Απαγόρευση Χρήσης Social Media για Ανήλικους Κάτω των 15 Ετών: Μέτρα για Snapchat, TikTok, Instagram & Facebook – Τι Ισχύει και Πώς θα Επαληθεύεται η Ηλικία

Σημαντικές Εξελίξεις για την Προστασία των Νέων:

Ο Υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, και ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, παρουσίασαν αναλυτικά τα νέα μέτρα που στοχεύουν στην αντιμετώπιση του ψηφιακού εθισμού και στην προάσπιση της ψυχικής υγείας των νέων, σύμφωνα με την ανακοίνωση του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη. Η νέα νομοθεσία θα απαγορεύει την πρόσβαση ανηλίκων κάτω των 15 ετών σε δημοφιλείς πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, με εξαιρέσεις για εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων.

Στιγμιότυπα από τις Δηλώσεις των Υπουργών:

Ο Άδωνις Γεωργιάδης ανέφερε χαρακτηριστικά: «Έχω δυο γιους. Και οι δύο είναι υπέρ της απαγόρευσης και μου έκανε εντύπωση αυτό. Ο ένας είναι 20 και ο άλλος 12 ετών». Παρόμοια δήλωση έκανε και ο Άκης Σκέρτσος για τον γιο του. Ο Δημήτρης Παπαστεργίου τόνισε: «Έχουμε υποχρέωση να βοηθήσουμε τα παιδιά να μεγαλώσουν σε έναν φυσιολογικό κόσμο».

Ο κ. Σκέρτσος υπογράμμισε τη μοναδικότητα της παρέμβασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χαρακτηρίζοντάς την «αναγκαία και κρίσιμη». «Πρόκειται για ένα κοινωνικό και πολιτικό ζήτημα. Συνεργαστήκαμε με όλα τα υπουργεία, προκειμένου να προσεγγίσουμε το ζήτημα απ’ όλες τις πλευρές. Μιλάμε για θέματα ψυχικής υγείας και ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης των παιδιών μας. Απαιτούνται λύσεις. Πρέπει να δούμε το ζήτημα των αποτελεσματικών ελέγχων και κυρώσεων, ώστε το πλαίσιο που θα φέρει προς ψήφιση η κυβέρνηνηση να είναι αποτελεσματικό», ανέφερε, εντάσσοντας το μέτρο στην Εθνική Στρατηγική για την αντιμετώπιση της βίας των ανηλίκων.

Ο κ. Παπαστεργίου σημείωσε: «Δεν μπορούμε να υποχρεώσουμε τις πλατφόρμες να χρησιμοποιήσουν το Kids Wallet, η Ευρώπη μπορεί».

Ποιες Πλατφόρμες Επηρεάζονται και Ποια η Λογική;

Η λίστα των social media είναι δυναμική. Ο αποκλεισμός στοχεύει εφαρμογές όπως το Snapchat, το TikTok, το Instagram και το Facebook, εστιάζοντας κυρίως σε αυτές που ενθαρρύνουν την αδιάκοπη κύλιση περιεχομένου (scrolling). Εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων εξαιρούνται επί του παρόντος.

«Το scroll χωρίς όρια κάνει κακό στη ψυχική υγεία των παιδιών μας. Πρόκειται για ένα αναγκαίο και ικανό μέτρο. Έχουμε ευθύνη σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο», δήλωσε ο κ. Σκέρτσος.

Το Χρονοδιάγραμμα της Εφαρμογής:

Ο κ. Σκέρτσος εξήγησε το χρονοδιάγραμμα: «Ξεκινάμε άμεσα μια εντατική διπλωματική προσπάθεια. Το δεύτερο τρίμηνο του 2026 θα εισέλθουμε στη φάση της ευρωπαϊκής διαβούλευσης, με στόχο την ψήφιση του εθνικού νόμου το καλοκαίρι του 2026. Η πλήρης εφαρμογή της απαγόρευσης θα ξεκινήσει τον Ιανουάριο του 2027. Θέλουμε τα παιδιά μας να ξαναβρούν τον χρόνο τους στον φυσικό κόσμο, στις παρέες, στον αθλητισμό και στο παιχνίδι».

