Συντάξεις χηρείας: Νέες εξελίξεις και σενάρια για τις περικοπές

Συντάξεις χηρείας: Νέες πληροφορίες για τις περικοπές

Εξελίξεις αναμένονται σχετικά με το θέμα των περικοπών στις συντάξεις χηρείας ασφαλισμένων. Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Ελεύθερος Τύπος, το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης έχει δώσει στον ΕΦΚΑ άτυπη οδηγία να μην εφαρμόσει τις μειώσεις των συντάξεων χηρείας που προβλέπει ο νόμος. Αυτό συμβαίνει διότι ο σχετικός νόμος αναμένεται να τροποποιηθεί, με σχετικές εξαγγελίες να γίνονται έως την άνοιξη του 2027, πριν ή αμέσως μετά τις εκλογές.

Το σχέδιο που επεξεργάζονται τα στελέχη του υπουργείου περιλαμβάνει δύο βασικά σενάρια για τις αλλαγές στις συντάξεις λόγω θανάτου. Και τα δύο σενάρια προβλέπουν αναδρομικές μειώσεις για τις περικοπές που δεν εφαρμόστηκαν, όπως αναφέρει η εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος.

Αναλυτικά τα σενάρια:

• Πρώτο σενάριο: Προβλέπει «κούρεμα» μόνο στην εθνική σύνταξη, ενώ η ανταποδοτική σύνταξη θα παραμένει στο 70% της σύνταξης του θανόντος. Υπενθυμίζεται ότι σήμερα, για συντάξεις χηρείας που απονεμήθηκαν μετά το 2016, τόσο η εθνική όσο και η ανταποδοτική σύνταξη καταβάλλονται στο 70% της σύνταξης του θανόντος. Αν εφαρμοζόταν ο νόμος μετά από τρία χρόνια, το ποσοστό αυτό θα μειωνόταν στο 35% εάν ο δικαιούχος εργαζόταν ή λάμβανε δική του σύνταξη. Το σενάριο αυτό θα επεκταθεί και στις παλαιότερες συντάξεις χηρείας, εφόσον προκριθεί.
• Δεύτερο σενάριο: Προσφέρει επιλογή στον δικαιούχο σύνταξης χηρείας που λαμβάνει και σύνταξη γήρατος ή εργάζεται, να επιλέξει πού θα γίνει η περικοπή μετά την πρώτη τριετία.

Υπάρχουν επίσης εναλλακτικές προτάσεις, όπως η κατάργηση της κράτησης ασθένειας από τις συντάξεις χηρείας και η δυνατότητα απασχόλησης των συνταξιούχων χωρίς περικοπή της σύνταξης χηρείας στο 35%.

Στις επερχόμενες αλλαγές, θα υπάρξει μέριμνα για την επιστροφή μέρους των περικοπών που έγιναν σε 7.500 συνταξιούχους του Δημοσίου, όπου η σύνταξη θανάτου μειώθηκε από 70% σε 35%. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι δεν δικαιολογείται η μείωση σε συντάξεις χηρείας που απονεμήθηκαν μετά το 2016, οι οποίες βάσει νόμου θα έπρεπε να ελεγχθούν από το 2019 για να διαπιστωθεί αν συνέτρεχαν οι λόγοι περιορισμού τους στο 35% αντί για 70%.

Ο πίνακας

Η εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος παραθέτει τον παρακάτω πίνακα με τις περικοπές που προβλέπει ο νόμος για τις συντάξεις χηρείας, οι οποίες όμως έχουν «παγώσει»:

Τι έχει αλλάξει

Υπενθυμίζεται ότι ο Νόμος 4387/2016 (Νόμος Κατρούγκαλου) προέβλεπε τη μείωση της σύνταξης χηρείας στο 50% της σύνταξης του θανόντος και, μετά από τρία χρόνια, στο 25%, εφόσον ο δικαιούχος (χήρος/χήρα) λάμβανε δική του σύνταξη ή εργαζόταν. Αυτές οι περικοπές εφαρμόστηκαν αρχικά για περίπου 7.500 χήρες του Δημοσίου στις αρχές του 2020. Όταν έγινε προσπάθεια εφαρμογής τους σε περίπου 60.000 χήρες του ιδιωτικού τομέα, ο ΕΦΚΑ επέστρεψε την επόμενη ημέρα τα ποσά που είχε κόψει.

