Ο Ήλιος Κυριαρχεί στην Ευρώπη: Η Ηλιακή Ενέργεια Κατέλαβε την 1η Θέση στην Παραγωγή Ρεύματος, Φέρνοντας Εξοικονόμηση 20 Δισ. Ευρώ από το Φυσικό Αέριο

Ένα ιστορικό επίτευγμα, που πριν από λίγα χρόνια θα φάνταζε ανέφικτο, σημειώθηκε τον Ιούνιο στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας: ο ήλιος αναδείχθηκε στην κορυφαία μεμονωμένη πηγή παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ξεπερνώντας την πυρηνική ενέργεια, το φυσικό αέριο, τα αιολικά και τα υδροηλεκτρικά συστήματα. Σύμφωνα με ανάλυση της Ember, η ηλιακή ενέργεια παρήγαγε 52 TWh ηλεκτρικής ενέργειας τον Ιούνιο, καλύπτοντας το 25% της συνολικής παραγωγής στην ΕΕ. Αυτό αποτελεί νέο ιστορικό υψηλό, υπερβαίνοντας το προηγούμενο ρεκόρ των 47 TWh (23% της παραγωγής) που επιτεύχθηκε τον Μάιο.

Η ταχύτητα αυτού του μετασχηματισμού είναι εντυπωσιακή. Τον Ιούνιο του 2021, τα φωτοβολταϊκά συνεισέφεραν μόλις το 10% στην ηλεκτροπαραγωγή της ΕΕ (21 TWh). Μέσα σε πέντε χρόνια, η παραγωγή τους υπερδιπλασιάστηκε, τοποθετώντας την ηλιακή ενέργεια στην κορυφή του ευρωπαϊκού ενεργειακού μείγματος. Τον περασμένο μήνα, η πυρηνική ενέργεια κάλυψε το 21% της ζήτησης, το φυσικό αέριο το 15%, η αιολική ενέργεια το 14% και τα υδροηλεκτρικά το 12%, ενώ ο άνθρακας περιορίστηκε στο 8%.

Είναι μόλις η τρίτη φορά που η ηλιακή ενέργεια καταλαμβάνει την πρώτη θέση στην ΕΕ, αλλά το γεγονός ότι δύο από αυτές τις φορές σημειώθηκαν σε διαδοχικούς μήνες υποδηλώνει ότι αυτή η εξέλιξη δεν είναι πλέον συγκυριακή, αλλά αποτελεί μέρος μιας βαθύτερης αλλαγής στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα.

Εξοικονόμηση 20 Δισ. Ευρώ από τις Εισαγωγές Φυσικού Αερίου

Η εκρηκτική ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας δεν αναδιαμορφώνει μόνο το ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης, αλλά και μειώνει την εξάρτησή της από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, με οικονομικό όφελος δισεκατομμυρίων ευρώ. Σύμφωνα με την ανάλυση της SolarPower Europe, από την 1η Μαρτίου έως τις 15 Ιουλίου, η ηλιακή παραγωγή εξοικονόμησε στην ΕΕ περίπου 20 δισ. ευρώ σε εισαγωγές φυσικού αερίου, μειώνοντας την ανάγκη αγοράς τεράστιων ποσοτήτων καυσίμου από το εξωτερικό. Κατά τη διάρκεια 137 ημερών, η μέση ημερήσια εξοικονόμηση υπολογίζεται σε 146 εκατ. ευρώ.

Για να δοθεί μια τάξη μεγέθους, η SolarPower Europe συγκρίνει αυτό το ποσό με τις ημερήσιες αμυντικές δαπάνες της Γαλλίας, οι οποίες ανέρχονται σε περίπου 143 εκατ. ευρώ. Αυτό το οικονομικό όφελος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε περίοδο γεωπολιτικής αβεβαιότητας και αυξημένου κινδύνου νέων ανατιμήσεων στα ορυκτά καύσιμα. Κάθε επιπλέον μεγαβατώρα που παράγεται από τον ήλιο μειώνει την εξάρτηση της Ευρώπης από τις διακυμάνσεις των διεθνών ενεργειακών αγορών.