Βασικές Ρυθμίσεις του Νομοσχεδίου:

• Θέσπιση Ηλικιακού Ορίου (15 ετών): Απαγορεύεται η πρόσβαση ανηλίκων που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης.
• Υποχρέωση Επαλήθευσης Ηλικίας: Οι πλατφόρμες υποχρεούνται να εφαρμόζουν κατάλληλες, αναλογικές και αξιόπιστες μεθόδους επαλήθευσης της ηλικίας.
• Συμβατότητα με το Ευρωπαϊκό Δίκαιο (DSA & Κατ. Γραμμές του Άρθρου 28 της DSA): Το νομοσχέδιο εναρμονίζεται πλήρως με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.
• Ενεργοποίηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Εποπτείας της DSA: Έλεγχος και επιβολή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή/και τον Συντονιστή της χώρας εγκατάστασης της πλατφόρμας (π.χ. Ιρλανδία για Instagram, TikTok) σε συνεργασία με την ΕΕΤΤ.
• Έναρξη Εφαρμογής: Από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Πώς θα Γίνεται η Επαλήθευση Ηλικίας:

Η επαλήθευση ηλικίας θα είναι συμβατή με την Digital Services Act (άρθρο 28 – Προστασία Ανηλίκων). Θα αξιοποιηθούν μηχανισμοί όπως το Gov.gr Wallet και το KidsWallet, οι οποίοι θεωρούνται ενδεικτικοί και όχι αποκλειστικοί, διασφαλίζοντας την τεχνολογική ουδετερότητα.

Οι μηχανισμοί αυτοί πληρούν τα κριτήρια των ευρωπαϊκών Κατευθυντήριων Γραμμών του άρθρου 28 της DSA, όπως:

• Βασίζονται σε αξιόπιστες και ακριβείς τεχνικές επαλήθευσης.
• Λειτουργούν αποτελεσματικά σε πραγματικές συνθήκες χρήσης.
• Δεν μπορούν να παρακαμφθούν.
• Είναι προσβάσιμοι και κατάλληλοι για όλους τους χρήστες.
• Δεν παρεμβαίνουν στα δικαιώματα των χρηστών.
• Δεν χρησιμοποιούν προσωπικά δεδομένα πέραν των απολύτως αναγκαίων.

Υπάρχει επίσης η προοπτική διασύνδεσης αυτών των μηχανισμών με το EUDI Wallet.

Κυρώσεις και Εποπτεία:

Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, κ. Παπαστεργίου, τόνισε ότι «Το νομοσχέδιο θέτει τις πλατφόρμες προ των ευθυνών τους». Στο πλαίσιο του DSA, οι εταιρείες είναι υποχρεωμένες να εφαρμόζουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας. «Θα χρησιμοποιούνται „διακριτικά ηλικίας“ (age tokens). Αυτό σημαίνει ότι η πλατφόρμα θα γνωρίζει μόνο ότι ο χρήστης είναι άνω των 15, χωρίς να έχει πρόσβαση σε κανένα άλλο προσωπικό δεδομένο ή στοιχείο ταυτότητας. Διασφαλίζουμε την ιδιωτικότητα στο 100%», εξήγησε.

Όσον αφορά στις κυρώσεις, ο κ. Παπαστεργίου ήταν σαφής: «Δεν θα χαριστούμε σε κανέναν. Οι κυρώσεις θα είναι εξαιρετικά αυστηρές και θα φτάνουν έως και το 6% του παγκόσμιου τζίρου των εταιρειών, όπως προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η εποπτεία θα είναι διαρκής και οι έλεγχοι δειγματοληπτικοί αλλά εξαντλητικοί».

Άδωνις Γεωργιάδης: «Ο αλγόριθμος δεν μπορεί να ορίζει την ψυχική υγεία των παιδιών μας»

Ο κ. Γεωργιάδης παρουσίασε ανησυχητικά επιδημιολογικά στοιχεία, περιγράφοντας την πρόκληση της εξάρτησης ως «σιωπηλή πανδημία». «Τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας είναι σοκαριστικά. Το 23% των δεκαπεντάχρονων στην Ελλάδα δηλώνει ότι νιώθει ανασφάλεια ή εκνευρισμό όταν δεν έχει πρόσβαση στο κινητό του. Αυτό είναι το πρώτο σύμπτωμα εθισμού», επεσήμανε.

