Το Ίδρυμα Γ. & Α. Μαμιδάκη παρουσιάζει την “Chronotopia”: Η Νικήτρια Εγκατάσταση του Βραβείου Τέχνης 2026 Πραγματώνεται στον Άγιο Νικόλαο

Το Ίδρυμα Γ. & Α. Μαμιδάκη είναι στην ευχάριστη θέση να παρουσιάσει την Chronotopia, τη μεγαλεπήβολη γλυπτική εγκατάσταση των Caitlind r.c. Brown & Wayne Garrett από τον Καναδά, η οποία αναδείχθηκε νικήτρια του Βραβείου Τέχνης 2026. Η επίσημη παρουσίαση θα λάβει χώρα το Σάββατο 6 Ιουνίου 2026 στον Άγιο Νικόλαο της Κρήτης.

Η Chronotopia, μια σύνθετη τοπο-ειδική εγκατάσταση, ξεχώρισε ανάμεσα σε περισσότερες από 450 υποβολές από 65 χώρες, προσφέροντας μια πρωτότυπη προσέγγιση στην αντίληψη του τοπίου. Σε μια εποχή που η ανάγκη για συλλογικότητα, στοχασμό και επανασύνδεση με το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον είναι πιο επιτακτική από ποτέ, το έργο αυτό έρχεται να εμπλουτίσει τη συλλογή του Ιδρύματος Γ.&Α. Μαμιδάκη, όπου ήδη περιλαμβάνονται πάνω από 70 έργα σημαντικών Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών. Η εγκατάσταση θα παραμείνει σε μόνιμη, ανοικτή έκθεση.

Το Έργο

Η Chronotopia αντλεί έμπνευση από τις σύνθετες αλληλεπιδράσεις μεταξύ του κρητικού τοπίου, του νερού, του φωτός, του χώρου και του χρόνου. Ο τίτλος, ένας νεολογισμός που προκύπτει από τις ελληνικές λέξεις «Χρόνος» (Chrono) και «Τόπος» (Topia), υποδηλώνει μια δυναμική συνύφανση και συνύπαρξη αυτών των θεμελιωδών εννοιών, διαμορφώνοντας το πλαίσιο της ανθρώπινης εμπειρίας.

Το έργο αποτελείται από χιλιάδες οπτικούς μυωπικούς φακούς, διάταξη που δημιουργεί δύο φωτεινά, τοξωτά πάνελ. Αυτά τα πάνελ, στηριζόμενα σε μια μεταλλική δομή που θυμίζει πλέγμα κλαδιών, αγκαλιάζουν τον επισκέπτη, προσκαλώντας τον σε μια εσωτερική περιήγηση. Μέσα από τους φακούς, το τοπίο αποκτά νέες διαστάσεις: μακρινές εικόνες εστιάζονται και μετατρέπονται σε θολωτούς μικρόκοσμους που μεταβάλλονται συνεχώς, επηρεαζόμενοι από τον άνεμο και τις συνθήκες φωτισμού. Η εικόνα αυτή δεν σταθεροποιείται ποτέ, προσφέροντας μια διαρκώς ανανεούμενη οπτική εμπειρία.

Εξωτερικά, το σώμα του θεατή μεταμορφώνεται σε ένα αινιγματικό ψηφιδωτό, ένα αφηρημένο φάντασμα που ενσωματώνεται σε έναν εναλλακτικό τρόπο θέασης. Η οριζόντια γραμμή του μπλε ορίζοντα της Μεσογείου, άλλοτε διακριτική μέσα από τους φακούς και άλλοτε ευκρινής ανάμεσά τους, αντιπροσωπεύει την ιδέα του γραμμικού χρόνου. Ωστόσο, εντός της εγκατάστασης, οι φακοί διακόπτουν αυτή τη γραμμικότητα, την τεμαχίζουν και την επανασυνθέτουν, αναδεικνύοντας την επίδραση των ιδιαιτεροτήτων τους στην αντίληψη του χρόνου.

