ΔΝΤ: Η ενεργειακή κρίση κοστίζει 400 ευρώ ετησίως στα ελληνικά νοικοκυριά, με κίνδυνο περαιτέρω επιβάρυνσης

Ενεργειακή κρίση: Επιπλέον 400 ευρώ ετησίως για τα ελληνικά νοικοκυριά

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) εκτιμά ότι οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης στα ευρωπαϊκά νοικοκυριά, αν και παραμένουν διαχειρίσιμες προς το παρόν, είναι σημαντικές. Σύμφωνα με τις τρέχουσες τιμές της αγοράς, η μέση ετήσια απώλεια για ένα νοικοκυριό στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται σε περίπου 375 ευρώ έως το 2026, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 0,7% της κατανάλωσης. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των χωρών, με τη Σλοβακία να αντιμετωπίζει κόστος περίπου 620 ευρώ, τη Σουηδία 134 ευρώ, και την Ελλάδα περίπου 400 ευρώ.

Το ΔΝΤ, ωστόσο, προειδοποιεί για ένα δυσμενές σενάριο, όπου η επιβάρυνση θα μπορούσε να φτάσει τα 1.750 ευρώ ανά νοικοκυριό, υποδηλώνοντας τον κίνδυνο σημαντικής πίεσης στα εισοδήματα εάν οι συνθήκες στην αγορά ενέργειας επιδεινωθούν περαιτέρω.

Οι εκτιμήσεις αυτές και τα σχετικά σενάρια παρουσιάστηκαν από την Ογιά Τσελασούν, αναπληρώτρια διευθύντρια του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ, κατά τη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης. Στη συνεδρίαση, η οποία εστίασε στα μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης, το ΔΝΤ κλήθηκε να αξιολογήσει τις παρεμβάσεις που έχουν ήδη υιοθετηθεί από τα κράτη-μέλη.

Μη στοχευμένα μέτρα και δημοσιονομική χαλάρωση

Σύμφωνα με επικαιροποιημένα στοιχεία του ΔΝΤ, περίπου το 70% των μέτρων που έχουν ληφθεί από τα κράτη-μέλη ήταν μη στοχευμένα και επικεντρώθηκαν στη συγκράτηση των τιμών. Μόλις το 30% των μέτρων κατευθύνθηκε σε ευάλωτα νοικοκυριά. Σχεδόν το 90% των χωρών έχουν υιοθετήσει τουλάχιστον ένα μη στοχευμένο μέτρο, γεγονός που υποδεικνύει τη συνεχιζόμενη ισχυρή εξάρτηση από οριζόντιες παρεμβάσεις. Ειδικές πηγές του Ταμείου εξηγούν ότι αυτή η προσέγγιση επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά χωρίς να κατευθύνει αποτελεσματικά τους πόρους εκεί που υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη.

Παράλληλα, οι ίδιες πηγές εκφράζουν επιφυλάξεις απέναντι σε γενικευμένη δημοσιονομική χαλάρωση, τονίζοντας την ανάγκη διατήρησης της βιωσιμότητας των δημοσίων οικονομικών, ακόμη και σε περιόδους κρίσης. Σε πλήρη ευθυγράμμιση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι η πολιτική στήριξης από τα κράτη-μέλη πρέπει να είναι αυστηρά στοχευμένη και προσωρινή. Η μετακύλιση των διεθνών τιμών στους τελικούς καταναλωτές θεωρείται απαραίτητη για την ενθάρρυνση της εξοικονόμησης ενέργειας.

Μέτρα γενικευμένης στήριξης, όπως μειώσεις φόρων ή πλαφόν στις τιμές, απορρίπτονται ως δαπανηρά και αναποτελεσματικά. Προκρίνονται άμεσες, στοχευμένες ενισχύσεις προς τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, μέσω υφιστάμενων μηχανισμών κοινωνικής προστασίας.

Ειδική περίπτωση η Ελλάδα

Αξιωματούχοι του ΔΝΤ επισημαίνουν ότι, παρά τη σχετική ανθεκτικότητα των οικονομιών της Νότιας Ευρώπης, η Ελλάδα παραμένει εκτεθειμένη σε εξωτερικούς κραδασμούς. Η εξάρτηση από την πορεία βασικών εταίρων, όπως η Γερμανία, καθώς και από τον τουρισμό, καθιστά την ελληνική οικονομία ευάλωτη σε επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος. Σε περίπτωση κλιμάκωσης της ενεργειακής κρίσης, οι πιέσεις στην ανάπτυξη θα μπορούσαν να ενταθούν, καθιστώντας ακόμη πιο κρίσιμη την υιοθέτηση στοχευμένων και δημοσιονομικά βιώσιμων μέτρων στήριξης.