Αναλύοντας τις συνέπειες, ο κ. Γεωργιάδης στάθηκε σε τρεις πυλώνες:

• Σωματική Υγεία: «Η καθιστική ζωή που επιβάλλει το ατέρμονο scrolling οδηγεί σε εκθετική αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας, διαταραχές ύπνου και οφθαλμολογικά προβλήματα».
• Ψυχική Υγεία: «Παρατηρούμε κατακόρυφη αύξηση στο άγχος, την κατάθλιψη και, το χειρότερο όλων, στον αυτοκτονικό ιδεασμό λόγω του cyberbullying και των μη ρεαλιστικών προτύπων που προβάλλονται».
• Ψυχοκοινωνικές Επιπτώσεις: «Τα παιδιά χάνουν την ικανότητα συγκέντρωσης και κοινωνικοποίησης. Δημιουργείται μια ψηφιακή απομόνωση που ναρκοθετεί τη μετέπειτα ενήλικη ζωή τους».

Δείτε την παρουσίαση

Οδηγός με 10 Ερωτήσεις και Απαντήσεις

Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης εξέδωσε οδηγό με ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με την απαγόρευση της χρήσης social media από ανήλικους κάτω των 15 ετών.

Γιατί Τώρα; Γιατί Είναι Αναγκαία η Παρέμβαση;

Ο Έλληνας Πρωθυπουργός επισήμανε την ανάγκη προστασίας των ανηλίκων από τον εθισμό στο διαδίκτυο στη ΓΣ του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2024. Η Ελλάδα έχει προωθήσει μια ολοκληρωμένη στρατηγική σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Το KidsWallet αποτέλεσε τον πρώτο λειτουργικό μηχανισμό επιβεβαίωσης ηλικίας που υιοθετήθηκε από κράτος-μέλος της ΕΕ, ενώ η πρόταση για μια πανευρωπαϊκή ψηφιακή ηλικία ενηλικίωσης υιοθετήθηκε πολιτικά από 13 κράτη-μέλη.

Η παρούσα πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο διεθνές momentum, με χώρες όπως η Αυστραλία, η Γαλλία και η Ισπανία να υιοθετούν παρόμοια μέτρα. Η παρέμβαση γίνεται τώρα διότι η καθημερινότητα των παιδιών έχει μεταφερθεί σε μεγάλο βαθμό στο ψηφιακό περιβάλλον, καθιστώντας τους κινδύνους πραγματικούς και μετρήσιμους. Στόχος είναι η προστασία των ανηλίκων από επιπτώσεις στην ψυχική υγεία, την ψυχοκοινωνική ανάπτυξή τους, την ιδιωτικότητα και τα προσωπικά τους δεδομένα, ενισχύοντας παράλληλα τον ρόλο των γονέων.

Ποιες Πλατφόρμες Αφορά η Παρέμβαση;

Το μέτρο αφορά υπηρεσίες που λειτουργούν ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δηλαδή εφαρμογές και ιστοσελίδες όπου οι χρήστες δημιουργούν προφίλ, αλληλεπιδρούν και δημοσιεύουν περιεχόμενο (π.χ. Facebook, Instagram, TikTok).

Πώς θα Εφαρμοστεί;

Η εφαρμογή είναι σταδιακή και απαιτεί χρόνο και συνεργασία με τις πλατφόρμες. Δεν προβλέπεται άμεσος «κλείσιμο» λογαριασμών, αλλά η εγκατάσταση αξιόπιστων συστημάτων επαλήθευσης ηλικίας. Η πλήρης εφαρμογή στη Γαλλία αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026.

Την κύρια ευθύνη εφαρμογής την έχουν οι πλατφόρμες, οι οποίες υποχρεούνται να εγκαταστήσουν μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας και να μπλοκάρουν την πρόσβαση σε ανηλίκους κάτω του ορίου. Το κράτος εποπτεύει τη συμμόρφωση μέσω της ΕΕΤΤ, του ΕΣΡ και της Αρχής Προστασίας Δεδομένων.

Ποιες οι Κυρώσεις Μη Συμμόρφωσης;

• Πρόστιμα έως 6% του παγκόσμιου τζίρου.
• Ημερήσια πρόστιμα μέχρι τη συμμόρφωση.
• Περιορισμοί λειτουργίας.
• Παράλληλα πρόστιμα GDPR αν υπάρχουν παραβιάσεις προσωπικών δεδομένων.

