Alpha Bank: Η Ελληνική Βιομηχανία Αντιμέτωπη με τη Γεωπολιτική Αναταραχή και η Στρατηγική Ανάπτυξής της

Σε μια περίοδο που η Ευρώπη αντιμετωπίζει τον κίνδυνο της στασιμοπληθωριστικής κρίσης λόγω της γεωπολιτικής αναταραχής, η ελληνική βιομηχανία παρουσιάζει μια εντυπωσιακή εικόνα. Σύμφωνα με πρόσφατη οικονομική ανάλυση της Alpha Bank, ο κλάδος βρίσκεται στην πιο παραγωγική φάση της τελευταίας δεκαετίας, διαδραματίζοντας πρωταγωνιστικό ρόλο στην οικονομική ανάκαμψη της χώρας. Ωστόσο, αυτή η θετική πορεία δοκιμάζεται από τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ειδικά στον ενεργειακό τομέα, αναδεικνύοντας την επιτακτική ανάγκη για διασφάλιση ανταγωνιστικού κόστους ενέργειας, ώστε η τρέχουσα ανάπτυξη να καταστεί βιώσιμη.

Οι οικονομολόγοι της Alpha Bank, μετά από ένα μήνα από την έναρξη της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, επισημαίνουν ότι η απουσία σαφών σημάτων αποκλιμάκωσης καθιστά τον ενεργειακό παράγοντα κρίσιμο για τις μακροοικονομικές εξελίξεις βραχυπρόθεσμα. Οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, σε συνδυασμό με τις δυσκολίες στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, έχουν εντείνει τις ανησυχίες για επιστροφή σε συνθήκες στασιμοπληθωρισμού στις ευρωπαϊκές οικονομίες, οι οποίες εξαρτώνται σημαντικά από τις εισαγωγές ενέργειας.

Αυτές οι εξελίξεις έχουν ήδη επηρεάσει τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, με αύξηση 49% και 75% αντίστοιχα από την έναρξη της σύγκρουσης. Συγκριτικά με την αντίστοιχη περίοδο μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η αρχική αντίδραση των τιμών είναι αναλογικά πιο έντονη.

Παρόλο που οι εκτιμήσεις για τη διάρκεια και τις μακροοικονομικές επιπτώσεις της σύγκρουσης παραμένουν αβέβαιες, εξετάζεται μια σειρά από παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Στόχος είναι ο μετριασμός των επιπτώσεων της αύξησης του ενεργειακού κόστους στις επιχειρήσεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι πρόσφατες κυβερνητικές παρεμβάσεις αφορούν κυρίως φυσικά πρόσωπα και τον πρωτογενή τομέα. Σε ένα δυσμενές σενάριο παρατεταμένης σύρραξης, η βιομηχανία, ως ενεργοβόρος τομέας, αναμένεται να πληγεί πιο άμεσα σε σύγκριση με τον τομέα των υπηρεσιών, όπου οι περισσότεροι κλάδοι είναι εντάσεως εργασίας.

Πέρα από την τρέχουσα συγκυρία, η ελληνική βιομηχανία αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, με πρωταρχική το υψηλότερο ενεργειακό κόστος σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο πλήττει την ανταγωνιστικότητά της. Ακόμη και με άμεση λήξη του πολέμου, η πλήρης ομαλοποίηση της αγοράς ενέργειας θα απαιτούσε μήνες, καθώς η αποκατάσταση της παραγωγής, των μεταφορών και της διύλισης είναι χρονοβόρα, αφήνοντας τις αγορές ενέργειας σε κατάσταση υπο-εφοδιασμού.

Η νέα γεωπολιτική αναταραχή βρίσκει την ελληνική βιομηχανία με ενισχυμένο ρόλο στη συνολική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία της ελληνικής οικονομίας, η οποία βρίσκεται σε περίοδο μετασχηματισμού του παραγωγικού της προτύπου. Την τελευταία διετία, η πραγματική Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία (ΑΠΑ) της βιομηχανίας αυξήθηκε με σημαντικά υψηλότερους ρυθμούς σε σχέση με τη συνολική ΑΠΑ. Ως αποτέλεσμα, το μερίδιο της βιομηχανίας στην ΑΠΑ αυξήθηκε ελαφρώς από 14,8% το 2023 σε 15,2% το 2025, παραμένοντας, ωστόσο, χαμηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (19,2%).

Οι επιδόσεις του τομέα της μεταποίησης, που αντιστοιχεί στο 70% περίπου της ΑΠΑ της βιομηχανίας, ήταν εξίσου ισχυρές την τελευταία διετία. Η ανοδική πορεία της ελληνικής βιομηχανίας και της μεταποίησης πιστοποιείται από μια σειρά οικονομικών δεικτών, όπως ο δείκτης βιομηχανικής παραγωγής, ο κύκλος εργασιών, οι εγγραφές νέων επιχειρήσεων, η απασχόληση και η παραγωγικότητα της εργασίας. Η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας στη βιομηχανία κατά περίπου 12%-13% τη διετία 2024-25 είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η χαμηλή παραγωγικότητα αποτελεί μια από τις βασικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας.

Επιπλέον, οι βιομηχανικές επενδύσεις (περίπου 19% των συνολικών) και οι βιομηχανικές εξαγωγές (70% των συνολικών εξαγωγών αγαθών) συμβάλλουν στον μετριασμό του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, σε συνδυασμό με τις ταξιδιωτικές εισπράξεις.

Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, οι προοπτικές για τη βιομηχανία, όπως αντικατοπτρίζονται στους πρόδρομους δείκτες οικονομικής δραστηριότητας, ήταν ιδιαίτερα θετικές. Ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στη βιομηχανία διαμορφώθηκε στις 108,9 μονάδες κατά μέσο όρο το 2025, ενώ τον Φεβρουάριο του 2026 έφτασε τις 110,7 μονάδες. Ταυτόχρονα, ο δείκτης PMI στη μεταποίηση ανήλθε στις 54,4 μονάδες τον Φεβρουάριο, η υψηλότερη επίδοση μεταξύ οκτώ κρατών-μελών της Ευρωζώνης, παραμένοντας πάνω από τις 50 μονάδες (όριο επέκτασης του κλάδου) για τρία χρόνια.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