Η Chronotopia λειτουργεί ως μια άσκηση αντίληψης, υπενθυμίζοντας ότι η «εικόνα» του κόσμου είναι πάντα διαμεσολαβημένη και όχι άμεση. Το έργο ισορροπεί με δεξιοτεχνία μεταξύ της κοινής, καθολικής εμπειρίας και της βαθιά υποκειμενικής αντίληψης του καθενός.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επιλογή του βασικού υλικού, που υπογραμμίζει τη βιωσιμότητα και την υπευθυνότητα των καλλιτεχνών. Οι φακοί οράσεως προέρχονται από το Canadian Lions Eyeglass Recycling Centre στο Κάλγκαρι. Ο οργανισμός αυτός ανακυκλώνει μεταχειρισμένα γυαλιά, τα οποία διατίθενται δωρεάν σε ανθρώπους παγκοσμίως. Οι συγκεκριμένοι φακοί, κρίθηκαν μη αξιοποιήσιμοι για επανένταξη στην αρχική τους χρήση, αλλά επαναπροσδιορίστηκαν δημιουργικά από τους καλλιτέχνες. Οι χιλιάδες αυτοί φακοί, έχοντας ήδη πολλαπλές χρήσεις, έχουν ενσωματωθεί προηγουμένως σε έργα όπως τα A Whisper in the Eye of the Storm (Northern Alps Art Festival, Ιαπωνία, 2024) και Conversations with Time (Setouchi Triennale, Ιαπωνία, 2025). Η μεταφορά τους στην Κρήτη σηματοδοτεί έναν νέο, πιθανώς τελικό, σταθμό στη διαδρομή τους, τονίζοντας την κυκλικότητα της ύλης και των νοημάτων.

Οι Καλλιτέχνες

Η Caitlind Brown και ο Wayne Garrett, καλλιτέχνες από τον Δυτικό Καναδά, συγκεκριμένα από το Calgary, φέρουν στις δημιουργίες τους την επιρροή του ανοιχτού ορίζοντα και της μεγαλοπρέπειας των Καναδικών Βραχωδών Ορέων, που πλαισιώνουν την πόλη τους. Η φύση αποτελεί κεντρικό στοιχείο της ζωής και της τέχνης τους, επηρεάζοντας άμεσα την αντίληψή τους για τον κόσμο, τους ανθρώπους και τις σχέσεις τους.

Συνεργαζόμενοι από το 2010, τα πρώτα τους κοινά έργα κινήθηκαν στο πλαίσιο του «expanded cinema», εξελισσόμενα σταδιακά σε φωτεινές γλυπτικές εγκαταστάσεις και παρεμβάσεις στον χώρο. Η καλλιτεχνική τους πρακτική εστιάζει σε μη παραδοσιακούς χώρους τέχνης – δημόσια πάρκα, δάση, εγκαταλελειμμένα κτίρια – αναζητώντας πάντα τη σύνδεση μεταξύ ανθρώπων, τόπων και καταστάσεων.

Ο άνθρωπος, όχι ως παθητικός παρατηρητής αλλά συχνά ως ενεργό μέρος του έργου, αποτελεί το μέτρο των δημιουργιών τους. Εξίσου σημαντικός είναι και ο χώρος, το περιβάλλον μέσα στο οποίο το έργο ενεργοποιείται. Η Chronotopia ενσωματώνει τα βασικά ερωτήματα που απασχολούν τους καλλιτέχνες: την υποκειμενικότητα της εμπειρίας, τη ρευστότητα του χρόνου και την αδιάκοπη διαπραγμάτευση ανάμεσα στο άτομο και το σύνολο.

