Η Ευρώπη επιβραδύνει την «πράσινη μετάβαση» για να ενισχύσει τη βιομηχανία της

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω της αναθεώρησης του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS) και της παρουσίασης ενός νέου σχεδίου δράσης για τον εξηλεκτρισμό, προσφέρει περισσότερο χρόνο και οικονομικά κίνητρα στις ευρωπαϊκές βιομηχανίες για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Οι Βρυξέλλες αντιμετωπίζουν την πρόκληση της επίτευξης των κλιματικών στόχων χωρίς να θίγεται η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.

Παρόλο που οι προτάσεις για την αναθεώρηση του ETS έγιναν υπό την πίεση αρκετών κυβερνήσεων για την προστασία των βιομηχανιών, η Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι οι περιβαλλοντικοί στόχοι παραμένουν αμετάβλητοι: μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 90% έως το 2040 και κλιματική ουδετερότητα έως το 2050. Η αλλαγή αφορά την «διαδρομή» επίτευξης αυτών των στόχων.

Η κεντρική αλλαγή της νομοθετικής πρότασης εστιάζει στο ETS, το οποίο αφορά τις πληρωμές των βιομηχανιών, των ηλεκτροπαραγωγών, της ναυτιλίας και των αερομεταφορών για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή προτείνει την επιβράδυνση του ρυθμού μείωσης των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών μετά το 2030, παρέχοντας επιπλέον χρόνο στις ενεργοβόρες βιομηχανίες για προσαρμογή. Επιπλέον, παρατείνεται έως το 2038 η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων σε κλάδους που αντιμετωπίζουν διεθνή ανταγωνισμό, ενώ από το 2036 επιτρέπεται η περιορισμένη χρήση διεθνών πιστώσεων άνθρακα.

Στο πλαίσιο της αλλαγής φιλοσοφίας του συστήματος, τουλάχιστον το 50% των εσόδων από το ETS θα πρέπει να επανεπενδύεται στους κλάδους που καλύπτει, για έργα απανθρακοποίησης. Δημιουργείται επίσης μια Τράπεζα Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης ύψους 100 δισ. ευρώ και ένας επενδυτικός μηχανισμός 30 δισ. ευρώ για την επιτάχυνση έργων καθαρής τεχνολογίας. Ο Επίτροπος για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, δήλωσε ότι το ETS μετατρέπεται από εργαλείο επιβολής κόστους σε «κινητήρα επενδύσεων και καινοτομίας», διατηρώντας τη συμβατότητα με τους κλιματικούς στόχους.

Σχέδιο για τον Εξηλεκτρισμό της Ευρωπαϊκής Οικονομίας

Παράλληλα, η Επιτροπή παρουσίασε ένα σχέδιο για την επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού, με στόχο την αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική κατανάλωση από 23% σε 46% έως το 2040. Προβλέπονται σημαντικές επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση ενέργειας, έξυπνους μετρητές, αντλίες θερμότητας και ηλεκτροκίνηση. Ο Επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, τόνισε τη σύνδεση της ενεργειακής μετάβασης με τη γεωπολιτική ασφάλεια, επισημαίνοντας το υψηλό κόστος της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

Η Θέση της Ελλάδας

Η Ελλάδα, μαζί με εννέα άλλα κράτη-μέλη, πίεσε για αλλαγές στο ETS, ζητώντας μεγαλύτερη στήριξη της βιομηχανίας κατά την πράσινη μετάβαση. Εξασφάλισε περισσότερη «ευελιξία» για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, αυξημένη αξιοποίηση των εσόδων του ETS για επενδύσεις και παράταση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών.

Ναυτιλία και Λοιποί Κλάδοι

Για τη ναυτιλία, η Επιτροπή διατηρεί και ενισχύει την ένταξη στο ETS, ενώ δημιουργεί έναν ειδικό μηχανισμό στήριξης (SMAP) ύψους 110 εκατ. δικαιωμάτων εκπομπών για την απανθρακοποίηση του κλάδου. Προτείνονται επίσης μέτρα για την αποφυγή παράκαμψης του συστήματος μέσω λιμένων εκτός Ε.Ε., και παρατείνονται ορισμένες εξαιρέσεις για μικρά νησιά και πλοία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενισχύει την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών, διευρύνοντας το Ταμείο Εκσυγχρονισμού για επενδύσεις βιομηχανικής απανθρακοποίησης, με 280 εκατ. δικαιώματα εκπομπών. Διατηρείται η αναδιανομή του 10% των δικαιωμάτων δημοπράτησης προς τα χαμηλότερου εισοδήματος κράτη-μέλη, με υποχρεωτική επένδυση των πόρων σε δράσεις που συνδέονται με τους στόχους του ETS και την ενεργειακή μετάβαση.