Επιπλέον κόστος 450 εκατ. ευρώ για καύσιμα

Το επιπλέον κόστος που επιβάρυνε τους καταναλωτές για καύσιμα (βενζίνες, πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης) το πρώτο δίμηνο των πολεμικών συγκρούσεων στο Ιράν, υπολογίζεται σε πάνω από 400 εκατομμύρια ευρώ. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, δεδομένης της εύθραυστης εκεχειρίας στη Μέση Ανατολή και της σταθερής διατήρησης των διεθνών τιμών πετρελαίου πάνω από τα 110 δολάρια το βαρέλι.

Την ίδια περίοδο, τα κρατικά ταμεία ενισχύθηκαν με υπερέσοδα από τη φορολογία επί των υψηλότερων τιμών, που υπολογίζονται αθροιστικά για το δίμηνο Μαρτίου – Απριλίου σε πάνω από 90 εκατομμύρια ευρώ. Το ποσό αυτό υπολείπεται μόλις κατά 15 εκατομμύρια ευρώ από τη συνολική δημόσια δαπάνη για τη δίμηνη επιδότηση του πετρελαίου κίνησης.

Τον Μάρτιο, οι καταναλωτές στην Ελλάδα πλήρωσαν για αγορές καυσίμων περί τα 170-185 εκατομμύρια ευρώ περισσότερα από ό,τι θα πλήρωναν με τιμές πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Τα υπερέσοδα του Μαρτίου από τον ΦΠΑ υπολογίζονται στα 35-38 εκατομμύρια ευρώ. Οι καταναλώσεις σε καύσιμα κίνησης (βενζίνες και ντίζελ) τον Μάρτιο παρέμειναν στα ίδια σχεδόν επίπεδα με τον Μάρτιο του 2025, με οριακή αύξηση 0,7%. Εξαίρεση αποτελεί το ντίζελ θέρμανσης, με τις πωλήσεις να σημειώνουν αύξηση 8,5%. Οι καταναλωτές, φοβούμενοι αυξήσεις, έσπευσαν να αποθηκεύσουν καύσιμα για τη νέα χειμερινή σεζόν.

Τον Απρίλιο, η επιβάρυνση για τους καταναλωτές από την αύξηση των τιμών εκτιμάται ότι ήταν τουλάχιστον 250-260 εκατομμύρια ευρώ. Αντίστοιχα, τα υπερέσοδα για το Δημόσιο τον Απρίλιο υπολογίζονται στα 54 εκατομμύρια ευρώ.

Η τιμή της βενζίνης στην αντλία αυξήθηκε κατά 18,1% από 1,751 ευρώ/λίτρο σε 2,068 ευρώ/λίτρο. Αντίστοιχα, η τιμή του ντίζελ κίνησης από 1,56 ευρώ/λίτρο έφτασε τα 1,881 ευρώ/λίτρο. Στην άνοδο των τιμών συνέβαλε η αύξηση κατά 49,2% στις διεθνείς τιμές του Brent, 61,7% στην βενζίνη και 69,8% στο ντίζελ κίνησης.

Οι νέες εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ εντείνουν την αβεβαιότητα στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, τις ανησυχίες για τον εφοδιασμό, τις τιμές και τις πληθωριστικές πιέσεις. Στην Ελλάδα, με την άνοδο του πληθωρισμού από 3,4% τον Μάρτιο στο 4,6% τον Απρίλιο, η κατάσταση αξιολογείται ως ιδιαίτερα ανησυχητική. Ο ενεργειακός πληθωρισμός είναι πιο επιθετικός στη χώρα μας σε σχέση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές. Η Ελλάδα, με τα χαμηλότερα εισοδήματα στην Ευρώπη, είναι η τέταρτη ακριβότερη αγορά στη βενζίνη στην Ευρώπη. Στην 6η ακριβότερη αγορά πέρασε και στο ντίζελ κίνησης.

Το αρμόδιο κυβερνητικό επιτελείο παρακολουθεί στενά την πορεία των τιμών ενέργειας για να παρέμβει εκ νέου και να δημιουργήσει αναχώματα στο νέο κύμα ακρίβειας. Προτεραιότητα τίθεται στη συγκράτηση της τιμής του ντίζελ κίνησης, με την παράταση της επιδότησης για ένα ακόμη μήνα να θεωρείται αναπόφευκτη.

• Διαβάστε επίσης:

• Lagarde: Μη βιώσιμο το ενεργειακό μοντέλο της Ευρώπης
• Αναζητούνται μέτρα έναντι της ενεργειακής κρίσης – Χάσμα απόψεων στο Eurogroup
• Συγκράτηση τιμών στο ρεύμα, επιδοτήσεις και πλαφόν στα υγρά καύσιμα

Ακολουθήστε το Money Review στο Google News