Η Caitlind r.c. Brown, με ακαδημαϊκή πορεία στο Alberta University of the Arts και τιμητική διάκριση, είναι γνωστή για τις συνεργατικές της δράσεις και τα εμβυθιστικά, συμμετοχικά πρότζεκτ. Ο Wayne Patrick Garrett, με πολυεπιστημονικό έργο που περιλαμβάνει εγκαταστάσεις, γλυπτική, ήχο και performances, έχει εκπαιδευτεί ως Τεχνικός Μηχανουργίας και στη τζαζ μουσική.

Όπως δηλώνουν οι ίδιοι οι καλλιτέχνες:

«Εργαζόμαστε στο ενδιάμεσο μεταξύ των πραγμάτων – φύση και πολιτισμός, ιδιωτικότητα και κοινότητα, φως και σκοτάδι, ήχος και ακρόαση, Εγώ και Εσύ. Τα έργα μας ανταποκρίνονται στο χώρο, επιδιώκοντας τη διεύρυνση της ανθρώπινης εμπειρίας μέσω ριζοσπαστικών πράξεων θέασης, ακρόασης, αίσθησης και ύπαρξης. Πιστεύουμε στην ουτοπική δύναμη της τέχνης να δημιουργεί νέες αντιλήψεις για την καθημερινότητα, να μικραίνει την απόσταση μεταξύ των ανθρώπων και να χτίζει την ανθρώπινη ικανότητά μας για ενσυναίσθηση και διορατικότητα».

Ο Θεσμός του Βραβείου Τέχνης Ιδρύματος Γεωργίου & Αριστέας Μαμιδάκη

Το 2026 σηματοδοτεί την έκτη διοργάνωση του Βραβείου Τέχνης, ενός θεσμού που γεννήθηκε από την αρχική ιδέα της Τζίνας Μαμιδάκη για παροχή χώρου και χρόνου στους σύγχρονους καλλιτέχνες, μια πρακτική που είχε τις ρίζες της στα συμπόσια Τέχνης της δεκαετίας του ’80.

Ο θεσμός εξελίσσεται συνεχώς, ακολουθώντας τις τάσεις της σύγχρονης καλλιτεχνικής σκηνής, παραμένοντας προσηλωμένος στην ενίσχυση της πρωτοπορίας και στη σύνδεση της τέχνης με τον τόπο, μέσω έργων τοποειδικών (site-specific) για μόνιμη έκθεση στον Άγιο Νικόλαο. Τα τελευταία τρία χρόνια, το Βραβείο έχει αποκτήσει διεθνή χαρακτήρα, προσελκύοντας εκατοντάδες συμμετοχές από όλο τον κόσμο.

Φέτος, η ανταπόκριση ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακή, με περισσότερες από 450 προτάσεις από 65 χώρες, αποδεικνύοντας τη δυναμική και την απήχηση του θεσμού.

Σύμφωνα με την παράδοση, το φετινό κάλεσμα εστίασε σε έργα μεγάλης κλίμακας, σχεδιασμένα για υπαίθριο χώρο, που ενσωματώνονται αρμονικά στο τοπίο, λειτουργώντας ως σημεία αναφοράς και μετασχηματίζοντας την εμπειρία του φυσικού περιβάλλοντος.

Ο θεσμός στοχεύει να λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία και ως πλατφόρμα στήριξης της καλλιτεχνικής κοινότητας. Αποτελεί, επίσης, ένα σπάνιο στην Ελλάδα παράδειγμα υποστήριξης παραγωγής έργων μεγάλης κλίμακας, συχνά σχεδιασμένων για υπαίθριο χώρο.

Τα έργα εντάσσονται σε μια ιδιωτική συλλογή με δημόσιο χαρακτήρα, προσβάσιμη στο ευρύ κοινό, δημιουργώντας πολλαπλά επίπεδα εμπειρίας και διαλόγου για τους φίλους της τέχνης, την τοπική κοινότητα και τους επισκέπτες του Αγίου Νικολάου.

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το Βραβείο Τέχνης και το Ίδρυμα Γ.&Α. Μαμιδάκη είναι διαθέσιμες ΕΔΩ.