«Κάθε μεγαβατώρα που παράγεται από την ηλιακή ενέργεια μειώνει την εξάρτησή μας από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και κάνει την Ευρώπη ασφαλέστερη», δήλωσε η διευθύνουσα σύμβουλος της SolarPower Europe, Walburga Hemetsberger. Υποστηρίζει ότι η Ευρώπη μπορεί να επιταχύνει περαιτέρω την πρόοδό της μέσω του μεγαλύτερου εξηλεκτρισμού της οικονομίας, της αύξησης των ανανεώσιμων πηγών και των επενδύσεων σε λύσεις ευελιξίας, όπως η αποθήκευση με μπαταρίες, προκειμένου να περιοριστεί η έκθεση των καταναλωτών και των επιχειρήσεων σε μελλοντικά σοκ τιμών.

Από Περιφερειακός Παίκτης, στον Πυρήνα του Συστήματος

Η ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας στην Ευρώπη έχει επιταχυνθεί δραματικά την τελευταία πενταετία. Μεταξύ 2021 και 2025, η παραγωγική της βάση αυξανόταν με ρυθμό πάνω από 20% ετησίως, ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη πηγή ηλεκτρικής ενέργειας. Μόνο το 2025, εγκαταστάθηκαν στην ΕΕ 65,1 GW νέας ηλιακής ισχύος, καθώς η πτώση του κόστους των φωτοβολταϊκών και η γρήγορη εγκατάστασή τους οδήγησαν κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και νοικοκυριά σε μαζική υιοθέτηση της τεχνολογίας.

Η φετινή καλοκαιρινή συγκυρία ανέδειξε ακόμη περισσότερο τον ρόλο της. Η παραγωγή-ρεκόρ συνέπεσε με αυξημένη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για κλιματισμό, λόγω των υψηλών θερμοκρασιών και των κυμάτων καύσωνα. Ταυτόχρονα, οι θερμές και άπνοες καιρικές συνθήκες περιόρισαν τη συμβολή άλλων τεχνολογιών. Έτσι, τα φωτοβολταϊκά όχι μόνο πρόσθεσαν περισσότερη «πράσινη» ενέργεια στο σύστημα, αλλά κάλυψαν ένα σημαντικό μέρος της αυξημένης ζήτησης ακριβώς τις ώρες αιχμής για ψύξη.

Η Ισπανία Δείχνει την Ταχύτητα της Αλλαγής

Οι χώρες που επένδυσαν μαζικά σε αιολικά και φωτοβολταϊκά τα τελευταία χρόνια βλέπουν τη μεγαλύτερη αλλαγή. Στην Ισπανία, η ηλιακή ενέργεια κάλυψε τον Ιούνιο για πρώτη φορά το 34% της ηλεκτροπαραγωγής. Από το 2019, η χώρα έχει διπλασιάσει την εγκατεστημένη ισχύ αιολικών και φωτοβολταϊκών, προσθέτοντας πάνω από 40 GW. Η μεταμόρφωση του ισπανικού ενεργειακού συστήματος είναι εμφανής: τον Αύγουστο του 2025, η χώρα δεν χρησιμοποίησε καθόλου άνθρακα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ μόλις μια δεκαετία νωρίτερα ο άνθρακας κάλυπτε περίπου το ένα τέταρτο του μείγματος.

Η μεγαλύτερη διείσδυση των εγχώριων ανανεώσιμων πηγών, σύμφωνα με την Ember, είναι κρίσιμη για το κόστος της ενέργειας, ειδικά υπό τις τρέχουσες συνθήκες πίεσης στις τιμές των εισαγόμενων καυσίμων. Το ισπανικό παράδειγμα υπογραμμίζει ότι το κλειδί δεν είναι μόνο η ηλιοφάνεια, αλλά η ταχύτητα ανάπτυξης νέων έργων και η συστηματική αξιοποίηση των εγχώριων πόρων.

