Ελλάδα και Ιαπωνία: Μια Στρατηγική Σύμπραξη Δύο Ναυτικών Εθνών με Κοινό Όραμα για τη Θάλασσα

Η πρόσφατη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της Ελλάδας και της Ιαπωνίας στο Τόκιο αναδεικνύει τη βαθιά στρατηγική σχέση μεταξύ των δύο χωρών. Η κοινή δέσμευση στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) ενισχύει ουσιαστικά τις ελληνικές θέσεις για την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ), δημιουργώντας ένα ισχυρό μέτωπο απέναντι σε αναθεωρητικές δυνάμεις που αμφισβητούν τη διεθνή νομιμότητα.

Του Χρήστου Μαζανίτη

Η πρόσφατη επίσημη επίσκεψη του Έλληνα Υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, στην Ιαπωνία και η συνάντησή του με τον Ιάπωνα ομόλογό του, Τοσιμίτσου Μοτέγκι, ξεπέρασε τα όρια μιας τυπικής διπλωματικής επαφής. Αντιθέτως, σφράγισε με τον πιο εμφατικό τρόπο το υψηλό επίπεδο των διμερών σχέσεων, οι οποίες πλέον εδράζονται στη Στρατηγική Εταιρική Σχέση που υπεγράφη μεταξύ των δύο χωρών το 2023. Παρά τη γεωγραφική τους απόσταση, η Ελλάδα και η Ιαπωνία μοιράζονται κοινά ποιοτικά χαρακτηριστικά: είναι δύο ιστορικά ναυτικά έθνη με τεράστιο εκτόπισμα στην παγκόσμια ναυτιλία και τη ναυπηγική βιομηχανία. Επίσης, αντιμετωπίζουν παρόμοιες γεωπολιτικές προκλήσεις στις αντίστοιχες περιοχές τους από ισχυρούς και συχνά αναθεωρητικούς γείτονες.

Η συζήτηση των δύο υπουργών κάλυψε ένα ευρύ φάσμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου, των επενδύσεων, της ενέργειας, του τουρισμού, του πολιτισμού και της ναυπηγικής βιομηχανίας. Επιπλέον, αναδείχθηκε η σημασία της συμμετοχής της Ιαπωνίας ως Τιμώμενης Χώρας στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, ο πυρήνας της συνάντησης και η πιο ουσιαστική προέκταση για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα αφορούσε την απόλυτη ταύτιση των δύο πλευρών στις διεθνείς εξελίξεις, με ιδιαίτερη έμφαση στην προσήλωση στο διεθνές δίκαιο, την ασφάλεια στη θάλασσα και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Η UNCLOS ως Απαρέγκλιτος Κανόνας της Διεθνούς Νομιμότητας

Για την ελληνική εξωτερική πολιτική, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) αποτελεί το θεμέλιο για όλες τις θέσεις σχετικά με την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, την υφαλοκρηπίδα και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ). Η Ιαπωνία, ως χώρα που αποτελείται από χιλιάδες νησιά και περιβάλλεται από τον Ειρηνικό Ωκεανό, έχει πλήρως αναγνωρίσει και εφαρμόζει την UNCLOS, θεωρώντας τη ως τη μόνη νόμιμη βάση για την επίλυση διαφορών και τη διαχείριση των θαλάσσιων πόρων. Η Ιαπωνία επικύρωσε επίσημα τη σύμβαση στις 20 Ιουνίου 1996.

Η ευθυγράμμιση του Τόκιο με την Αθήνα στο ζήτημα αυτό έχει τεράστια βαρύτητα. Όταν μια παγκόσμια οικονομική και τεχνολογική υπερδύναμη όπως η Ιαπωνία δηλώνει απερίφραστα ότι η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και ο ορισμός των θαλασσίων ζωνών πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά στο διεθνές δίκαιο, απομονώνονται αυτόματα οι μονομερείς διεκδικήσεις και οι αυθαίρετες θεωρίες χωρών που αρνούνται να υπογράψουν τη Σύμβαση, όπως η Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο ή η Κίνα στη Νότια Κινεζική Θάλασσα. Η Ιαπωνία αντιλαμβάνεται ότι τυχόν ανοχή σε παραβιάσεις του Δικαίου της Θάλασσας στη Μεσόγειο δημιουργεί ένα επικίνδυνο δεδικασμένο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί εις βάρος της στον Ειρηνικό.

