Μια Δεκαετία Μετά το Brexit: Βρετανία Επανεξετάζει τη Σχέση της με την Ευρωπαϊκή Ένωση

Στις 23 Ιουνίου 2016, η απόφαση των Βρετανών ψηφοφόρων να αποχωρήσουν από την Ευρωπαϊκή Ένωση προκάλεσε παγκόσμιο σοκ. Με αφορμή την επέτειο, το Ίδρυμα Μπέρτελσμαν (Bertelsmann Stiftung) παραχώρησε αποκλειστικά δεδομένα από την έρευνα κοινής γνώμης των τελευταίων δέκα ετών στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι το Brexit δεν οδήγησε σε περαιτέρω διάσπαση της ΕΕ, ούτε προκάλεσε μια μόνιμη απόκλιση μεταξύ της βρετανικής και της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης. Αντιθέτως, αναδεικνύουν μια κοινή προτίμηση για ρεαλιστική συνεργασία.

Οι αρχικοί φόβοι για ένα κύμα αποχωρήσεων από την ΕΕ δεν επαληθεύτηκαν. Τον Μάρτιο του 2026, μόνο το 21% των Βρετανών και το 18% των Ευρωπαίων πολιτών πίστευαν ότι και άλλες χώρες θα ακολουθούσαν το παράδειγμα του Ηνωμένου Βασιλείου, ποσοστά σημαντικά χαμηλότερα σε σχέση με τον Μάρτιο του 2018. Παρόλο που το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος του 2016 κρίθηκε με μικρή πλειοψηφία, μια παρόμοια ανατροπή δεν έχει επαναληφθεί έκτοτε. Ερωτώμενοι για την πρόθεσή τους σε ένα πιθανό δημοψήφισμα παραμονής στην ΕΕ, πάνω από το 50% των Βρετανών δήλωναν σταθερά τα τελευταία δέκα χρόνια υπέρ της παραμονής. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία, από τον Μάρτιο του 2026, δείχνουν μια σταθερή πλειοψηφία 57% υπέρ της παραμονής.

Η λαϊκιστική υπόσχεση για βελτιωμένη οικονομική κατάσταση μετά το Brexit αποδείχθηκε ανεκπλήρωτη. Αμέσως μετά το δημοψήφισμα, οι Βρετανοί εξέφραζαν μια σχετική αισιοδοξία για το μέλλον τους εκτός ΕΕ. Μια δεκαετία αργότερα, αυτή η αισιοδοξία έχει εξανεμιστεί. Τον Μάρτιο του 2026, μόλις το 41% των Βρετανών δήλωνε θετική προοπτική για την προσωπική τους κατάσταση, σημειώνοντας πτώση 21 ποσοστιαίων μονάδων. Συνολικά, η αρχική αισιοδοξία για το Brexit έχει δώσει τη θέση της σε ένα κύμα απαισιοδοξίας στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Το Brexit δεν δημιούργησε ένα άλυτο ψυχολογικό χάσμα μεταξύ της βρετανικής και της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης. Επί δέκα χρόνια, Βρετανοί και Ευρωπαίοι πολίτες μοιράζονται όλο και περισσότερο τις ίδιες ανησυχίες και προσδοκίες για το μέλλον της Ευρώπης. Τον Μάρτιο του 2026, οι απόψεις τους παρουσίαζαν αξιοσημείωτη ομοιότητα: η υποστήριξη για έναν ενισχυμένο ρόλο της ΕΕ στις παγκόσμιες υποθέσεις κυμαινόταν στο 66% στο Ηνωμένο Βασίλειο και στο 71% στην ΕΕ, περίπου οι μισοί ερωτηθέντες από κάθε πλευρά εξέφραζαν θετική άποψη για την ΕΕ, ενώ τα επίπεδα ικανοποίησης από τη δημοκρατία της ΕΕ και οι αντιλήψεις για την πορεία της Ένωσης ήταν σχεδόν ταυτόσημες.

Ο Τζέικ Μπένφορντ, ειδικός του Bertelsmann Stiftung για το Ηνωμένο Βασίλειο, δηλώνει: “Η κοινή γνώμη προπορεύτηκε της πολιτικής. Οι πολίτες αναγνωρίζουν όλο και περισσότερο ότι ο κατακερματισμός της Ευρώπης έχει ένα τίμημα: λιγότερη ασφάλεια, μικρότερη ανθεκτικότητα και μειωμένη επιρροή παγκοσμίως. Το ερώτημα είναι αν οι πολιτικοί μπορούν να ξεπεράσουν τις διαχωριστικές γραμμές του παρελθόντος και να ανταποκριθούν σε αυτόν τον αυξανόμενο δημόσιο ρεαλισμό.”

Ο Φλοριάν Κόμερ, ειδικός για την Ευρώπη στο Bertelsmann Stiftung, σχολίασε: “Το 2016, πολλοί πίστευαν ότι το δημοψήφισμα για το Brexit σηματοδοτούσε την αρχή του τέλους για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια δεκαετία αργότερα, η εικόνα είναι πολύ διαφορετική. Τα ευρήματά μας υποδεικνύουν ότι ο χώρος για συνεργασία μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου είναι σήμερα ενδεχομένως ευρύτερος από ό,τι συχνά εκτιμάται.”