Η Γερμανία και η «Επανάσταση του Μπαλκονιού»

Στη Γερμανία, το μερίδιο της ηλιακής ενέργειας έφτασε το 36% τον Ιούνιο, αυξημένο από 33% τον Μάιο. Η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή οικονομία επενδύει όχι μόνο σε μεγάλα φωτοβολταϊκά πάρκα, αλλά και στα λεγόμενα «φωτοβολταϊκά μπαλκονιού», τα οποία έχουν γίνει μαζικό καταναλωτικό προϊόν. Αυτά τα μικρά συστήματα, εγκατεστημένα σε μπαλκόνια ή βεράντες, μπορούν να μειώσουν σημαντικά την κατανάλωση από το δίκτυο. Περισσότερα από ένα εκατομμύριο τέτοια συστήματα εγκαταστάθηκαν στη Γερμανία μεταξύ 2022 και 2025. Η πτώση των τιμών έχει κάνει αυτά τα συστήματα προσιτά, με μικρά μοντέλα να κοστίζουν περίπου 200 ευρώ, και χρόνο απόσβεσης από δύο έως έξι χρόνια.

Η επόμενη πρόκληση είναι η αποθήκευση ενέργειας. Η προσθήκη μπαταριών επιτρέπει στα νοικοκυριά να αποθηκεύουν την ενέργεια που παράγεται κατά τη διάρκεια της ημέρας για χρήση το βράδυ, όταν η ζήτηση αυξάνεται και η παραγωγή από φωτοβολταϊκά μειώνεται.

Η Πολωνία Αλλάζει με Αδιανόητη Ταχύτητα

Η Πολωνία, μία από τις χώρες της Ευρώπης με τη μεγαλύτερη εξάρτηση από τον άνθρακα, δείχνει ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αλλαγής. Τον Ιούνιο, παρήγαγε σχεδόν το ένα τέταρτο της ηλεκτρικής της ενέργειας από τον ήλιο, με το ποσοστό να φτάνει το 24%. Η εγκατεστημένη φωτοβολταϊκή ισχύς της χώρας έφτασε τα 23 GW το 2025, από μόλις 2 GW πέντε χρόνια νωρίτερα. Ήδη από τον Ιούνιο του 2025, οι ανανεώσιμες πηγές είχαν ξεπεράσει για πρώτη φορά τον άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή, καλύπτοντας το 44,1% έναντι 43,7% του άνθρακα και λιγνίτη.

Το Νέο Ενεργειακό Τοπίο της Ευρώπης

Συνολικά, 18 χώρες της ΕΕ κατέγραψαν νέα μηνιαία ρεκόρ στο μερίδιο της ηλιακής ενέργειας μέσα στο 2026. Παρόλο που το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα εξακολουθεί να εξαρτάται από το φυσικό αέριο, την πυρηνική ενέργεια και άλλες συμβατικές πηγές, η εικόνα του Ιουνίου αποκαλύπτει πόσο γρήγορα μεταβάλλονται οι ισορροπίες. Μέσα σε μόλις πέντε χρόνια, η ηλιακή ενέργεια πέρασε από το 10% στο 25% της μηνιαίας ηλεκτροπαραγωγής της ΕΕ. Από συμπληρωματική τεχνολογία, εξελίσσεται σε θεμελιώδη πυλώνα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Το κεντρικό ερώτημα δεν είναι πλέον αν ο ήλιος μπορεί να παίξει κεντρικό ρόλο στην ηλεκτροπαραγωγή – αυτό έχει ήδη συμβεί. Το επόμενο στοίχημα είναι εάν τα δίκτυα, οι υποδομές αποθήκευσης και η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού μπορούν να προσαρμοστούν με την ίδια ταχύτητα.

moneyreview.gr

• Ρεύμα από το μπαλκόνι έως 800 Watt – Το νέο πλαίσιο για φωτοβολταϊκά και μπαταρίες

• Ενέργεια: Οι ελληνικές ΑΠΕ γεμίζουν μπαταρίες της Βουλγαρίας

• Ο καύσωνας εκτόξευσε τα φωτοβολταϊκά στην Ευρώπη – Αρνητικές τιμές ρεύματος