Νέο Νομοσχέδιο για την Επιστροφή Μεταναστών σε 10 Ημέρες: Αυστηρότερο Πλαίσιο Διαχείρισης Πριν την Ευρωπαϊκή Συμφωνία

Το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου βρίσκεται σε αυξημένη ετοιμότητα λόγω της πρόσφατης αύξησης των μεταναστευτικών ροών, με ιδιαίτερη έμφαση στην Κρήτη. Η κυβέρνηση προχωρά στη δημιουργία ενός πιο αυστηρού και οργανωμένου πλαισίου για τη διαχείριση πιθανών νέων πιέσεων στα εξωτερικά σύνορα της χώρας. Κεντρικό ρόλο διαδραματίζει ένα νέο νομοσχέδιο, το οποίο τελεί υπό δημόσια διαβούλευση και αφορά την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις του νομοσχεδίου είναι η θέσπιση ειδικής διάταξης για τη δημιουργία κέντρων επιστροφών παράνομων μεταναστών σε τρίτες χώρες.

Πηγή: Realnews, Γιώργος Λυκουρέντζος

Η επείγουσα νομοθέτηση της δυνατότητας επιστροφών σε τρίτες χώρες, ακόμη και πριν την επίτευξη συμφωνίας με την Ε.Ε., υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα που αποδίδει η Αθήνα στο ζήτημα. Η διάταξη αυτή, που έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις, επιτρέπει την επιστροφή υπηκόων τρίτων χωρών ή ανιθαγενών όχι μόνο στη χώρα καταγωγής τους, αλλά και σε τρίτες χώρες που λειτουργούν ως «κόμβοι επιστροφής», εφόσον υπάρχει σχετική συμφωνία με την Ελλάδα ή την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ενωσιακό Δίκαιο και Επιστροφές

Σύμφωνα με το άρθρο 159 του νομοσχεδίου, οι επιστροφές μπορούν να πραγματοποιούνται μέσω αυτών των «return hubs». Οι σχετικές συμφωνίες θα συνάπτονται από τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, κατόπιν συμμόρφωσης με το ενωσιακό Δίκαιο. Από το πεδίο εφαρμογής εξαιρούνται οι ασυνόδευτοι ανήλικοι.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι διαβουλεύσεις για την υλοποίησή της προχωρούν. Ουσιαστικά, ο παράτυπος μετανάστης θα μπορεί να μεταφέρεται εκτός Ελλάδας σε σύντομο χρονικό διάστημα από την άφιξή του, ακόμα και αν η χώρα καταγωγής του δεν δέχεται την επιστροφή του εκεί.

Κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι η δυνατότητα δημιουργίας ή αξιοποίησης «return hubs» θεωρείται κρίσιμο εργαλείο για την αύξηση της αποτελεσματικότητας των επιστροφών, ένα πεδίο όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει διαχρονικά δυσκολίες. Στο νέο πλαίσιο, η απόφαση επιστροφής συνδέεται άμεσα με την απόφαση ασύλου, με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών και τον περιορισμό των καθυστερήσεων.

Η κεντρική πολιτική στόχευση της κυβέρνησης είναι σαφής: επιτάχυνση των διαδικασιών, αυστηρότερος έλεγχος των παράνομων εισόδων και αποτελεσματικότερες επιστροφές για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να ανταποκριθεί σε ένα σύνθετο περιβάλλον, επηρεασμένο από την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τη βόρεια Αφρική, καθώς και από την αυξανόμενη πίεση στο νότιο θαλάσσιο μέτωπο.

Καθολικό Screening και Ταχύτητα στις Διαδικασίες

Το νέο σύστημα ενσωματώνει καθολικό screening για όλους τους παράτυπους εισερχόμενους, ανεξαρτήτως αιτήματος ασύλου. Η διαδικασία περιλαμβάνει ταυτοποίηση, υγειονομικό έλεγχο και εκτεταμένους ελέγχους ασφαλείας, με τη συνεργασία του Υπουργείου Μετανάστευσης, της Ελληνικής Αστυνομίας και της Frontex. Η εφαρμογή θα γίνεται τόσο στα νησιά όσο και σε δομές της ενδοχώρας.

