούς χώρους ως μεμονωμένα σημεία και όχι ως μέρη μιας ενιαίας ιστορικής πορείας». Στόχος, όπως εξήγησε, δεν είναι η δημιουργία μιας απλής διαδρομής, αλλά ενός οργανικού συστήματος που θα συνδέει τις υφιστάμενες και τις προβλεπόμενες αναπλάσεις, τα μνημεία και τους δημόσιους χώρους με την καθημερινή ζωή της πόλης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σύνδεση των αρχαιολογικών χώρων με τον σύγχρονο αστικό ιστό, μέσω παρεμβάσεων που θα βελτιώνουν την πρόσβαση και την ορατότητά τους. Η πρόταση δεν ξεκινά από το μηδέν, αλλά επιχειρεί να συνδέσει έργα που έχουν ήδη υλοποιηθεί ή βρίσκονται σε σχεδιασμό με νέους άξονες, δημιουργώντας ένα κοινό πλαίσιο που μπορεί να υλοποιείται σταδιακά, ανάλογα με τις δυνατότητες της πόλης.

Στο ίδιο πνεύμα, αναπτύσσεται ένα δίκτυο πολιτιστικών διαδρομών, μέσω του οποίου τα ρωμαϊκά, βυζαντινά, οθωμανικά, εβραϊκά και νεότερα μνημεία μπορούν να ενταχθούν σε διαφορετικές «αναγνώσεις» της Θεσσαλονίκης. Παράλληλα, προβλέπονται θεματικές διαδρομές, όπως η διαδρομή του νερού και η πράσινη διαδρομή των τειχών, μετατρέποντας την ιστορική στρωματογραφία της πόλης σε ένα σύνολο διαφορετικών σεναρίων περιήγησης.

Το δεύτερο και το τρίτο βραβείο απονεμήθηκαν επίσης με πολύ υψηλή πλειοψηφία της κριτικής επιτροπής. «Ο στόχος της ενοποίησης και ανάδειξης των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων της Θεσσαλονίκης είναι φιλόδοξος, πολύπλευρος και εκ των πραγμάτων σύνθετος. Συνδυάζει τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη διαμόρφωση δημόσιων χώρων που θα συμβάλλουν στην αναβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος, στη βιώσιμη κινητικότητα και στη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, καθιστώντας τα μεμονωμένα μνημεία περισσότερο ορατά, προσβάσιμα και αναγνωρίσιμα στο ευρύτερο ιστορικό κέντρο της πόλης για όλους», ανέφερε ο πρόεδρος της επιτροπής, Παναγιώτης Τουρνικιώτης.

ΠΗΓΗ:ΑΠΕ-ΜΠΕ