Επαναλαμβάνεται ο εφιάλτης των ενεργειακών σοκ του 2022 και 2008; Ο ρόλος του πολέμου και του πετρελαίου στις αγορές

Η ενεργειακή κρίση μοιάζει με εφιάλτη, καθώς η ιστορία έχει καταδείξει ότι η ενέργεια συχνά λειτουργεί ως ο «σπινθήρας» για τις μεγαλύτερες οικονομικές αναταραχές.

Η αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια των πολεμικών συγκρούσεων, σε συνδυασμό με τις πιέσεις που ασκούνται στις τιμές της ενέργειας, ήτοι πετρελαίου και φυσικού αερίου, αποτελούν σήμερα τους κυριότερους παράγοντες που επηρεάζουν τις χρηματιστηριακές κινήσεις. Αυτό περιορίζει τόσο την επενδυτική ορατότητα όσο και τη διάθεση για ανάληψη ρίσκου.

Μερίδα διεθνών αναλυτών, όπως η Bank of America, εκφράζει ανησυχίες, φοβούμενη ότι η απότομη άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες στις αγορές που θα θυμίζουν την περίοδο πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Τότε, η τιμή του πετρελαίου διπλασιάστηκε, φτάνοντας τα 140 δολάρια ανά βαρέλι τον Αύγουστο του 2008 από 70 δολάρια τον Ιούλιο του 2007. Αυτό συνέπεσε με την έναρξη των δονήσεων της κρίσης των subprime δανείων, η οποία παρέσυρε τράπεζες όπως η Bear Stearns.

Ο πόλεμος που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου έχει ήδη ωθήσει τις τιμές του πετρελαίου σε άνοδο άνω του 60% φέτος, φτάνοντας έως και τα 120 δολάρια. Σύμφωνα με την Bank of America, οι αποδόσεις της Wall Street παρουσιάζουν παρόμοια συμπεριφορά με τις τιμές που παρατηρήθηκαν από τα μέσα του 2007 έως τα μέσα του 2008. Παρόλο που οι αγορές έχουν εισέλθει σε συνθήκες αυξημένης μεταβλητότητας και ενισχυμένου συστημικού κινδύνου, απέχουν, ωστόσο, από το σενάριο του 2008.

Οι προειδοποιήσεις διεθνών οίκων

Την ίδια ώρα, διεθνείς οίκοι όπως η JP Morgan και η Goldman Sachs προειδοποιούν για πιθανή πτώση του δείκτη αναφοράς S&P 500 στα όρια της «bear market». Η JP Morgan εκτιμά ότι μπορεί να υπάρξει πτώση έως και 15% στον S&P 500, λόγω της αλυσιδωτής επίδρασης που μπορεί να προκαλέσει μια απότομη άνοδος στις τιμές του πετρελαίου. Ένα νέο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να ενεργοποιήσει έναν «ντόμινο» οικονομικών πιέσεων που θα πλήξει ισχυρά τις μετοχικές αγορές. Σύμφωνα με την Goldman Sachs, μια ισχυρή πετρελαϊκή κρίση μπορεί να προκαλέσει «βουτιά» 19% στον S&P 500.

Πάντως, ο S&P 500, ο παγκόσμιος δείκτης αναφοράς, έχει υποχωρήσει μόνο κατά 3,96% (κλείσιμο Πέμπτης) φέτος και περίπου 5% από το ιστορικό του υψηλό. Απέχει ακόμη πολύ από το να φτάσει σε bear market (-20% και άνω).

Το πετρέλαιο

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί από την έναρξη του πολέμου. Ωστόσο, παραμένουν κάτω από το υψηλότερο επίπεδο που σημειώθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Η ρωσική εισβολή είχε εκτοξεύσει την τιμή στα 139,13 δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο από το 2008, όταν είχε φτάσει στο απόλυτο ρεκόρ των 147,50 δολαρίων.

Οι αγορές, ωστόσο, δεν προεξοφλούν ακόμη ένα αποτέλεσμα αντίστοιχο του 2022, όταν το Brent παρέμεινε πάνω από 100 δολάρια/βαρέλι για περίπου 5 μήνες. Είναι, μάλιστα, πολύ χαμηλότερα από το ρεκόρ του 2008. Επιπλέον, σε αντίθεση με τα πετρελαϊκά σοκ του 2022 και της δεκαετίας του 1970, ο πληθωρισμός βρίσκεται γενικά κοντά στον στόχο.

Προς το παρόν, δεν έχουμε φτάσει ακόμη στα ιστορικά όρια που συνέπεσαν με σημαντικές κινήσεις risk-off σε προηγούμενες πετρελαϊκές κρίσεις. Δεν έχει παρατηρηθεί ακόμη μια επιθετική στροφή από τις κεντρικές τράπεζες. Δεδομένου του πρόωρου σταδίου, δεν έχουν εμφανιστεί ακόμη σαφή σημάδια επιδείνωσης των οικονομικών δεδομένων.

Η Morgan Stanley, από την πλευρά της, εκφράζει την άποψη ότι οι επενδυτές πρέπει να προετοιμάζουν «λίστες για τα… ψώνια τους», εν αναμονή της επανέναρξης της bull market αργότερα φέτος. Εκτιμά ότι σε έξι μήνες, τα πράγματα πιθανότατα θα έχουν ηρεμήσει μετά από αυτήν την αρχική εκτόξευση, όπως ακριβώς συνέβη και μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Είναι σημαντικό, όπως τονίζει, ότι η απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου οφείλεται σε ένα υλικοτεχνικό αδιέξοδο στα Στενά του Ορμούζ και όχι σε έλλειψη εφοδιασμού. Σύμφωνα με τη Morgan Stanley, οι μετοχές συνήθως αγγίζουν τα χαμηλότερα επίπεδά τους λίγες μέρες μετά την κορύφωση των τιμών του πετρελαίου.

Η BlackRock, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, εστιάζει στον κίνδυνο ενός στασιμοπληθωριστικού σοκ, αλλά επισημαίνει ότι αυτό δεν είναι δεδομένο, όπως υποδηλώνει η τιμολόγηση της αγοράς. Συχνά, «οι αγορές αναρριχώνται στο τείχος της ανασφάλειας», μια κλασική χρηματιστηριακή ρήση που έχει επιβεβαιωθεί πολλές φορές στο παρελθόν και ενδέχεται να επιβεβαιωθεί και αυτή την περίοδο.

Η χρηματιστηριακή ιστορία δείχνει ότι οι αγορές τείνουν να προεξοφλούν την αβεβαιότητα πριν το γεγονός και να ανακάμπτουν πριν ακόμη τελειώσουν οι συγκρούσεις. Κάτι τέτοιο επισημαίνει και η Goldman Sachs: Τα περισσότερα γεωπολιτικά σοκ των τελευταίων ετών δεν είχαν μακροχρόνιο αντίκτυπο στα χρηματιστήρια. Η διόρθωση θα αποτελέσει αγοραστική ευκαιρία με σχετικά χαμηλό κίνδυνο.