Φόρος Κληρονομιάς: Ολοκληρωμένος Οδηγός για τη Μεταβίβαση Περιουσίας

Η διαχείριση μιας κληρονομιάς, πέρα από τη συναισθηματική φόρτιση, επιφέρει σημαντικές νομικές και φορολογικές υποχρεώσεις. Η ορθή και έγκαιρη ενημέρωση για το θεσμικό πλαίσιο των κληρονομιών είναι κρίσιμη για την αποφυγή ταλαιπωριών, καθυστερήσεων και απρόβλεπτων οικονομικών επιβαρύνσεων. Ο “Ελεύθερος Τύπος” παρουσιάζει έναν πρακτικό οδηγό για τη φορολογία κληρονομιών, καλύπτοντας τα εξής σημεία:

• Τον ορισμό των προθεσμιών και των τρόπων υποβολής των σχετικών δηλώσεων.
• Τις κλίμακες υπολογισμού του φόρου ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.
• Τις προϋποθέσεις και τα όρια απαλλαγής για την απόκτηση πρώτης κατοικίας.
• Το σύνολο των απαιτούμενων δικαιολογητικών για την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
• Τους όρους, τις προθεσμίες και τις προϋποθέσεις που διέπουν τις αποποιήσεις κληρονομιών.

Απαραίτητα Δικαιολογητικά για τη Δήλωση Φόρου Κληρονομιάς:

• α) Ληξιαρχική πράξη θανάτου του κληρονομουμένου.
• β) Κληρονομητήριο ή πιστοποιητικό της αρμόδιας δημοτικής ή κοινοτικής αρχής για το είδος και τον βαθμό συγγένειας.
• γ) Πιστοποιητικό του Γραμματέα του Ειρηνοδικείου περί μη δημοσίευσης διαθήκης (ή μη δημοσίευσης νεότερης διαθήκης).
• δ) Αντίγραφο της δημοσιευμένης διαθήκης και των πρακτικών δημοσίευσής της.
• ε) Πιστοποιητικό περί μη αποποίησης του κληρονομικού δικαιώματος.
• στ) Πιστοποιητικό περί μη αμφισβήτησης του κληρονομικού δικαιώματος.
• ζ) Πιστοποιητικό ηλικίας του επικαρπωτή (για ακίνητα, εφόσον λαμβάνεται υπόψη η ηλικία του).
• η) Έγγραφο νομιμοποίησης, σε περίπτωση πληρεξουσίου.
• θ) Έγγραφα που αποδεικνύουν τη μετάθεση του χρόνου γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης.
• ι) Αποδεικτικά χρεών της κληρονομιάς.

Η δήλωση φόρου κληρονομιάς υποβάλλεται, κατά κανόνα, ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), στη διεύθυνση: https://www1.aade.gr/myaade/myProperty/#!/arxiki.

Δημιουργία Δήλωσης:
Για κάθε ζεύγος κληρονομουμένου – κληρονόμου και ανά αιτία κτήσης (εξ αδιαθέτου, εκ διαθήκης), συντάσσεται μία δήλωση, ανεξαρτήτως του αριθμού των περιουσιακών στοιχείων. Σε περίπτωση πολλαπλών κληρονόμων, συντάσσονται αντίστοιχες πολλαπλές δηλώσεις.

Ποιος Υποβάλλει τη Δήλωση:

• Όταν συντάσσεται συμβολαιογραφικό έγγραφο αποδοχής κληρονομίας για ακίνητα, η δήλωση συμπληρώνεται από τον συμβολαιογράφο και υποβάλλεται από τον υπόχρεο.
• Όταν δεν συντάσσεται συμβολαιογραφική πράξη αποδοχής κληρονομίας, η δήλωση συμπληρώνεται και υποβάλλεται από τον κληρονόμο/νόμιμο εκπρόσωπο μέσω ΔΟΥ.
• Σε περίπτωση κληρονομιάς με κινητά και ακίνητα, υποβάλλεται κοινή ηλεκτρονική δήλωση, συμπληρωμένη από τον συμβολαιογράφο, εφόσον διασφαλίζεται η καταβολή του φόρου σε δόσεις.
• Αν για τα κινητά δεν διασφαλίζεται η καταβολή του φόρου σε δόσεις, υποβάλλεται χωριστή ηλεκτρονική δήλωση και ο φόρος καταβάλλεται εφάπαξ.
• Για καταβολή του φόρου κινητών σε δόσεις με εμπράγματη ασφάλεια, υποβάλλεται χειρόγραφη δήλωση στη ΔΟΥ.
• Σε κληρονομιά μόνο με κινητά, η δήλωση υποβάλλεται ηλεκτρονικά από τον συμβολαιογράφο (με συμβολαιογραφική πράξη) ή τον κληρονόμο (χωρίς συμβολαιογραφική πράξη).
• Εάν η εφαρμογή δεν διασφαλίζει την καταβολή του φόρου σε δόσεις για κινητά, ο φόρος καταβάλλεται εφάπαξ εντός τριών (3) εργάσιμων ημερών από τη βεβαίωση.
• Για παροχή εμπράγματης ασφάλειας ή εγγυητικής επιστολής για δόσεις, απαιτείται χειρόγραφη δήλωση στη ΔΟΥ.

