Τέσσερις Στρατηγικές Παρεμβάσεις για την Ενίσχυση του Εισοδήματος των Συνταξιούχων Εν όψει της ΔΕΘ

Η κυβέρνηση προετοιμάζει ένα πακέτο τεσσάρων κρίσιμων παρεμβάσεων με στόχο την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των συνταξιούχων, είτε μέσω άμεσων οικονομικών ενισχύσεων είτε μέσω μόνιμων αλλαγών στον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων και των αντίστοιχων κρατήσεων.

ΠΗΓΗ: Realnews

Η κυβέρνηση ετοιμάζεται να παρουσιάσει στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) τον Σεπτέμβριο ένα ολοκληρωμένο σχέδιο με τέσσερις βασικές παρεμβάσεις, αποσκοπώντας στην ουσιαστική στήριξη τόσο των χαμηλοσυνταξιούχων όσο και εκείνων που τα τελευταία χρόνια δεν έχουν δει σημαντικές αυξήσεις στις αποδοχές τους.

Στο επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού βρίσκονται: η περαιτέρω ενίσχυση του ετήσιου βοηθήματος που καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο, οι αυξήσεις στις κύριες συντάξεις από την 1η Ιανουαρίου 2027, η οριστική κατάργηση του μηχανισμού συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς με τις ετήσιες αυξήσεις, καθώς και η αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).

Αν και οι τέσσερις αυτές παρεμβάσεις απευθύνονται σε διαφορετικές ομάδες συνταξιούχων, ο κοινός τους στόχος είναι η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, είτε με απευθείας οικονομικές ενισχύσεις είτε με μόνιμες προσαρμογές στον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων και των κρατήσεων.

Οι συνταξιούχοι βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο του κυβερνητικού ενδιαφέροντος, καθώς, παρά τις αυξήσεις των προηγούμενων ετών, συνεχίζουν να πλήττονται από την απώλεια αγοραστικής δύναμης λόγω της ακρίβειας, ενώ υφίστανται περιορισμούς από ανενεργές κρατήσεις και μηχανισμούς που μειώνουν το πραγματικό όφελος από τις ετήσιες αυξήσεις.

Το Επίδομα του Νοεμβρίου

Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει την περαιτέρω αύξηση και τη διεύρυνση των περίπου 1,7 εκατομμυρίων συνταξιούχων που λαμβάνουν την οικονομική ενίσχυση των 300 ευρώ κάθε Νοέμβριο. Υπό συζήτηση βρίσκεται η αύξηση του ποσού στα 400 ευρώ, ένα σενάριο που συνδέεται άμεσα με την πορεία του Προϋπολογισμού και τον δημοσιονομικό χώρο που θα διαμορφωθεί μετά το καλοκαίρι. Εφόσον τα φορολογικά έσοδα και το πρωτογενές πλεόνασμα ξεπεράσουν τις προβλέψεις, είναι πιθανό να δοθεί μια πρόσθετη παροχή πέραν των 300 ευρώ που έχουν ήδη νομοθετηθεί.

Αυτή η παρέμβαση απευθύνεται κυρίως σε συνταξιούχους με χαμηλά εισοδήματα. Η ενίσχυση θα χορηγηθεί σε συνταξιούχους που έχουν συμπληρώσει το 65ο έτος της ηλικίας τους έως τον Δεκέμβριο του 2025. Ειδικά για όσους λαμβάνουν αποκλειστικά σύνταξη χηρείας, το επίδομα θα καταβάλλεται από την ηλικία των 60 ετών, αντί των 65.

Τα εισοδηματικά κριτήρια για τη λήψη του επιδόματος τον Νοέμβριο είναι:

• Για άγαμους, χήρες και χήρους: ετήσιο εισόδημα έως 25.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία έως 300.000 ευρώ.
• Για έγγαμους ή όσους βρίσκονται σε σύμφωνο συμβίωσης: ετήσιο εισόδημα έως 35.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία έως 400.000 ευρώ.