Τι Λένε οι Ειδικοί για τους Κινδύνους του Ψηφιακού Εθισμού;

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η υπερβολική χρήση ψηφιακών μέσων μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ανάπτυξη του παιδιού, αυξάνοντας το άγχος, την κατάθλιψη, μειώνοντας τον ύπνο, και προκαλώντας μοναξιά, κοινωνική σύγκριση, cyberbullying και απομόνωση. Ο ψηφιακός εθισμός θεωρείται πλέον ζήτημα δημόσιας υγείας, συγκρίσιμος ως προς τον αναπτυξιακό κίνδυνο με το αλκοόλ ή το κάπνισμα.

Πρόσφατες μελέτες από το Νοσοκομείο Παίδων της Φιλαδέλφειας και τον ΟΟΣΑ αναδεικνύουν τους κινδύνους:

• 1 στους 4 εφήβους ένιωσε δυσφορία όταν προσωπικές πληροφορίες του κοινοποιήθηκαν online χωρίς συναίνεση.
• 17% των παιδιών 11-15 ετών υπήρξαν θύματα διαδικτυακής παρενόχλησης (cyberbullying) την περίοδο 2021-2022.
• 23% των 15χρονων δηλώνουν ότι αισθάνονται νευρικοί ή ανασφαλείς χωρίς πρόσβαση στο κινητό τους.
• 20% των 15χρονων παραμελούν άλλες σημαντικές δραστηριότητες (αθλητισμό, χόμπι κ.λπ.) λόγω social media.

Τι θα Συμβεί – και τι Δεν θα Συμβεί – μετά την 1η Ιανουαρίου 2027;

Δεν θα υπάρξει απότομη διακοπή πρόσβασης. Το ρυθμιστικό πλαίσιο είναι ευρωπαϊκό, με τις αρμόδιες ελληνικές αρχές να εντοπίζουν παραβάσεις και να ενεργοποιούν τον ευρωπαϊκό μηχανισμό ελέγχου. Ο ρόλος των γονέων είναι κομβικός, με την εγκατάσταση του KidsWallet και την εποπτεία των παιδιών.

Τι Έχει Κάνει η ΕΕ Έως Σήμερα;

Η ΕΕ έχει υιοθετήσει το Digital Services Act (DSA), το οποίο θέτει ρητές υποχρεώσεις για τις πλατφόρμες. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε κατεύθυνση για τα συστήματα “age verification / age assurance”, με προοπτική την πλήρη εφαρμογή του EU Digital Identity Wallet (EUDI Wallet) έως το τέλος του 2026.

Γιατί η Απαγόρευση Δεν Μπορεί να Ισχύσει από Αύριο;

Η Ελλάδα λειτουργεί εντός ενός ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου, το οποίο θέτει κανόνες και διαδικασίες. Απαιτείται χρόνος για την αξιολόγηση της συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο και την ενεργοποίηση ειδικών διαδικασιών ελέγχου σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Τι Παρεμβάσεις Εισηγείται ο Έλληνας Πρωθυπουργός στην Ευρωπαϊκή Νομοθεσία;

Ο Έλληνας Πρωθυπουργός, με επιστολή του προς την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, ζητά:

• Την επέκταση του ευρωπαϊκού πιλοτικού προγράμματος επαλήθευσης ηλικίας πανευρωπαϊκά.
• Την υποχρεωτική χρήση του ενιαίου αυτού μηχανισμού από όλες τις πλατφόρμες που εξυπηρετούν χρήστες κάτω των 15 ετών.
• Την καθιέρωση ενός ευρωπαϊκού «ψηφιακού ορίου ενηλικίωσης» στα 15 έτη.
• Την υποχρέωση επανεπαλήθευσης της ηλικίας ανά εξάμηνο από τις πλατφόρμες.
• Τη δημιουργία ενός απλοποιημένου μηχανισμού για την αξιολόγηση περιστατικών και την επιβολή κυρώσεων.

Χρονοδιάγραμμα:

• Τρίμηνη διαδικασία ευρωπαϊκής διαβούλευσης (TRIS): Β’ τρίμηνο του 2026.
• Ψήφιση νόμου: Γ’ εξάμηνο 2026.
• Εντατική εθνική διπλωματική προσπάθεια σε επίπεδο ΕΕ: Β’ έως Δ’ τρίμηνο 2026.
• Περίοδος συμμόρφωσης των εταιρειών: Γ’ έως Δ’ τρίμηνο 2026.
• Έναρξη εφαρμογής απαγόρευσης: Α’ τρίμηνο 2027.

Δείτε αναλυτικά την παρουσίαση για την απαγόρευση των social media σε ανήλικους κάτω των 15 ετών