Σύμφωνα με το κυβερνητικό σχέδιο, μετά την ολοκλήρωση του screening (εντός επτά ημερών στα σύνορα και τριών ημερών στην ενδοχώρα), οι παράτυποι εισερχόμενοι θα ακολουθούν διαδικασία ασύλου, επιστροφής, ή μετεγκατάστασης σε άλλο κράτος-μέλος της Ε.Ε.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συνοριακή διαδικασία ασύλου, κυρίως για υπηκόους χωρών με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης ασύλου (π.χ. Αίγυπτος, Πακιστάν, Μπαγκλαντές). Η διαδικασία αυτή θα είναι υποχρεωτικά ταχεία, με εξέταση της αίτησης εντός 12 εβδομάδων, χωρίς ο αιτών να θεωρείται ότι έχει εισέλθει επισήμως στη χώρα. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, δεν θα υπάρχει πρόσβαση στην αγορά εργασίας, ενώ προβλέπεται κράτηση ή αυστηρός περιορισμός ελευθερίας. Σε περίπτωση απόρριψης, ακολουθεί άμεσα συνοριακή διαδικασία επιστροφής, επίσης εντός 12 εβδομάδων.

Επιπλέον, θεσπίζεται ταχεία διαδικασία στην ενδοχώρα για άτομα χαμηλού προσφυγικού προφίλ που εντοπίζονται να κυκλοφορούν παράνομα.

Ευρωπαϊκή Αλληλεγγύη και Έκτακτα Εθνικά Μέτρα

Η κυβέρνηση αποδίδει σημαντική βαρύτητα στη διάσταση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, με το νέο Σύμφωνο να προβλέπει υποχρεωτικό μηχανισμό αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών. Αυτό, κατά το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, ενισχύει τη δυνατότητα αποσυμφόρησης της Ελλάδας σε περιόδους αυξημένων ροών.

Σημαντική είναι και η διάταξη του άρθρου 236, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα λήψης έκτακτων εθνικών μέτρων σε περίπτωση κρίσης ή ανωτέρας βίας. Εάν τα ευρωπαϊκά μέτρα δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση μιας κατάστασης κρίσης και κρίνεται αναγκαίο για τη δημόσια τάξη και την εσωτερική ασφάλεια, θα δύνανται να λαμβάνονται επιπλέον εθνικά μέτρα.

Η συγκεκριμένη διάταξη θεωρείται κρίσιμη, καθώς ανοίγει τον δρόμο για αυστηρότερες παρεμβάσεις σε περιπτώσεις μαζικών αφίξεων ή εργαλειοποίησης μεταναστευτικών ροών.

Ο Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, έχει τονίσει επανειλημμένα την ανάγκη προετοιμασίας της χώρας για κάθε ενδεχόμενο, με την κυβερνητική στρατηγική να εστιάζει σε δύο άξονες: αυστηρή φύλαξη των συνόρων και αποτελεσματική διαχείριση όσων εισέρχονται παράνομα. Ο στόχος είναι να αποφευχθούν συνθήκες ανεξέλεγκτων ροών, όπως αυτές του 2015, με το νέο θεσμικό πλαίσιο να αποτελεί κομβικό εργαλείο για την επόμενη μέρα της μεταναστευτικής πολιτικής.

Η κυβέρνηση επιδιώκει ένα πιο αυστηρό αλλά και περισσότερο οργανωμένο πλαίσιο διαχείρισης πιθανών νέων πιέσεων στα εξωτερικά σύνορα της χώρας.

• Επιτάχυνση Διαδικασιών: Σύνδεση απόφασης επιστροφής με απόφαση ασύλου.
• Αυστηρότερος Έλεγχος: Καθολικό screening για όλους τους εισερχόμενους.
• Αποτελεσματικότερες Επιστροφές: Δημιουργία «return hubs» σε τρίτες χώρες.