Εγκαινιάστηκε το Ελληνικό Περίπτερο στην 61η La Biennale di Venezia με την εντυπωσιακή εγκατάσταση «Escape Room»

Το Ελληνικό Περίπτερο στην 61η Διεθνή Έκθεση Τέχνης – La Biennale di Venezia άνοιξε τις πόρτες του στο διεθνές κοινό, παρουσιάζοντας την καθηλωτική εγκατάσταση «Escape Room» του παγκοσμίου φήμης εικαστικού και αρχιτέκτονα Ανδρέα Αγγελιδάκη. Με επιμέλεια του Γιώργου Μπεκιράκη και εθνικό επίτροπο τον Μητροπολιτικό Οργανισμό Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης (MOMUS), η ελληνική συμμετοχή εγκαινιάστηκε επίσημα το απόγευμα της Πέμπτης 7 Μαΐου 2026, με τη διοργάνωση να διαρκεί έως τις 22 Νοεμβρίου 2026.

Ο Ανδρέας Αγγελιδάκης περιέγραψε την εγκατάσταση ως εξής: «Το εθνικό περίπτερο χωρίζεται στα δύο. Στο Εθνικό και στο Περίπτερο. Και τα δύο τους παίζουν τον ρόλο του μηχανισμού σαν και αυτούς που περιγράφει ο Πλάτωνας στο Συμπόσιο». Ο καλλιτέχνης έχει μεταμορφώσει τον χώρο σε έναν σύνθετο λαβύρινθο, γεμάτο εικόνες, αντικείμενα, αρχιτεκτονικά αποσπάσματα, βίντεο και «σουβενίρ» που αναφέρονται στην ελληνική ιστορία και ταυτότητα. Πρόκειται για ένα σύγχρονο πλατωνικό σπήλαιο, όπου η ιστορία, η ιδεολογία και οι εθνικές αφηγήσεις παράγονται, αναπαράγονται και αποδομούνται ταυτόχρονα.

Στο κέντρο της εγκατάστασης δεσπόζει μια «φυλακισμένη» κάμερα παρακολούθησης, η οποία κινηματογραφεί συνεχώς τον εαυτό της. Διάσπαρτα στον χώρο, δεκάδες αντικείμενα και αναφορές λειτουργούν ως μικρές «διαλέξεις» ή θραύσματα συλλογικής μνήμης. Μεταξύ αυτών, η χρονιά του Εμφυλίου Πολέμου, όταν η Ελλάδα δεν συμμετείχε στη Μπιενάλε και η Πέγκι Γκούγκενχαϊμ ανέλαβε τη φιλοξενία έργων κυβιστών και σουρεαλιστών που θεωρούνταν αντιφασιστικά. Επίσης, υπάρχει ένα μικρό μνημείο για τη Βάσω Κατράκη στην είσοδο, καθώς και αναφορές σε μορφές όπως ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Ζακ Κωστόπουλος και η Μαρία Μπέικου.

Ο Υφυπουργός Πολιτισμού, αρμόδιος για θέματα Σύγχρονου Πολιτισμού, Ιάσονας Φωτήλας, κατά την ομιλία του στα εγκαίνια, τόνισε: «Εγώ δεν θα σας μιλήσω ασφαλώς για το καλλιτεχνικό έργο, μιας και υπάρχουν άλλοι πολύ πιο αρμόδιοι από μένα. Άλλωστε αυτό το έργο νομίζω είναι τόσο εντυπωσιακό και τόσο ισχυρά δομημένο, που μιλάει από μόνο του, που μιλάει στον καθένα». Εστίασε στην αόρατη, αλλά κρίσιμη, δουλειά που έγινε από τον εθνικό επίτροπο, MOMUS, στις παρεμβάσεις, τα συστήματα ασφαλείας, τις κατασκευές και τις υποδομές, ώστε να παρουσιαστεί το έργο απρόσκοπτα. «Η οργανωτική δουλειά είναι πετυχημένη, όταν δε φαίνεται! Όταν αφήνει το έργο και τον καλλιτέχνη να εκφραστούν, όταν αφήνει το έργο να μιλήσει από μόνο του», ανέφερε. Ο κ. Φωτήλας ευχαρίστησε επίσης το Ίδρυμα Ωνάση ως στρατηγικό υποστηρικτή και όλους τους άλλους υποστηρικτές.

