Παγκόσμια Πρεμιέρα για την Αποκατεστημένη «Εύα» της Πρωτοπόρου Μαρίας Πλυτά στο Φεστιβάλ Καννών -

Τη Δευτέρα 18 Μαΐου, το Φεστιβάλ Καννών έχει την τιμή να παρουσιάσει σε παγκόσμια πρεμιέρα την πλήρως αποκατεστημένη ταινία Εύα (1953) της Μαρίας Πλυτά, της πρώτης γυναίκας σκηνοθέτιδας στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου. Η προβολή, που εντάσσεται στο επίσημο πρόγραμμα Cannes Classics, θα λάβει χώρα στις 4 μ.μ. στη Salle Bunuel.

Μια δεύτερη προβολή της αποκατεστημένης ταινίας είναι προγραμματισμένη στο διεθνώς αναγνωρισμένο φεστιβάλ Il Cinema Ritrovato της Μπολόνια την Τρίτη 23 Ιουνίου (2 μ.μ., Jolly Theatre), με επανάληψη την επόμενη ημέρα (9 π.μ.). Η επίσημη ελληνική πρεμιέρα θα πραγματοποιηθεί στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος στην Αθήνα στις αρχές του φθινοπώρου.

Η διαδικασία αποκατάστασης της ταινίας υλοποιήθηκε από το World Cinema Project του The Film Foundation και την Cineteca di Bologna, μέσω του εργαστηρίου L’ Immagine Ritrovata και του Εργαστηρίου Ψηφιακής Αποκατάστασης Ταινιών της Ταινιοθήκης της Ελλάδος. Συνεργάτες σε αυτό το σημαντικό εγχείρημα ήταν η Alatas Films και η Καθηγήτρια του ΑΠΘ, Μπέτυ-Δέσποινα Κακλαμανίδου. Η πρωτοβουλία αυτή κατέστη δυνατή χάρη στην υποστήριξη του Hobson/Lucas Family Foundation.

Το εργαστήριο της Ταινιοθήκης ανέλαβε την ψηφιακή σάρωση σε ανάλυση 4Κ του αρνητικού της εικόνας και του ήχου, ενώ το L’Immagine Ritrovata επιμελήθηκε την ψηφιακή αποκατάσταση, τη διόρθωση χρωμάτων και τη δημιουργία του τελικού DCP.

Η επιλογή της Εύας για το τμήμα Cannes Classics, όπου προβάλλονται αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου σε νέες, αποκατεστημένες κόπιες, αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Πρόκειται για την πρώτη ελληνική ταινία που προβάλλεται αποκατεστημένη στην ιστορία αυτού του εμβληματικού τμήματος των Καννών. Πριν την αποκατάστασή της, η ταινία είχε παρουσιαστεί στο πλαίσιο ενός αφιερώματος στο έργο της Μαρίας Πλυτά από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης τον Νοέμβριο του 2022, ενώ τον Ιούνιο του 2025 προβλήθηκε στο αφιέρωμα της Ταινιοθήκης της Ελλάδος «Ο Μίκης Θεοδωράκης στη Μεγάλη Οθόνη».

Η υπόθεση της Εύας περιστρέφεται γύρω από μια παντρεμένη γυναίκα που, κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών της διακοπών, έρχεται κοντά με έναν νεαρό, βιώνοντας μια παροδική ερωτική σχέση. Αυτό προκαλεί την οργή του συζύγου της και τα επικριτικά σχόλια της συντηρητικής κοινωνίας του νησιού.

Το σενάριο υπογράφει ο Ανδρέας Λαμπρινός, τη μουσική ο Μίκης Θεοδωράκης (σηματοδοτώντας την πρώτη του κινηματογραφική σύνθεση), ενώ στους πρωταγωνιστικούς ρόλους συναντούμε τη Νίνα Σγουρίδου, τον Αλέκο Αλεξανδράκη, τον Μάνο Κατράκη, την Αλίκη Γεωργούλη και τον Ντίνο Ηλιόπουλο.