Η Ετήσια Αύξηση των Συντάξεων

Η δεύτερη παρέμβαση αφορά την προγραμματισμένη ετήσια αύξηση των κύριων συντάξεων από την 1η Ιανουαρίου 2027. Σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα, η αύξηση αναμένεται να είναι υψηλότερη από την αρχική πρόβλεψη του 2,6%. Οι εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου συγκλίνουν πλέον στο ότι η αύξηση θα φτάσει τουλάχιστον το 2,9%, καθώς ο πληθωρισμός κινείται σε υψηλότερα επίπεδα από ό,τι είχε ενσωματωθεί στον Προϋπολογισμό.

Οι προβλέψεις για μέσο ετήσιο πληθωρισμό κοντά στο 3,7% ενισχύονται από τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου, με τον μέσο δείκτη τιμών καταναλωτή να εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί περίπου στο 4%, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ.

Το τελικό ποσοστό της αύξησης θα καθοριστεί, όπως προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία, από τον μέσο όρο του ετήσιου ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας και του πληθωρισμού. Αν οι σημερινές προβλέψεις επιβεβαιωθούν, οι συνταξιούχοι θα λάβουν αύξηση μεγαλύτερη από την αρχικά προϋπολογισμένη, με τις τελικές αποφάσεις να αναμένονται στο τέλος του έτους, όταν θα οριστικοποιηθούν όλα τα οικονομικά μεγέθη. Η αύξηση θα αφορά όλες τις κύριες συντάξεις και αναμένεται να είναι η πέμπτη διαδοχική ετήσια αναπροσαρμογή μετά την επαναφορά των αυξήσεων το 2023.

Κατάργηση της Προσωπικής Διαφοράς

Μία από τις πλέον σημαντικές παρεμβάσεις, που θα ωφελήσει περίπου 670.000 συνταξιούχους, είναι η οριστική κατάργηση του μηχανισμού συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς με τις ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων. Από το 2023, όταν επανήλθαν οι αυξήσεις στις κύριες συντάξεις, οι συνταξιούχοι με προσωπική διαφορά έβλεπαν τις ετήσιες αναπροσαρμογές να συμψηφίζονται με το ποσό αυτό. Αυτό σήμαινε ότι οι αυξήσεις δεν κατέληγαν στην τσέπη τους, αλλά χρησιμοποιούνταν για τη λογιστική μείωση της προσωπικής τους διαφοράς. Ως αποτέλεσμα, περίπου 800.000 συνταξιούχοι στερήθηκαν συνολικές αυξήσεις που έφτασαν το 13,15% την περίοδο 2023-2025.

Το πρώτο βήμα για την κατάργηση του μηχανισμού έγινε το 2026, όταν ο συμψηφισμός περιορίστηκε στο 50% της ετήσιας αύξησης. Από το 2027, σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου Εργασίας, ο συμψηφισμός θα καταργηθεί πλήρως, επιτρέποντας στους συνταξιούχους να λαμβάνουν στο ακέραιο την ετήσια αύξηση της σύνταξής τους, ανεξαρτήτως του ύψους της προσωπικής διαφοράς που τυχόν εξακολουθούν να λαμβάνουν.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου, αν η αύξηση των συντάξεων από την 1η Ιανουαρίου 2027 διαμορφωθεί στο 2,9%, ένας συνταξιούχος με 25 έτη ασφάλισης και κύρια σύνταξη 723,76 ευρώ θα λάβει αύξηση 20,99 ευρώ, με τη σύνταξή του να φτάνει τα 744,75 ευρώ. Η προσωπική διαφορά των 31,77 ευρώ θα εξακολουθεί να καταβάλλεται, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό προ φόρου στα 776,52 ευρώ.