Αρμόδια φορολογική υπηρεσία είναι η ΔΟΥ ή το ΚΕΦΟΚ της κατοικίας του κληρονομουμένου. Εάν ο κληρονομούμενος είχε κατοικία στην αλλοδαπή αλλά απεβίωσε στην Ελλάδα, αρμόδια είναι η ΔΟΥ/ΚΕΦΟΚ του τόπου θανάτου.

Απαλλαγή για Πρώτη Κατοικία:
Για την απόκτηση πρώτης κατοικίας μέσω κληρονομιάς, παρέχεται απαλλαγή εφόσον ο κληρονόμος (σύζυγος ή τέκνο) ή ο σύζυγός του ή τα ανήλικα τέκνα τους δεν κατέχουν πλήρη κυριότητα, επικαρπία ή οίκησης σε άλλη κατοικία που καλύπτει τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειας, ούτε πλήρη κυριότητα σε οικόπεδο (ή ιδανικό μερίδιο) που αντιστοιχεί σε κτίσμα για τις στεγαστικές τους ανάγκες, σε δήμο άνω των 3.000 κατοίκων. Οι στεγαστικές ανάγκες θεωρούνται καλυμμένες εάν το συνολικό εμβαδόν των ακινήτων είναι 70 τ.μ., προσαυξανόμενο κατά 20 τ.μ. για καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα και κατά 25 τ.μ. για το τρίτο και επόμενα.

Αφορολόγητα Όρια:

• Κατοικία: Έως 200.000€ για ανήλικο ή άγαμο, και έως 250.000€ για έγγαμο ή συνάψαντα σύμφωνο συμβίωσης. Η απαλλασσόμενη αξία για έγγαμους/συναψάντες προσαυξάνεται κατά 25.000€ για καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα και κατά 30.000€ για το τρίτο και επόμενα. Στην αξία περιλαμβάνεται μία θέση στάθμευσης και ένας αποθηκευτικός χώρος (έως 20 τ.μ. έκαστος), εφόσον βρίσκονται στο ίδιο ακίνητο και αποκτώνται ταυτόχρονα.
• Οικόπεδο: Έως 50.000€ για ανήλικο ή άγαμο, και έως 100.000€ για έγγαμο ή συνάψαντα σύμφωνο συμβίωσης. Η απαλλασσόμενη αξία για έγγαμους/συναψάντες προσαυξάνεται κατά 10.000€ για καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα και κατά 15.000€ για το τρίτο και επόμενα.

Τα παραπάνω ισχύουν εφόσον ο δικαιούχος κληρονόμος/κληροδόχος περιέρχεται οικόπεδο εξ ολοκλήρου και κατά πλήρη κυριότητα, όχι ποσοστό εξ αδιαιρέτου.

Εξόφληση Φόρου:

• Οι φόροι κληρονομιών καταβάλλονται σε 12 ίσες διμηνιαίες δόσεις, με ελάχιστο ποσό δόσης τα 500€ (πλην της τελευταίας).
• Εάν ο κληρονόμος είναι ανήλικος, ο αριθμός των δόσεων διπλασιάζεται, με την προϋπόθεση ότι κάθε δόση δεν υπολείπεται των 500€ (πλην της τελευταίας).
• Εφόσον ο υπόχρεος καταβάλει εφάπαξ τον φόρο εντός της προθεσμίας της πρώτης δόσης, δικαιούται έκπτωση 5%.
• Φόρος μικρότερος των 500€ καταβάλλεται εφάπαξ χωρίς έκπτωση.
• Σε περίπτωση δήλωσης μόνο κινητών, όπου δεν διασφαλίζεται η καταβολή, ο φόρος καταβάλλεται εφάπαξ εντός τριών (3) ημερών από τη βεβαίωση.
• Σε περίπτωση εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης, ο φόρος καταβάλλεται σε μία δόση εντός 30 ημερών, χωρίς έκπτωση.