Διατηρητέα Κτίρια: Οι Ιδιοκτήτες σε Δύσκολη Θέση Ζητούν Άμεση Στήριξη και Σταθερό Πλαίσιο

Η τύχη των διατηρητέων κτιρίων στην Ελλάδα έχει γίνει επείγον ζήτημα, καθώς οι ιδιοκτήτες τους εκπέμπουν σήμα κινδύνου. Υποστηρίζουν ότι ένα πολύτιμο κτιριακό απόθεμα κινδυνεύει να χαθεί οριστικά. Με αφορμή την ημερίδα που διοργανώνει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων στις 29 Απριλίου, με θέμα «Διατηρητέα Κτήρια και Μνημεία: Το παρόν και το μέλλον τους στην Ελλάδα», το κεντρικό μήνυμα είναι σαφές: τα διατηρητέα δεν είναι μόνο ιδιωτικό θέμα, αλλά ζήτημα δημόσιου συμφέροντος. Η διατήρησή τους συνδέεται άμεσα με την ιστορική ταυτότητα των πόλεών μας, την αρχιτεκτονική μνήμη και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.

«Ζητάμε ένα σταθερό και μόνιμο πλαίσιο που θα περιλαμβάνει οικονομική ενίσχυση, φορολογικές ελαφρύνσεις και συντόμευση των διαδικασιών αδειοδότησης. Αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να συνδέεται με τη νομική υποχρέωση διατήρησης και αποκατάστασης του κάθε διατηρητέου. Τα διατηρητέα δεν αποτελούν πρόβλημα των ιδιοκτητών, αλλά ζήτημα δημόσιου συμφέροντος που αφορά την ταυτότητα των πόλεων και την πολιτιστική μας κληρονομιά. Η ευθύνη ανήκει στο κράτος», δήλωσε στο ertnews.gr η Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων, Γιώτα Βρεττάκου -Μιχαλοπούλου. Η κυρία Βρεττάκου τόνισε την ανάγκη άμεσης ενεργοποίησης θεσμικών εργαλείων που παραμένουν ανενεργά εδώ και δεκαετίες.

Η κατάσταση χαρακτηρίζεται από μεγάλη ασυμμετρία. Από τη μία πλευρά, το κράτος αναγνωρίζει την αξία των διατηρητέων, αλλά από την άλλη, μεταφέρει σχεδόν ολόκληρο το βάρος της συντήρησης στους ιδιοκτήτες, χωρίς επαρκή οικονομική στήριξη. Σύμφωνα με τους εκπροσώπους των ιδιοκτητών, το κόστος αποκατάστασης είναι πολλαπλάσιο από αυτό ενός συνηθισμένου ακινήτου, και οι διαδικασίες έγκρισης είναι εξαιρετικά χρονοβόρες.

«Η συντήρηση ενός διατηρητέου κοστίζει 2 έως 4 φορές περισσότερο από ένα σύγχρονο ακίνητο. Ανάλογα με την κατάσταση, το κόστος μπορεί να ξεκινήσει από 1.500 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και να ξεπεράσει τα 4.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Είναι αντικειμενικά δύσκολο για τους ιδιοκτήτες να ανταποκριθούν σε αυτό το κόστος, αλλά και στις εξαντλητικά χρονοβόρες διαδικασίες που απαιτούν τα Υπουργεία ΥΠΠΟ και ΥΠΕΝ, καθώς και στην εξεύρεση εξειδικευμένων συνεργείων. Γι’ αυτό, πολλά ακίνητα εγκαταλείπονται, εν αναμονή κρατικής στήριξης ή ευρωπαϊκών κονδυλίων, όπως συμβαίνει στις περισσότερες χώρες», επεσήμανε η κυρία Βρεττάκου στο ertnews.gr.

Σε αυτό το πλαίσιο, το αίτημα για κατάργηση του ΕΝΦΙΑ στα διατηρητέα κτίρια γίνεται κεντρική διεκδίκηση. Η λογική είναι ότι αυτά τα ακίνητα έχουν περιορισμούς χρήσης, υψηλότερο κόστος συντήρησης και πρόσθετες υποχρεώσεις αποκατάστασης, επομένως δεν μπορούν να φορολογούνται ως «κανονικά» ακίνητα. Οι ιδιοκτήτες ζητούν επίσης από την Πολιτεία να θεσμοθετήσει ένα μόνιμο πρόγραμμα χρηματοδότησης για αποκαταστάσεις, με σαφείς κανόνες, σταθερούς πόρους και ουσιαστικά κίνητρα. Στόχος είναι η διατήρηση των κτιρίων να μην εξαρτάται πλέον από την οικονομική δυνατότητα του κάθε ιδιοκτήτη.

Η ανησυχία για το μέλλον των διατηρητέων είναι ιδιαίτερα έντονη. Χιλιάδες κτίρια οδηγούνται σε σταδιακή εγκατάλειψη, όχι από αδιαφορία των ιδιοκτητών, αλλά από αδυναμία κάλυψης του κόστους και αντιμετώπισης της γραφειοκρατίας. Η κυρία Βρεττάκου περιγράφει την κατάσταση ως ένα κρίσιμο μεταίχμιο. Αν δεν υπάρξει άμεση παρέμβαση, ένα σημαντικό μέρος του ιστορικού κτιριακού αποθέματος κινδυνεύει να χαθεί ανεπιστρεπτί.

«Βρισκόμαστε στο όριο να χαθεί οριστικά μεγάλο μέρος του σημαντικού κτηριακού μας αποθέματος και να διακοπεί η σύνδεση του αρχαίου κόσμου με το σήμερα της Ελλάδας. Ας μην ξεχνάμε ότι το παρόν είναι οι ρίζες του μέλλοντος», υπογράμμισε η Πρόεδρος του Συλλόγου.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη συμβολή του τεχνικού κόσμου. Οι ιδιοκτήτες απευθύνουν έκκληση στους μηχανικούς, τους μελετητές και τους επιστημονικούς συλλόγους να δείξουν μεγαλύτερη ευαισθησία και ενεργή συμμετοχή. Στόχος είναι η διαμόρφωση εφαρμόσιμων προτύπων αποκατάστασης και η καταγραφή έμπειρων επαγγελματιών και εξειδικευμένων τεχνιτών. Τονίζουν ότι χωρίς τη συνεργασία του τεχνικού κόσμου, καμία δημόσια πολιτική δεν μπορεί να αποδώσει στην πράξη.

Στο ίδιο πνεύμα, προτείνεται η δημιουργία ενός μόνιμου παρατηρητηρίου διατηρητέων. Αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μηχανισμός καταγραφής, αξιολόγησης και στρατηγικού σχεδιασμού. Ωστόσο, η κυρία Βρεττάκου θέτει ως απαραίτητη προϋπόθεση να μην εξελιχθεί σε μια ακόμη γραφειοκρατική διαδικασία, αλλά να αποτελέσει ένα πραγματικό εργαλείο πολιτικής βούλησης και μακροπρόθεσμης παρέμβασης.