Από τότε, δεν εφαρμόζονται περικοπές λόγω απασχόλησης ή λόγω λήψης δεύτερης σύνταξης σε συντάξεις χηρείας που απονέμονται από το Δημόσιο ή από Ταμεία του ιδιωτικού τομέα, με εξαίρεση τις 7.500 περιπτώσεις συνταξιούχων του Δημοσίου, οι οποίοι θεωρούνται οι αδικημένοι σε σχέση με την πλειονότητα των δικαιούχων.

Πρόσφατα, προστέθηκαν και άλλες κατηγορίες συντάξεων χηρείας όπου οι περικοπές έχουν ανασταλεί.

Οι αγρότες

Η πιο πολυπληθής κατηγορία μετά το Δημόσιο και τα Ταμεία του ιδιωτικού τομέα αφορά τους συνταξιούχους του ΟΓΑ που λαμβάνουν και σύνταξη χηρείας. Σύμφωνα με τον νόμο, σε περίπτωση λήψης σύνταξης θανάτου, ο συνταξιούχος του ΟΓΑ έχανε μέρος της δικής του σύνταξης, συγκεκριμένα τη βασική σύνταξη (περίπου 360 ευρώ για τους παλαιούς), ενώ η ανταποδοτική σύνταξη βάσει εισφορών δεν ξεπερνούσε τα 200 ευρώ. Στην περίπτωση που ένας συνταξιούχος του ΟΓΑ λάμβανε σύνταξη λόγω θανάτου του/της συζύγου, αφαιρούνταν αυτόματα τα 360 ευρώ, αφήνοντας μόνο την ανταποδοτική σύνταξη και το 70% της σύνταξης του θανόντος. Μετά από τρία χρόνια, η σύνταξη χηρείας μειωνόταν περαιτέρω από 70% σε 35%.

Ο ΕΦΚΑ διαχειρίζεται περίπου 15.000 τέτοιες περιπτώσεις, στις οποίες έχει «παγώσει» τις περικοπές, ακολουθώντας την άτυπη οδηγία του υπουργείου για αναστολή μειώσεων μέχρι να οριστικοποιηθεί το νέο σενάριο που θα νομοθετηθεί.

Χωρίς «ψαλίδι» και παλαιοί συνταξιούχοι

Υπάρχει και άλλη κατηγορία συνταξιούχων χηρείας που αποφεύγει τις περικοπές: αυτοί που έλαβαν σύνταξη χηρείας πριν από τον Νόμο Κατρούγκαλου. Εάν προέρχονται από το Δημόσιο και είναι και οι ίδιοι συνταξιούχοι του Δημοσίου, το ποσοστό της σύνταξης χηρείας πέφτει εξαρχής στο 25% της σύνταξης του θανόντος. Αν ο επιζών είναι συνταξιούχος του ιδιωτικού τομέα (ΙΚΑ, ΟΑΕΕ κ.λπ.) και δικαιούται σύνταξη χηρείας, λαμβάνει το 70%. Εάν λαμβάνει ήδη δική του σύνταξη, καλείται εξαρχής να επιλέξει τη μικρότερη από τις δύο, η οποία θα μειωθεί κατά 50%.

Στις συντάξεις θανάτου του ΟΓΑ, ο επιζών σύζυγος λαμβάνει το 50% της σύνταξης του θανόντος. Εάν υπάρχουν ανήλικα τέκνα ή άλλα παιδιά που δικαιούνται μερίδιο, καταβάλλεται το υπόλοιπο 50% της σύνταξης του θανόντος.

Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, υπάρχουν περιπτώσεις συνταξιούχων του ιδιωτικού τομέα που έλαβαν σύνταξη χηρείας πριν από το 2016 και στη συνέχεια δικαιώθηκαν με σύνταξη γήρατος μετά το 2016. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η περικοπή της δεύτερης σύνταξης στο 50% δεν εφαρμόζεται από τον ΕΦΚΑ, παρότι οι συνταξιούχοι έχουν δηλώσει κατά την απονομή της σύνταξης χηρείας ποια θα καταβάλλεται στο 50%.