Η Ενίσχυση των Ελληνικών Θέσεων για την ΑΟΖ και τα Νησιά

Η ελληνική θέση υποστηρίζει ότι όλα τα νησιά, ανεξαρτήτως μεγέθους, έχουν πλήρες δικαίωμα σε θαλάσσιες ζώνες, δηλαδή σε αιγιαλίτιδα ζώνη, συνορεύουσα ζώνη, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, όπως ακριβώς και τα ηπειρωτικά εδάφη. Η Ιαπωνία εφαρμόζει την ίδια ακριβώς αρχή για τη δική της επικράτεια, υπερασπιζόμενη τα κυριαρχικά δικαιώματα των απομακρυσμένων νησιωτικών συμπλεγμάτων της.

Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα στη ροή ειδήσεων του webreporter.

Μέσα από τη Στρατηγική Εταιρική Σχέση, η Ελλάδα αποκτά έναν πολύτιμο σύμμαχο που επιβεβαιώνει τη νομιμότητα των ελληνικών οριοθετήσεων (όπως αυτές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί με την Ιταλία και την Αίγυπτο) και ενισχύει το νομικό οπλοστάσιο της Αθήνας για μελλοντικές οριοθετήσεις. Η κοινή στάση των δύο χωρών στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: ο σεβασμός της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν είναι ζήτημα γεωγραφικής ισχύος ή στρατιωτικού εξαναγκασμού, αλλά τήρησης των κανόνων που έχει θεσπίσει η διεθνής κοινότητα.

Η Γέφυρα μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ιαπωνίας

Κατά τη συνάντηση των δύο υπουργών, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ της Ιαπωνίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα, ως κράτος-μέλος της ΕΕ και σταθερός πυλώνας σταθερότητας στα εξωτερικά της σύνορα, λειτουργεί ως φυσική γέφυρα για την προώθηση των ιαπωνικών συμφερόντων στην Ευρώπη, αλλά και για τη μεταφορά των κοινών ανησυχιών για τη θαλάσσια ασφάλεια στις Βρυξέλλες.

Η ΕΕ έχει αναπτύξει τη δική της στρατηγική για τον Ινδο-Ειρηνικό, αναγνωρίζοντας ότι η ασφάλεια των θαλάσσιων εμπορικών δρόμων στην Ασία συνδέεται άμεσα με την ευρωπαϊκή ευημερία. Με τη σειρά της, η Ιαπωνία επενδύει στη σταθερότητα της Μεσογείου, καθώς από εκεί διέρχεται το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου προς την ευρωπαϊκή ήπειρο. Η συνεργασία αυτή, επομένως, ξεπερνά το στενό διμερές πλαίσιο και αποκτά ευρωατλαντικές και παγκόσμιες διαστάσεις, ενδυναμώνοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως διεθνούς παίκτη που μπορεί να συνομιλεί και να συνδιαμορφώνει πολιτικές με τις ηγέτιδες δυνάμεις του πλανήτη.

Η στρατηγική σύγκλιση της Αθήνας με το Τόκιο αποδεικνύει ότι η υπεράσπιση των εθνικών δικαιωμάτων δεν περιορίζεται στα στενά γεωγραφικά όρια της Ανατολικής Μεσογείου. Μέσα από τη συμμαχία με την Ιαπωνία, η Ελλάδα θωρακίζει τις θέσεις της για την ΑΟΖ και το Δίκαιο της Θάλασσας, εντάσσοντάς τες σε ένα παγκόσμιο δίκτυο χωρών που προασπίζονται τη διεθνή νομιμότητα έναντι της αυθαιρεσίας. Η κοινή δέσμευση των Γιώργου Γεραπετρίτη και Τοσιμίτσου Μοτέγκι για ασφάλεια στη θάλασσα και ελευθερία της ναυσιπλοΐας αποτελεί μια ηχηρή διπλωματική νίκη και μια στέρεη βάση για το μέλλον.