Ο Πρόεδρος του MOMUS, Επαμεινώνδας Χριστοφιλόπουλος, δήλωσε: «Πριν από μερικούς μήνες, αναλάβαμε με ενθουσιασμό και αίσθημα ευθύνης τον ρόλο του εθνικού επιτρόπου – μια ανάθεση που μας έδωσε την ευκαιρία να υπηρετήσουμε ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο εγχείρημα και να συμβάλουμε ουσιαστικά στην εθνική παρουσία στη Βενετία, μέσα από το “Escape Room” του Ανδρέα Αγγελιδάκη. Με την αμέριστη υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, υλοποιήσαμε ένα εκτεταμένο και απαιτητικό έργο σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Σήμερα στεκόμαστε μπροστά στο αποτέλεσμα με την πεποίθηση ότι οι επισκέπτες του Ελληνικού Περιπτέρου θα ζήσουν μια εμπειρία που αγγίζει κάτι ουσιαστικό».

Εκδόθηκε ειδικός κατάλογος για την εγκατάσταση, όπου ο επιμελητής Γιώργος Μπεκιράκης επισημαίνει: «Το “Escape Room” παρουσιάζει στον θεατή μια αναλογία της ζωής υπό τη σκιά του καπιταλισμού. Τα ίχνη βρίσκονται παντού. Το παιχνίδι από το οποίο πρέπει να δραπετεύσουμε δεν είναι ένα δωμάτιο, αλλά ένα βαθύ σκοτεινό σπήλαιο, θωρακισμένο από το βούισμα εκατομμυρίων εικόνων που περιφέρονται στις οθόνες μας. Υπαρκτές και σουρεαλιστικές πραγματικότητες συγκρούονται σε πλατφόρμες που απομυζούν την προσοχή μας ενώ ταυτόχρονα εξυπηρετούν εθνικές ατζέντες και εμπορικά ενδιαφέροντα. Σε αυτό το έργο, ο Ανδρέας Αγγελιδάκης αντιστρέφει τις χωρικές ιεραρχίες, δημιουργώντας το παράδοξο ενός κατοικήσιμου ερειπίου μέσα στο ψηφιακό πανοπτικό. Εν τέλει, προσφέρει εχέμυθα στο κοινό ενδείξεις τις οποίες εκείνο μπορεί είτε να σταχυολογήσει είτε να προσπεράσει. Επί της ουσίας, καλείται ο ίδιος ο θεατής να αποφασίσει πώς θα ασκήσει την ικανότητά του να δράσει και που θα κατευθύνει την προσοχή του. Άλλωστε, είναι απλώς ένα παιχνίδι».

Το έργο «Escape Room» υλοποιείται και εκτίθεται στο Ελληνικό Περίπτερο με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού. Εθνικός Επίτροπος είναι ο MOMUS, ενώ στρατηγικός υποστηρικτής το Onassis Culture. Σημαντική υποστήριξη παρέχεται επίσης από το ΕΚΚΟΜΕΔ, το Qualco Group και το Qualco Foundation, την Εθνική Τράπεζα Ελλάδος, τους Ιωάννη και Μάγια Μαρτίνου, την Ιωάννα Μαρτίνου, τον Οργανισμό Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ, την Irene Y. Panagopoulos Collection, το Office for Contemporary Art Norway (OCA), την Αναστασία Τσουρεκά-Σαρακάκη, το Perianth Hotel, την Αλίκη Μαρτίνου, τους Γιώργο Πετρόχειλο και Διαμαντή Ξυλά, την Ειρήνη Λαιμού, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, την εταιρεία «Η Τέχνη της Ζωής», το ARCH, το Polygreen Culture & Art Initiative (PCAI), την Ελένη Μαρτίνου και τον Ανδρέα Μελά. Επίσημος χορηγός αερομεταφορών είναι η AEGEAN.

Βιογραφικά Σημειώματα

Ανδρέας Αγγελιδάκης

Ο Ανδρέας Αγγελιδάκης (γενν. 1968, Αθήνα) είναι αρχιτέκτονας και καλλιτέχνης ελληνικής και νορβηγικής καταγωγής, με έδρα την Αθήνα. Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Southern California Institute of Architecture στο Λος Άντζελες και στο Columbia University της Νέας Υόρκης. Η πρακτική του εκτείνεται στην αρχιτεκτονική, τις εκδόσεις, τη συγγραφή, τον σχεδιασμό και την επιμέλεια εκθέσεων. Τα έργα του, συχνά ξεκινώντας ως ψηφιακές προσομοιώσεις, διερευνούν τις επιπτώσεις του διαδικτύου στην αντίληψη και τη συμπεριφορά των χρηστών. Χαρακτηρίζονται από τη χρήση αρχιτεκτονικών σημαινόντων και τη δημιουργία περιβαλλόντων που επαναπροσδιορίζουν τη σχέση θεατή-έργου, αναδεικνύοντας την αλληλεπίδραση εξουσίας, χώρου και υποδομής. Η αρχιτεκτονική λειτουργεί ως όχημα διερεύνησης της ταυτότητας, με την Αθήνα και την έννοια του ερειπίου (αρχαίου, σύγχρονου ή ψηφιακού) να αποτελούν κεντρικά μοτίβα. Οι εγκαταστάσεις και τα κείμενά του δημιουργούν αφηγηματικά περιβάλλοντα που εξετάζουν τα όρια μεταξύ πραγματικού και εικονικού, ιστορικής μνήμης και μυθοπλασίας, ειλικρίνειας και χιούμορ. Έχει παρουσιαστεί σε σημαντικούς θεσμούς όπως το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το Ίδρυμα Ωνάση, η documenta 14, το Museum of Contemporary Art Chicago, η Hayward Gallery, το ETH Zurich και το Louisiana Museum of Modern Art. Έργα του ανήκουν σε συλλογές όπως το ΕΜΣΤ, το Ίδρυμα Ωνάση, το Art Institute of Chicago και το Nasjonalmuseet.

Γιώργος Μπεκιράκης

Ο Γιώργος Μπεκιράκης ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Σπούδασε Μουσειολογία και Σχεδιασμό Εκθέσεων, με μεταπτυχιακές σπουδές στις Πολιτισμικές και Κινηματογραφικές Σπουδές στο ΕΚΠΑ. Από το 2012, έχει υλοποιήσει projects με φορείς όπως το Υπουργείο Πολιτισμού, ο Οργανισμός ΝΕΟΝ, η Στέγη Ιδρύματος Ωνάση και η Ελευσίνα 2023. Συνεργάζεται συχνά με καλλιτέχνες και καλλιτεχνικές πλατφόρμες. Κείμενά του έχουν δημοσιευθεί σε εκθέσεις και καταλόγους. Είναι ο επιμελητής της ελληνικής συμμετοχής στην 61η La Biennale di Venezia. Οι πρόσφατες επιμέλειές του περιλαμβάνουν εκθέσεις όπως «Institute of Post-Epicurean Garden», «Heather stays at 505», «Prizing Eccentric Talents I–III», «Performative Encounters», «Oikonomia», «Μυστήριο 110 Ορφέας» και «ROOM505: LORE». Το επιμελητικό του έργο έχει παρουσιαστεί σε διεθνή μέσα όπως τα Artforum, Art in America, ArtReview, NERO Editions και Artsy.