Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα: Προσδοκίες, Προκλήσεις και ο Κρίσιμος Ρόλος του Τραμπ

Παρόλο που απομένει ακόμα χρόνος, η Άγκυρα έχει προετοιμαστεί σχολαστικά για την υποδοχή των 32 αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων που θα παρευρεθούν στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στις 7 και 8 Ιουλίου. Η τουρκική πρωτεύουσα έχει ανανεωθεί, με φυτεύσεις λουλουδιών κατά μήκος των διαδρομών που θα ακολουθήσουν οι επίσημες αυτοκινητοπομπές. Οι εργασίες συντήρησης δρόμων βρίσκονται σε εξέλιξη, ενώ περίπου 70.000 αστυνομικοί και στελέχη της χωροφυλακής θα διασφαλίσουν την ασφάλεια της συνόδου. Το προεδρικό συγκρότημα, μια εντυπωσιακή εγκατάσταση 3.254.430,28 τ.μ. με 1.150 δωμάτια, θα τεθεί εκτός κυκλοφορίας, όπως και οι περιμετρικές ζώνες των μεγάλων ξενοδοχείων. Ως ένδειξη καινοτομίας, οι ηγέτες του ΝΑΤΟ αναμένεται να μετακινούνται με τις τουρκικές ηλεκτρικές λιμουζίνες Togg, επιβεβαιώνοντας την αισιοδοξία για την ομαλή διεξαγωγή των εκδηλώσεων, παρά την περιορισμένη χρονική διάρκεια που απομένει.

Ωστόσο, μέχρι πριν από λίγες ημέρες, η συμμετοχή του Προέδρου Τραμπ, του πιο σημαντικού και απαραίτητου συμμάχου για τον Πρόεδρο Ερντογάν, στη Σύνοδο Κορυφής της Άγκυρας, ήταν αβέβαιη. Η επιβεβαίωση της επίσκεψής του, σε συνδυασμό με τη δήλωσή του ότι έρχεται στην Άγκυρα «μόνο για χάρη του οικοδεσπότη Τούρκου Προέδρου», φέρεται να αποτέλεσε το κύριο κίνητρο του Αμερικανού Προέδρου να παρευρεθεί στην τουρκική πρωτεύουσα, σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων μεταξύ της Ουάσιγκτον και των Ευρωπαίων συμμάχων.

Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ, μια Ευκαιρία για τον Ερντογάν

Η φετινή Σύνοδος χαρακτηρίζεται ως ιδιαίτερα κρίσιμη, με διάφορες διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών σχετικά με τη μελλοντική πορεία της συμμαχίας. Ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι «πολλές ευρωπαϊκές χώρες θεωρούν ότι η διοργάνωση της συνάντησης στην Τουρκία, με οικοδεσπότη τον Πρόεδρό μας, είναι ο σημαντικότερος παράγοντας που κατέστησε δυνατή τη συμμετοχή του Προέδρου Τραμπ στη Σύνοδο Κορυφής. Αν ο Πρόεδρός μας δεν ήταν εκεί, αν η Τουρκία δεν ήταν εκεί, ο Τραμπ δεν θα είχε έρθει και ουσιαστικά θα είχε δηλώσει ότι δεν θα της έδινε σημασία».

Για την Τουρκία, η οποία έχει αντιμετωπίσει πρόσφατα έντονη κριτική από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για αδυναμίες στο κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και παραβιάσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων κρατών-μελών της ΕΕ, όπως της Ελλάδας και της Κύπρου, η παρουσία του Αμερικανού Προέδρου αποτελεί μια ευκαιρία να αμβλυνθεί η ευρωπαϊκή δυσαρέσκεια, επιτρέποντας τη συζήτηση για τις ευρωπαϊκές και αμερικανικές προοπτικές, τη διατήρηση των διατλαντικών δεσμών και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής διάστασης του ΝΑΤΟ.

Ο Χακάν Φιντάν επιβεβαίωσε αυτή την προσδοκία, υπογραμμίζοντας ότι τα εν λόγω ζητήματα δεν θα μπορούσαν να επιλυθούν χωρίς την παρουσία του Προέδρου των ΗΠΑ στις συναντήσεις.

Τι Περιμένει η Τουρκία από τις ΗΠΑ

Η παρουσία του Αμερικανού Προέδρου στην Άγκυρα αναμένεται να ικανοποιήσει ιδιαίτερα τον Τούρκο Πρόεδρο, ο οποίος προβάλλεται ως «φίλος του Προέδρου» που θα συμβάλει στη διατήρηση των διατλαντικών δεσμών και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής διάστασης του ΝΑΤΟ, η οποία, σύμφωνα με τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών, παραμένει στρατηγική αναγκαιότητα για την Τουρκία. Ο Χακάν Φιντάν τόνισε ότι η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα θα αποτελέσει ιστορική ευκαιρία για την ενότητα της συμμαχίας, προβάλλοντας παράλληλα τον ρόλο της Τουρκίας ως διαμεσολαβήτριας σε περιφερειακές και παγκόσμιες συγκρούσεις.

