Εξωδικαστικός Μηχανισμός: Το Νέο Νομοσχέδιο Έρχεται σε Δημόσια Διαβούλευση Εντός της Εβδομάδας – Όλες οι Βασικές Αλλαγές

Αυτή την εβδομάδα αναμένεται η ανάρτηση του νέου νομοσχεδίου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών σε δημόσια διαβούλευση, το οποίο εισάγει δύο σημαντικές νέες παρεμβάσεις στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Ο κεντρικός στόχος είναι η ενίσχυση του μηχανισμού, ώστε να λειτουργήσει ως «καταλυτικό εργαλείο» για οφειλέτες που επιθυμούν να ρυθμίσουν τα χρέη τους προς τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία (ΕΦΚΑ).

Οι δύο νέες πρωτοβουλίες στοχεύουν στη διευκόλυνση της ρύθμισης του ιδιωτικού χρέους και αφορούν:

• Διάσωση της πρώτης κατοικίας: Για πρώτη φορά, η προστασία της κατοικίας ενσωματώνεται στον εξωδικαστικό μηχανισμό μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας.
• Νέο κατώτατο όριο χρέους: Το ελάχιστο όριο για την υπαγωγή στον μηχανισμό μειώνεται στα 5.000 ευρώ, από 10.000 ευρώ που ίσχυε μέχρι σήμερα.

Μέσω του εξωδικαστικού, οι οφειλέτες έχουν τη δυνατότητα να επιτύχουν «κούρεμα» του χρέους τους και αποπληρωμή έως και 240 δόσεις, γεγονός που οδηγεί σε σημαντικά χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις. Το ακριβές ύψος της δόσης προσδιορίζεται από τον αλγόριθμο της πλατφόρμας, ο οποίος λαμβάνει υπόψη τα περιουσιακά και εισοδηματικά κριτήρια του οφειλέτη.

Πηγές του υπουργείου επισημαίνουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών καθίσταται ένα ολοένα και πιο ισχυρό «όπλο» για ιδιώτες με οφειλές προς τράπεζες και Δημόσιο, προσφέροντας ουσιαστική «ανάσα» στη διαχείριση των χρεών τους.

Η Επιλογή του Εξωδικαστικού

Οι ίδιες πηγές προσθέτουν ότι η επιλογή του εξωδικαστικού μηχανισμού αποτελεί μια βιώσιμη λύση και διέξοδο για τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους, ειδικά μετά τις βελτιώσεις που έχουν πραγματοποιηθεί από τον Απρίλιο του προηγούμενου έτους. Συγκεκριμένα, ο διπλασιασμός των οικονομικών κριτηρίων για τους ευάλωτους πολίτες, η διεύρυνση της ομάδας των οφειλετών που μπορούν να ενταχθούν, η υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης από όλους τους πιστωτές, και η ουσιαστική ένταξη της μεσαίας τάξης στον μηχανισμό, έχουν καταστήσει την πλατφόρμα την βέλτιστη επιλογή για ιδιώτες που θέλουν να τακτοποιήσουν τις οφειλές τους. Ως αποτέλεσμα, το ποσοστό έγκρισης των αιτήσεων έχει αυξηθεί πάνω από 80%, με 8 στις 10 ρυθμίσεις να αποδεικνύονται επιτυχείς.

Η επιτυχία του Εξωδικαστικού Μηχανισμού ως ένα «πολυεργαλείο» ρύθμισης οφειλών επιβεβαιώνεται από τα επίσημα στοιχεία. Έως τα τέλη Απριλίου, οι επιτυχείς ρυθμίσεις ανέρχονταν σε 60.388, αφορώντας αρχικές οφειλές ύψους 18,64 δισ. ευρώ. Από αυτές, 6.971 επιτυχείς ρυθμίσεις πραγματοποιήθηκαν από ευάλωτους οφειλέτες και 439 αφορούν σε Άτομα με Ειδικές Ανάγκες.

