Υπάρχει Άφθονο Αργό Πετρέλαιο, Όμως τα Διυλιστήρια Υστερούν: Η Νέα Πρόκληση για Βενζίνη και Ντίζελ

Για εβδομάδες, η μεγαλύτερη ανησυχία των αγορών επικεντρωνόταν στο σενάριο ενός πολέμου με το Ιράν, ο οποίος θα μπορούσε να οδηγήσει στην πρωτοφανέστερη διατάραξη της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Ωστόσο, καθώς εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου αρχίζουν να επανεισέρχονται στην αγορά, αναδεικνύεται ένα νέο, ίσως πιο σύνθετο πρόβλημα: η παγκόσμια διυλιστική ικανότητα δεν επαρκεί πλέον για να μετατρέψει αυτό το πετρέλαιο σε βενζίνη, ντίζελ και αεροπορικά καύσιμα. Η διάκριση αυτή είναι ουσιώδης, καθώς το αργό πετρέλαιο από μόνο του είναι άχρηστο για την καθημερινή κίνηση οχημάτων και αεροσκαφών. Απαιτείται η διύλισή του, μια διαδικασία που η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα έχει υποστεί σοβαρές ζημιές.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε το CNN και η Natasha Kaneva, επικεφαλής παγκόσμιας έρευνας εμπορευμάτων της JPMorgan, τα διυλιστήρια παγκοσμίως επεξεργάζονται σήμερα 8,4 εκατομμύρια βαρέλια αργού λιγότερα ημερησίως σε σύγκριση με την περίοδο πριν από την έναρξη της σύγκρουσης. Αυτό μεταφράζεται σε μείωση της διαθεσιμότητας καυσίμων στην αγορά κατά περίπου 10%. Όπως επισημαίνει η ίδια, η κρίσιμη ερώτηση πλέον δεν αφορά την επιστροφή των ποσοτήτων αργού, αλλά την ταχύτητα με την οποία το παγκόσμιο σύστημα διύλισης θα είναι σε θέση να τις διαχειριστεί.

Πετρέλαιο ξανά από το Στενό του Ορμούζ, αλλά με καθυστερήσεις

Η πλήρης αποκατάσταση των ροών πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει εμπόδια. Οι πρόσφατες επιθέσεις στη Μέση Ανατολή, η δήλωση του Donald Trump για τη λήξη της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν και η επαναφορά του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού έχουν επιβραδύνει την ανάκαμψη της κίνησης των δεξαμενόπλοιων. Παρά τις δυσκολίες, σημαντικές ποσότητες αργού έχουν ήδη φτάσει στις διεθνείς αγορές. Η Lipow Oil Associates αναφέρει ότι περίπου 200 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου έχουν διακινηθεί μέσω του Στενού τις τελευταίες εβδομάδες, ποσότητα που ισοδυναμεί με περίπου 17 ημέρες επιπλέον προσφοράς. Επιπλέον, η παραγωγή στη Μέση Ανατολή ανακάμπτει σταδιακά, αυξανόμενη κατά περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από τον Μάιο, σύμφωνα με τη Macquarie Research. Ουσιαστικά, το πρόβλημα της φυσικής διαθεσιμότητας αργού αρχίζει να υποχωρεί, μετατοπίζοντας την έμφαση στο επόμενο στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Οι πληγές στα Διυλιστήρια: Ένα Παγκόσμιο Πρόβλημα

Η περιοχή της Μέσης Ανατολής διαθέτει συνολική διυλιστική ικανότητα 11,7 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως. Ωστόσο, σύμφωνα με την JPMorgan, κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, το Ιράν επηρέασε 30 διυλιστήρια στην περιοχή. Το ακριβές μέγεθος των ζημιών παραμένει αδιευκρίνιστο, όπως και ο χρόνος που απαιτείται για την επανεμφάνιση αυτών των εγκαταστάσεων σε κανονική λειτουργία. Στο πρόβλημα αυτό προστίθενται οι ακραίες θερμοκρασίες, οι οποίες επιβαρύνουν τη λειτουργία των διυλιστηρίων, καθώς οι διαδικασίες απόσταξης απαιτούν αυστηρά ελεγχόμενες συνθήκες ψύξης.

Η Κίνα, από την πλευρά της, έχει μειώσει τη διυλιστική της παραγωγή κατά περίπου 3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, στρεφόμενη περισσότερο στην αξιοποίηση του άνθρακα και επιταχύνοντας την ανάπτυξη των ηλεκτρικών οχημάτων. Το Πεκίνο χρησιμοποίησε επίσης μέρος των στρατηγικών του αποθεμάτων για να καλύψει τις απώλειες από τον Περσικό Κόλπο, περιορίζοντας παράλληλα τις εξαγωγές βενζίνης και ντίζελ προς γειτονικές χώρες. Το αποτέλεσμα ήταν η εντατικοποίηση των ελλείψεων καυσίμων στη Νοτιοανατολική Ασία.