Ο Τούρκος Υπουργός Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ, χαρακτήρισε την επερχόμενη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ως «σημαντικό σημείο καμπής». «Δεν βλέπουμε τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα απλώς ως μια συνάντηση ηγετών. Πιστεύουμε ότι θα είναι ένα σημαντικό σημείο καμπής που καταδεικνύει την αποφασιστικότητα του ΝΑΤΟ να προσαρμοστεί στο εξελισσόμενο περιβάλλον ασφαλείας και να διαμορφώσει τη μελλοντική στρατηγική του κατεύθυνση», δήλωσε ο Γκιουλέρ σε δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες, αναφέροντας ότι οι συζητήσεις του επικεντρώθηκαν στην αποτρεπτική και αμυντική στάση του ΝΑΤΟ, την υποστήριξη της Ουκρανίας και άλλες προκλήσεις ασφαλείας. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία της Τουρκίας, η οποία συμβάλλει, όπως είπε, όχι μόνο στην εθνική ασφάλεια αλλά και στη συλλογική άμυνα του ΝΑΤΟ.

Τι Σημαίνει η Σύνοδος για την Κύπρο

Η Άγκυρα προσδοκά ότι η Σύνοδος Κορυφής θα επιβεβαιώσει την αρχή της συλλογικής άμυνας της συμμαχίας και τη δέσμευσή της στο Άρθρο 5, ενθαρρύνοντας παράλληλα τους συμμάχους να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα σχετικά με τις αμυντικές δαπάνες και τους στόχους ικανοτήτων, όπως δήλωσε ο Γκιουλέρ. Ωστόσο, ο Τούρκος Υπουργός δεν παρέλειψε να ασκήσει έντονη κριτική στη συμφωνία Γαλλίας-Κύπρου, χαρακτηρίζοντάς την παράνομη και αντίθετη προς το διεθνές δίκαιο. «Η συμφωνία αυτή, η οποία δεν έχει καθεστώς εγγυητή, είναι μια πρωτοβουλία που στερείται νομιμότητας, διαταράσσει την ευαίσθητη ισορροπία και είναι αντίθετη με το διεθνές δίκαιο», δήλωσε.

Από την άλλη, επέμεινε στην πρόθεση της Τουρκίας να συνεχίσει να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της ως εγγυήτρια δύναμη όσον αφορά την «ΤΔΒΚ» και επανέλαβε τη δέσμευση της Άγκυρας για τη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, απειλώντας ότι η Άγκυρα θα απαντήσει σε οποιεσδήποτε απειλές κατά της ασφάλειας των Τουρκοκυπρίων.

F-35, F-16 και η Νέα Ατζέντα της Άγκυρας

Ενώ απομένουν περίπου δύο εβδομάδες μέχρι τη Σύνοδο Κορυφής στην Άγκυρα, τα τουρκικά ΜΜΕ ήδη αναλύουν τη σημασία της για την Τουρκία, εστιάζοντας ιδιαίτερα στη συνάντηση των Προέδρων Τραμπ και Ερντογάν. Τούρκοι αναλυτές συζητούν την πιθανότητα επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, παρά το γεγονός ότι κάτι τέτοιο έχει ήδη αποκλειστεί από τον Αμερικανό ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο. Παρ’ όλα αυτά, η «καλή χημεία» μεταξύ των δύο προέδρων, οι συχνές επαφές τους, καθώς και τα θετικά σχόλια του Τραμπ για τον Τούρκο πρόεδρο, δημιουργούν ελπίδες για την εύρεση λύσεων. Τα τουρκικά ΜΜΕ εκτιμούν ότι κατά τη συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν θα τεθεί το θέμα της αγοράς μαχητικών F-16, το οποίο έχει «παγώσει», ενώ άλλοι αναλυτές επικεντρώνονται στις τεταμένες σχέσεις με την Ελλάδα, το Αιγαίο, τα ενεργειακά ζητήματα και το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα».

Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εμφανίζεται ικανοποιημένος, επενδύοντας στην αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία της χώρας του και λιγότερο στην πλήρη ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ. Πρόσφατα, χαιρέτισε την παράδοση μιας κορβέτας από την Τουρκία στη Ρουμανία, ως την πρώτη εξαγωγή πολεμικού πλοίου της χώρας σε κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μιλώντας σε τελετή στη Διοίκηση Ναυπηγείων της Κωνσταντινούπολης, ο Ερντογάν δήλωσε: «Βρισκόμαστε στη μέση μιας εξαιρετικά χαοτικής περιόδου, στην οποία όσοι δεν είναι ισχυροί στο πεδίο, μπορεί ακόμη και να βρεθούν στο μενού».

Πηγή: DW