Ο Υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης έχει τονίσει ότι το ιδιωτικό χρέος είναι ένας κρίσιμος πυλώνας της οικονομίας και η διαχείρισή του αποτελεί «πολιτική συνοχής, πολιτική δεύτερης ευκαιρίας». Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «πίσω από κάθε οφειλή, υπάρχουν οι άνθρωποι και οι ιστορίες τους. Υπάρχουν επιχειρήσεις που δίνουν καθημερινά μάχη για να σταθούν στην αγορά. Υπάρχουν οικογένειες που αγωνίζονται σκληρά να ορθοποδήσουν».

Διάσωση της Πρώτης Κατοικίας και 3 Νέες Παρεμβάσεις

• Προστασία της πρώτης κατοικίας: Εισάγεται η δυνατότητα για τους οφειλέτες να διαχωρίζουν την κύρια κατοικία τους από τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία, επιτυγχάνοντας έτσι μεγαλύτερο «κούρεμα» και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις. Οι οφειλέτες μπορούν να επιλέξουν την προστασία της πρώτης κατοικίας τους, ρευστοποιώντας άλλα περιουσιακά στοιχεία, κατά την υποβολή της αίτησης ρύθμισης. Το ύψος του «κουρέματος» και της μηνιαίας δόσης θα υπολογίζεται με βάση την αξία της πρώτης κατοικίας και τα εισοδήματα του οφειλέτη, οδηγώντας σε βελτιωμένες ρυθμίσεις.
• Άρση κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού: Η κατάσχεση τραπεζικού λογαριασμού μπορεί πλέον να αίρεται εφόσον έχει εξοφληθεί το 25% της συνολικής οφειλής και οι υπόλοιπες υποχρεώσεις προς τη φορολογική διοίκηση έχουν ρυθμιστεί. Αυτή η παρέμβαση προσφέρει «ανάσα» σε όσους προσπαθούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους και να επανέλθουν στην οικονομική κανονικότητα.
• Ένταξη μικρότερων οφειλών από 5.000 ευρώ: Η πρόσβαση στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό διευρύνεται σημαντικά, καθώς πλέον οφειλέτες με συνολικές οφειλές από 5.000 ευρώ και άνω μπορούν να ενταχθούν, σε αντίθεση με το προηγούμενο κατώτατο όριο των 10.000 ευρώ. Αυτή η αλλαγή είναι κρίσιμη, καθώς εντάσσει στο προστατευτικό και ρυθμιστικό πλαίσιο και μικρότερους οφειλέτες που προηγουμένως δεν μπορούσαν να αξιοποιήσουν τον Μηχανισμό.
• Νέα δυνατότητα ρύθμισης έως 72 δόσεις για παλαιές αρρύθμιστες οφειλές: Η νέα ρύθμιση αφορά οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες έως τον Δεκέμβριο 2023 και δεν είχαν ρυθμιστεί μέχρι τις 21/4/2026. Αυτές οι οφειλές θα μπορούν πλέον να ενταχθούν σε ρύθμιση έως 72 δόσεων, εφόσον οι οφειλές που προέκυψαν μετά το τέλος του 2023 έχουν εξοφληθεί ή ρυθμιστεί.

Στελέχη του υπουργείου εξηγούν ότι το χρονικό ορόσημο της 31ης Δεκεμβρίου 2023 για τις υπό ρύθμιση οφειλές τέθηκε διότι άνω του 90% των οφειλών δημιουργήθηκε κατά την περίοδο της κρίσης. Από το 2024 και μετά, με την επιστροφή σε κανονικότητα, οι νέες οφειλές θα πρέπει να ρυθμίζονται με την πάγια ρύθμιση των 24-48 δόσεων. Επιπλέον, εάν η πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων, από την οποία το Δημόσιο εισπράττει 3,2 δισ. ευρώ ετησίως, «έσπαγε» σε 72 δόσεις, θα υπήρχαν απώλειες περίπου 2,5 δισ. ευρώ ετησίως, κάτι που θα επηρέαζε τη δημοσιονομική ισορροπία.

Η ρύθμιση των 72 δόσεων λειτουργεί συμπληρωματικά ή εναλλακτικά με τον εξωδικαστικό μηχανισμό, ανάλογα με το συμφέρον του εκάστοτε οφειλέτη. Ωστόσο, η δυνατότητα διαγραφής μέρους της οφειλής («κούρεμα») είναι διαθέσιμη αποκλειστικά στο πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού.