Μέση Ανατολή: ΗΠΑ και Ιράν σε Αδιέξοδο, με Διαφορετικές Προσδοκίες για τις Διαπραγματεύσεις

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε την Παρασκευή ότι δεν είναι ικανοποιημένος με την τελευταία πρόταση του Ιράν για συνομιλίες σχετικά με την πολυετή σύγκρουση. Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να ακολουθήσει τη διπλωματική οδό, εφόσον οι ΗΠΑ τροποποιήσουν την προσέγγισή τους.

Τα σχόλια του Τραμπ υποδηλώνουν ότι το αδιέξοδο για τον τερματισμό της σύγκρουσης, η οποία ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, είναι πιθανό να συνεχιστεί. Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος επιδιώκει να τερματίσει μια σύγκρουση που είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλής μεταξύ των Αμερικανών.

Αν και οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν σε μια εκεχειρία στις 8 Απριλίου, η οποία έχει παραταθεί, οι δύο χώρες εξακολουθούν να διαφωνούν σε πολλά κρίσιμα ζητήματα. Αυτά περιλαμβάνουν τις πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης και τον έλεγχο του στρατηγικού Στενού του Ορμούζ.

Μετά τις αρχικές συνομιλίες μεταξύ των δύο πλευρών στις αρχές Απριλίου στο Ισλαμαμπάντ, δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία για μια δεύτερη συνάντηση. Δεν είναι ξεκάθαρο τι ακριβώς περιλαμβάνει η νέα πρόταση του Ιράν, αν και το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας προειδοποίησε ότι δεν αναμένονται άμεσα αποτελέσματα.

«Θέλουν να κάνουν συμφωνία, αλλά (…) δεν είμαι ικανοποιημένος με αυτή», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο. Πρόσθεσε ότι η ιρανική ηγεσία είναι «ανοργάνωτη» και χωρισμένη σε δύο ή τρεις ομάδες. «Ζητούν πράγματα που δεν μπορώ να δεχτώ», σημείωσε, ενώ παράλληλα ανέφερε ότι οι τηλεφωνικές διαπραγματεύσεις συνεχίζονται.

Αργότερα την Παρασκευή, κατά τη διάρκεια ομιλίας του στη Φλόριντα, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν θα τερματίσουν πρόωρα την αντιπαράθεσή τους με το Ιράν, για να μην «προκύψει το πρόβλημα ξανά σε τρία χρόνια».

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένως δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενώ παράλληλα δέχεται πιέσεις να σπάσει τον έλεγχο του Ιράν επί του Στενού του Ορμούζ. Την Πέμπτη το βράδυ, ο Τραμπ είχε συνομιλίες με την ομάδα του για την εθνική ασφάλεια σχετικά με το Ιράν, οι οποίες διήρκεσαν περίπου 45 λεπτά στον Λευκό Οίκο, σύμφωνα με τον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios.

Στη συνεδρίαση αυτή συμμετείχαν ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο επικεφαλής της CIA Τζον Ράτκλιφ και ο Αμερικανός διαπραγματευτής Στιβ Γουίτκοφ. Στη διάρκειά της, ο αρχηγός των αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή (Centcom), ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, και ο επικεφαλής του γενικού επιτελείου ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ, Νταν Κέιν, ενημέρωσαν τον Τραμπ και την ομάδα του για τα σχέδια αναφορικά με μια ενδεχόμενη, νέα στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, δήλωσαν δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Axios.

«Υπάρχουν επιλογές: θέλουμε να πάμε και απλώς να τους ανατινάξουμε και να τους τελειώσουμε για πάντα ή θέλουμε να προσπαθήσουμε να κάνουμε μια συμφωνία. Αυτές είναι οι επιλογές», δήλωσε ο Τραμπ όταν ρωτήθηκε για την ενημέρωση, προσθέτοντας ότι «από ανθρωπιστική άποψη» δεν προτιμά τη στρατιωτική επιλογή.

Ανοικτοί στη διπλωματία, έτοιμοι για πόλεμο

Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι η χώρα του είναι έτοιμη να ακολουθήσει τη διπλωματική οδό, εάν οι ΗΠΑ αλλάξουν «τις υπερβολικές απαιτήσεις, την απειλητική ρητορική και τις προκλητικές ενέργειες».

Ωστόσο, ο Αραγτσί πρόσθεσε σε ανάρτησή του στο Telegram ότι «οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν παραμένουν έτοιμες να υπερασπιστούν τη χώρα έναντι οποιασδήποτε απειλής».

Το Ιράν έχει ενεργοποιήσει την αντιαεροπορική του άμυνα και σχεδιάζει μια ευρεία απάντηση σε περίπτωση επίθεσης, έχοντας εκτιμήσει ότι θα υπάρξει μια σύντομη, σφοδρή αμερικανική επίθεση, πιθανώς ακολουθούμενη από ισραηλινή επίθεση, δήλωσαν στο Reuters δύο ανώτερες ιρανικές πηγές υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Αντίστοιχη ήταν η στάση και του επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας, Γκολαμχοσεΐν Μοχσενί Ετζέι, ο οποίος επεσήμανε ότι: «Η Ισλαμική Δημοκρατία δεν δίστασε ποτέ να συμμετάσχει σε διαπραγματεύσεις (…) αλλά σίγουρα δεν θα δεχτούμε να μας επιβληθεί» μια πολιτική.

Απηχώντας την άποψη και άλλων Ιρανών ηγετών, εκτίμησε ότι οι ΗΠΑ «δεν κέρδισαν τίποτα» από τον πόλεμο.

Εξάλλου, σε γραπτό του μήνυμα, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Μοζταμπά Χαμενεΐ, ζήτησε από τις επιχειρήσεις που υπέστησαν ζημιές από τον πόλεμο «να αποφύγουν τις απολύσεις, όσο είναι δυνατόν», μετέδωσαν ιρανικά πρακτορεία, κάνοντας λόγο για «οικονομικό και πολιτισμικό πόλεμο» που διεξάγει το Ιράν.