Η Μαρία Πλυτά, η πρώτη Ελληνίδα σκηνοθέτις, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1915 και απεβίωσε το 2006. Αρχικά αφοσιώθηκε στη λογοτεχνία, για να κάνει τα πρώτα της κινηματογραφικά βήματα στα τέλη της δεκαετίας του ’40, εργαζόμενη σε ταινίες του Αλέκου Σακελλάριου και του Γιώργου Τζαβέλλα. Το 1950 έκανε το σκηνοθετικό της ντεμπούτο με την ταινία Τ’ αρραβωνιάσματα, ένα από τα πιο αξιόλογα ηθογραφικά έργα της εποχής, με σκηνικά του Γιάννη Τσαρούχη. Με 17 ταινίες στο ενεργητικό της, η Μαρία Πλυτά αναδείχθηκε σε πρωτοπόρο σκηνοθέτιδα και διαμορφωτική φιγούρα του ελληνικού κινηματογράφου.

Το ταξίδι της αποκατάστασης της Εύας αποτελεί πρωτοβουλία της κ. Κακλαμανίδου και εντάσσεται σε μια ευρύτερη, συστηματική ερευνητική προσπάθεια για το έργο της Πλυτά, που ξεκίνησε το 2021. Η προσπάθεια αυτή συντονίζεται με το ερευνητικό πρόγραμμα «Plyta’s Unknown Cinema» (PUC, 2025-2028), το οποίο χρηματοδοτείται από το ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. και διευθύνεται από την ίδια. Μάλιστα, κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ Καννών, θα πραγματοποιηθούν γυρίσματα και συνεντεύξεις με διεθνείς προσωπικότητες και στελέχη κινηματογραφικών θεσμών για τις ανάγκες ενός ντοκιμαντέρ.

«Η επιλογή της Εύας από το Cannes Classics αποτελεί την οριστική δικαίωση για τη Μαρία Πλυτά, μια σπουδαία δημιουργό που παρέμεινε για δεκαετίες στη σκιά της ιστοριογραφίας. Με το έργο αυτό, θεραπεύουμε μια μακρόχρονη έμφυλη ιστοριογραφική διάκριση και εντάσσουμε οργανικά τη Μαρία Πλυτά στον Κανόνα του ευρωπαϊκού κινηματογράφου», δηλώνει η κ. Κακλαμανίδου.

ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗΣ

Το Εργαστήριο της Ταινιοθήκης της Ελλάδος έχει ήδη παρουσιάσει μια σειρά από εξαιρετικές αποκαταστάσεις ελληνικών ταινιών, σε συνεργασία με το διεθνούς φήμης εργαστήριο L’Immagine Ritrovata της Μπολόνια, συμβάλλοντας στην ανάδειξη άγνωστων ελληνικών κινηματογραφικών αριστουργημάτων στο διεθνές κοινό. Πέρα από το Χάππυ Νταίη (1976) του Παντελή Βούλγαρη και το Πικρό ψωμί (1951) του Γρηγόρη Γρηγορίου, οι ψηφιακές αποκαταστάσεις του Εργαστηρίου περιλαμβάνουν πολλές ακόμα σημαντικές ταινίες που σώθηκαν από τη λήθη, όπως:

Οι Απάχηδες των Αθηνών (Δ. Γαζιάδης, 1930)
Ψαράδες και ψαρέματα (Λ. Λοϊσιος, 1961)
Πρόσωπο με πρόσωπο (Ρ. Μανθούλης, 1966)
Τρεις ταινίες μικρού μήκους της Φρίντας Λιάππα: Μια ζωή σε θυμάμαι να φεύγεις (1977), Απεταξάμην (1980) και Μετά 40 μέρες (1972)

Η Ταινιοθήκη της Ελλάδος αξιοποιεί κάθε διαθέσιμο μέσο για να «ξαναζωντανέψει» ταινίες-ορόσημα του ελληνικού κινηματογράφου, βγάζοντάς τα από το χρονοντούλαπο της ιστορίας.