Παρομοίως, ένας συνταξιούχος με 35 έτη ασφάλισης και κύρια σύνταξη 1.526,95 ευρώ θα λάβει αύξηση 44,28 ευρώ, με τη σύνταξή του να ανέρχεται στα 1.571,23 ευρώ. Η προσωπική διαφορά των 83,79 ευρώ θα παραμείνει, φτάνοντας το συνολικό προ φόρου ποσό στα 1.655,02 ευρώ.

Για έναν συνταξιούχο με 40 έτη ασφάλισης και κύρια σύνταξη 1.630,05 ευρώ, η αύξηση θα είναι 47,27 ευρώ, με τη σύνταξη να διαμορφώνεται στα 1.677,32 ευρώ. Η προσωπική διαφορά των 117,76 ευρώ θα συνεχίσει να καταβάλλεται ξεχωριστά, με το συνολικό προ φόρου ποσό να ανέρχεται στα 1.795,08 ευρώ.

Αλλαγές στην Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ)

Η αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) αποτελεί την τέταρτη και, ενδεχομένως, την πιο σύνθετη παρέμβαση που εξετάζει η κυβέρνηση για τη ΔΕΘ. Αφορά περίπου 400.000 συνταξιούχους με κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ, καθώς και χιλιάδες δικαιούχους επικουρικών συντάξεων που επιβαρύνονται επίσης με την ίδια εισφορά.

Σήμερα, η ΕΑΣ επιβάλλεται στο σύνολο της κύριας σύνταξης μόλις αυτή υπερβεί το όριο των 1.400 ευρώ, ενώ αντίστοιχη εισφορά ισχύει και για τις επικουρικές συντάξεις άνω των 300 ευρώ. Αυτός ο τρόπος υπολογισμού έχει επικριθεί έντονα, καθώς οδηγεί σε δυσανάλογες επιβαρύνσεις για τους συνταξιούχους που μετακινούνται σε υψηλότερη κλίμακα κράτησης.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το βασικό σενάριο που επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο προβλέπει την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις. Εξετάζεται η καθιέρωση αφορολόγητου ορίου 1.400 ευρώ, με την εισφορά να υπολογίζεται μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το όριο, και όχι στο σύνολο της σύνταξης. Για παράδειγμα, σε κύρια σύνταξη 2.200 ευρώ, η ΕΑΣ θα υπολογιζόταν μόνο στα 800 ευρώ που υπερβαίνουν το όριο των 1.400 ευρώ.

Με αυτόν τον τρόπο, περιορίζεται σημαντικά η μηνιαία κράτηση, ιδίως για όσους βρίσκονται στις μεσαίες και υψηλότερες κλίμακες συντάξεων. Η αλλαγή αυτή αναμένεται να διορθώσει μια σημαντική στρέβλωση του τρέχοντος συστήματος, όπου μια μικρή αύξηση της σύνταξης μπορεί να συνεπάγεται σημαντικά μεγαλύτερη κράτηση, λόγω της εφαρμογής του συντελεστή σε ολόκληρο το ποσό αντί μόνο στο υπερβάλλον.

Παράλληλα, εξετάζεται και η αναμόρφωση της εισφοράς στις επικουρικές συντάξεις. Υπάρχει η πιθανότητα ακόμη και της πλήρους κατάργησης της ΕΑΣ στις επικουρικές συντάξεις άνω των 300 ευρώ, κάτι που θα οδηγήσει σε άμεση αύξηση των καθαρών αποδοχών χιλιάδων συνταξιούχων.

Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να συνδυαστούν με τις εξελίξεις στο Ελεγκτικό Συνέδριο, καθώς εκκρεμεί η πιλοτική δίκη για τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις. Αν κριθεί ότι ο ισχύων τρόπος υπολογισμού παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, το υπουργείο Εργασίας θα κληθεί να αναμορφώσει το σύστημα, ώστε η εισφορά να επιβάλλεται με δικαιότερο τρόπο.