Οι ΗΠΑ ως Δίχτυ Ασφαλείας, αλλά με Περιορισμούς

Με τις εξαγωγές καυσίμων από τη Μέση Ανατολή να έχουν μειωθεί, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέλαβαν τον ρόλο του βασικού προμηθευτή «της τελευταίας στιγμής» για την παγκόσμια αγορά. Τα αμερικανικά διυλιστήρια αύξησαν την παραγωγή αεροπορικών καυσίμων για να καλύψουν τη ζήτηση στην Ευρώπη και την παραγωγή ντίζελ για τις αγορές της Αυστραλίας και της Ασίας. Ωστόσο, αυτή η αυξημένη παραγωγή περιόρισε τη δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στην εγχώρια ζήτηση, γεγονός που εξηγεί εν μέρει γιατί οι τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ δεν έχουν αποκλιμακωθεί στο αναμενόμενο επίπεδο, παρά την επιστροφή μεγαλύτερων ποσοτήτων αργού.

Η αμερικανική διυλιστική ικανότητα αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα αδύναμα σημεία της αγοράς. Τέσσερα διυλιστήρια έχουν κλείσει στην Καλιφόρνια από τις αρχές της δεκαετίας, λόγω υψηλού κόστους και αυστηρότερων περιβαλλοντικών απαιτήσεων, ενώ η τελευταία μεγάλη νέα εγκατάσταση διύλισης στις ΗΠΑ κατασκευάστηκε το 1977.

Η Ρωσία και οι Επιπλέον Ελλείψεις

Ως να μην ήταν αρκετές οι απώλειες από τη Μέση Ανατολή, ένα νέο πλήγμα προήλθε από τη Ρωσία. Η Μόσχα απαγόρευσε πρόσφατα τις εξαγωγές ντίζελ, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις με drones συνεχίζουν να πλήττουν ρωσικά διυλιστήρια. Οι ζημιές αυτές έχουν ήδη προκαλέσει σοβαρές ελλείψεις στη Ρωσία, οδηγώντας σε ουρές στα πρατήρια και αυξήσεις τιμών που σε ορισμένες περιοχές έφτασαν το 50% μέσα σε λίγες ημέρες. Πριν από τις επιθέσεις, η Ρωσία εξήγαγε περίπου 800.000 βαρέλια ντίζελ ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχούσε στο 12% των παγκόσμιων αποστολών του καυσίμου, σύμφωνα με τη Lipow Oil Associates. Η απώλεια αυτής της παραγωγής αντιστοιχεί, σύμφωνα με την JPMorgan, περίπου στο ένα πέμπτο της συνολικής μείωσης της παγκόσμιας διυλιστικής δραστηριότητας. Δεν είναι τυχαίο ότι τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του ντίζελ έχουν αυξηθεί κατά 20% μέσα σε μόλις τρεις εβδομάδες.

Η Ελληνική Αγορά: Ανθεκτικότητα αλλά και Εξάρτηση

Για την Ελλάδα, η κατάσταση παρουσιάζεται πιο σύνθετη. Η χώρα διαθέτει μια από τις σημαντικότερες διυλιστικές βάσεις στην Ευρώπη, με τα τρία διυλιστήρια της HELLENiQ ENERGY να έχουν συνολική δυναμικότητα 342.000 βαρελιών ημερησίως και τη μονάδα της Motor Oil στην Κόρινθο να ξεπερνά τα 200.000 βαρέλια την ημέρα. Αυτό παρέχει μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού σε σύγκριση με αγορές που εξαρτώνται σε μεγαλύτερο βαθμό από εισαγωγές έτοιμης βενζίνης ή ντίζελ.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η ελληνική αγορά παραμένει ανεπηρέαστη από μια διεθνή κρίση στη διύλιση. Οι τιμές των τελικών πετρελαϊκών προϊόντων καθορίζονται στη διεθνή αγορά. Μια παρατεταμένη έλλειψη διυλιστικής δυναμικότητας μπορεί να διατηρήσει υψηλές τις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ, ακόμη και αν το ίδιο το αργό πετρέλαιο αρχίσει να υποχωρεί. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τον Έλληνα καταναλωτή, καθώς η πτώση της τιμής του Brent δεν μεταφράζεται αυτόματα και με την ίδια ένταση σε φθηνότερη αντλία. Στην τελική τιμή συνυπολογίζονται, μεταξύ άλλων, η τιμή διυλιστηρίου, οι φόροι και τα τέλη, καθώς και τα περιθώρια της εμπορίας και της λιανικής.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι παράδοξη, αλλά σαφής. Ακόμη και εάν περισσότερο πετρέλαιο επιστρέψει στην αγορά και οι τιμές του αργού υποχωρήσουν, η βενζίνη και το ντίζελ δεν θα ακολουθήσουν με την ίδια ταχύτητα. Το νέο σημείο συμφόρησης της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς δεν εντοπίζεται πλέον μόνο στα Στενά του Ορμούζ. Βρίσκεται στα διυλιστήρια.

moneyreview.gr

Διαβάστε επίσης:

• Χαμηλά οι προσδοκίες μείωσης της τιμής της βενζίνης μετά την άνοδο του πετρελαίου
• Καύσιμα: Γιατί οι τιμές στην αντλία μόνο ανεβαίνουν